فوتبال؛ جنگ تمام عیار برای گریز از جنگ

به روز شده:  12:01 گرينويچ - دوشنبه 24 سپتامبر 2012 - 03 مهر 1391

جرج اورول، نویسنده معروف کتاب قلعه حیوانات در جایی گفته: بازی جوانمردانه در فوتبال معنا ندارد. فوتبال یعنی نفرت، حسادت، خودخواهی، بی اعتنایی به تمام قوانین بشری و لذت بصری از تماشای خشونت. به معنای دیگر فوتبال یعنی جنگ.

این کلام از زبان اورول که در کشور برمه پلیس بود و در اسپانیا علیه ژنرال فرانکو تفنگ به دست گرفت، کمی عجیب است، شاید او باید اضافه می کرد که فوتبال جنگی تمام عیار است که خوشبختانه تلفاتش با جنگ های دیگری قابل مقایسه نیست.

آنچه که واضح است، برای مردم افغانستان که شاهد برپایی اولین لیگ فوتبال در کشورشان هستند، فوتبال نه تنها جنگ نیست که فرار از جنگ است. استادیوم فوتبال آنها در شهر کابل تا همین یک دهه پیش و در ایام حکمرانی طالبان مرکزی دو منظوره بود گاهی میدان محصوری بود، برای اعدام کسانی که جرمشان با قواعد دنیای غرب در حد سرزنش شدن هم نبود و گاهی هم عده ای در آن پا به توپ می زدند که البته در حالت دوم هم پیش می آمد که نیروهای طالبان بازی را متوقف می کردند، کسی را شلاق می زدند یا اعدام می کردند و سپس بازی از سر گرفته می شد.

خوشبختانه در سالهای اخیر این استادیوم به مرکزی فرهنگی تبدیل شده و حالا هم که قرار است که جدی تر از گذشته به رسالت سابق اش یعنی میزبانی بازی های فوتبال برگردد و میزبان اولین دوره از بازی های لیگ فوتبال افغانستان باشد. لیگی که با هشت تیم شروع به کار کرده است و امید می رود که پایه های فوتبال افغانستان را محکم کند.

به همین مناسبت نگاهی می اندازیم به تاریخ فوتبال در جوامع انسانی

تاریخ فوتبال در جهان

گفته می شود که اولین فوتبالیست های جهان سربازانی بودند که هزاران سال پیش به جای توپ از سر کشته شدگان لشگر دشمن استفاده می کردند و آن را با لگد به سمت همدیگر پرتاب می کردند. بعید است که سر منشاء فوتبال بازی با سر بریده باشد. اما مدارکی از سلسله هان در چین موجود است که نشان می دهد بازیی شبیه به فوتبال در میان نظامیان چین وجود داشته است که همراه با خشونت بوده.

تی سو چو شکلی از فوتبال بود که در چین باستان رواج داشت

هوانگ تین، امپراتور چین ۲۰۰سال پیش از میلاد مسیح به این بازی یا رفتار سر و شکل داد و نامش را تی-سو- چو گذاشت. تی- سو در زبان چینی یعنی با پا زدن است و چو، یعنی توپ.

در همان ایام در یونان و رم باستان هم چیزی شبیه به فوتبال رواج داشت، سیسرو نویسنده رومی در یکی از نوشته‌های خود توصیف کرده است که مردی در مغازه سلمانی و در حال اصلاح ریش اش بود که بخاطر شوت شدن یک توپ به داخل مغازه کشته شد. اعتقاد بر این است که بازی رومی ها شباهت بیشتری به بازی راگبی داشته و در مدارک به جا مانده نشانه هایی از استفاده دست و بدن در فوتبال کهن یونانی موجود است.

شواهد دیگری وجود دارد که نشان می دهد بازی فوتبال در دوران های قدیم در میان مردم دیگر نقاط جهان هم رایج بوده است. از بومیان استرالیا گرفته تا ساکنین اولیه آمریکای جنوبی و مردم آلاسکا و اسکیموها. اما ش روع همه گیر شدن فوتبال بر می گردد به قرون وسطی و مردم انگلستان

مردم بریتانی، نرماندی و پیکاردی چوله یا سوله بازی می کردند که شبیه به فوتبال بود.این بازی بین تعداد زیادی از مردم دو روستا یا دو منطقه انجام می شد و به جای توپ از مثانه باد شده خوک استفاده می کردند. بازی از حد فاصل میان دو روستا آغاز می شد و مردم سعی می کردند مثانه را با لگد به سمت روستای مقابل شوت کنند و بعد از ساعت ها بازی بلاخره یکی از دو گروه به روستای رقیب می رسید و دروازه معمولا بالکن کلیسای تیم مقابل بود و با شوت کردن مثانه به آنجا بازی یک بر صفر به پایان می رسید.

مدارکی از سیر پیشرفت فوتبال در انگلستان موجود است که نشان می دهد این بازی در قرن ۱۴ میلادی کاملا از هندبال و راگبی جدا شده بود و قوانین خودش را داشت. در قرن پانزدهم راهبی در خاطراتش نوشته: توپ بزرگی را به جلو می‌رانند. اینکار را نه با پرتاب آن در هوا و بلکه با ضربه زدن و چرخاندن آن بروی زمین انجام می دهند و البته نه با دستان بلکه با پا. البته این راهب درجایی دیگر از دست نوشته اش می گوید: یک بازی بسیار منفور.... که بندرت بدون باخت، حادثه و یا زیان خود بازیکنان خاتمه می‌یابد.

بریتانیایی ها فوتبال را به شکل امروزی در آوردند

بیشتر آثار به جا مانده از قرن شانزدهم و هفدهم میلادی نشان می دهد که فوتبال کماکان بازی خشن و پر حادثه ای بوده است و جوانمردی و کمک به همنوع در آن جایی نداشته. خشونت فوتبال حتی بر شکسپیر هم اثر گذاشته بود و او در کتاب شاه لیر لگد زدن در فوتبال را مذمت کرد. اما تلاش برای قانونمند کردن این بازی همیشه وجود داشت. و کلیسا در دوره های مختلف فوتبال را حمایت می کرد. کشیشان در آن دوران معتقد بودند که فوتبال بازی کردن مردان باعث می شود که خشم خود را در زمین بازی و بر سر توپ و نه در خانه و بر سر همسرانشان خالی کنند و به این ترتیب به کمک کلیسا ها مدارس مختلف فوتبال هم دایر می شد.

قرن نوزدهم، دوران شکوفایی فوتبال و یک دست شدن آن در نقاط مختلف دنیا بود. در سالهای بین ۱۸۴۰ تا ۱۸۵۰ پیشرفت راه آهن و تحولاتی که منجر به حمل و نقل سریعتر شد به فوتبال کمک کرد. در همان سالها توپ بیضی شکل راگبی و توپ گرد فوتبال هم اختراع شد.

در سال ۱۸۵۱ ریچارد لیندن و ویلیام گیلبرت تولید کنندگان کفش و چکمه راگبی در نمایشگاه بزرگ لندن توپ‌های گرد و بیضی شکل قابل ارتجاع را برای اولین بار نمایش دادند و برای این اختراع مدال دریافت کردند. اما توپ گرد فوتبال به شکل امروزی توسط شخصی به نام لیندان در سال ۱۸۶۲ ساخته شد. همسر او به واسطه باد کردن بیش از حد مثانه خوک به بیماری ریوی دچار شده و آقای لیندان وظیفه اخلاقی خود دید که توپ گرد قابل باد شدن را بسازد. تنها ایراد این توپ در رویه چرمی آن بود که هنگام باران خیس و سنگین می شد.

سازمان فوتبال انگلیس در سال ۱۸۶۳ تاسیس شد و با پیشرفت فوتبال در آن انگلستان، این بازی با قواعد و قوانین انگلیسی اش کم کم مورد توجه باقی مردم دنیا قرار گرفت. اولین جام دنیا جام اتحادیه انگلستان است که در سال ۱۸۷۲ راه اندازی شد. دانمارک دومین کشوری بود که فدراسیون فوتبال راه اندازی کرد و ایتالیا هم از اولین کشورهای اروپایی است که فوتبال در آن رواج یافته است. در آمریکای جنوبی برای اولین بار دو برادر انگلیسی ساکن آرژانتین طی آگهی در روزنامه " بوینوس آیرس" خواستار تاسیس اولین باشگاه فوتبال شدند و در اثر علاقه مردم به فوتبال در سال ۱۸۸۴ فوتبال در برنامه درسی دبیرستانی قرار گرفت.

اولین مسابقه بین المللی بین دو کشور آرژانتین و اروگوئه و در سال۱۹۰۵ انجام شد. ولی قبل از این بازی در سال ۱۸۸۵ مسابقه بین آمریکای شمالی و کاندا انجام گردیده بود که از لحاظ زمانی زودتر از مسابقه دو کشور آرژانتین و اروگوئه صورت گرفته است.

در منطقه آسیا، هندوستان اولین کشور آسیایی بود که فوتبال را پذیرفت و یک نسخه از مقررات فوتبال در سال ۱۸۸۳ به آنجا رسید و در سال ۱۸۹۲ اولین مسابقه کاپ را برگزار کرد.

با گسترش فوتبال در دنیا در سال ۱۹۰۴ فدراسیون بین المللی فوتبال یا فیفا تشکیل شد و فوتبال به شکل امروزی رسید.

قوانین فوتبال

نمونه ای از توپ های دست ساز قدیمی

با جهانی شدن فوتبال باید قوانینی برای آن تعیین می شد که قابل تغییر نباشد. قوانین زیر از جمله اولین قوانین وضع شده برای فوتبال هستند که در قرن نوزدهم به ثبت رسیده اند

۱-گل وقتی به ثمر می رسد که توپ به دروازه و زیر تیر عمودی دروازه وارد شود بجز هنگامی که با دست وارد دروازه شود.

۲-دستها فقط برای نگهداشتن و کاشتن توپ روی زمین استفاده می شود.

۳-شوتها فقط به توپ زده می شوند.

۴-ضربه زدن بوسیله پاشنه پا مجاز نیست.

۵-یک بازیکن مجاز نیست توپی را که در هوا قرار دارد شوت کند.

۶-هنگامی که توپ از کنار پرچم زمین گذشت باید بوسیله فردی که توپ را شوت کرده از همان نقطه و به طرف مرکز زمین پرتاب شود.

۷-هنگامی که توپ به پشت خط دروازه می رود باید بوسیله یکی از افراد تیم به میدان مسابقه شوت شود.

۸-هنگامی که بازیکنی قصد شوت کردن را دارد بازیکنان حریف باید ۶ قدم با وی فاصله داشته باشند.

۹-بازیکنی که در افساید قرار دارد باید سریعا به پشت توپ برگردد و توپ قبل از اینکه بوسیله همان بازیکن زده شود باید توسط بازیکن دیگری از همان تیم یا تیم مقابل زده شود.

۱۰-دادن توپ به بازیکنی که در آفساید قرار دارد ممنوع است.

به مرور زمان این قوانین تغییر کرد و مواردی به آنها افزوده شد از جمله:

۱۹۱۳ : هنگامی که ضربه آزاد باید زده شود دیواره دفاعی بازیکنان حریف باید تا ۱۰ یارد (۲/۹) عقب بروند.

"توپ گرد فوتبال به شکل امروزی توسط شخصی به نام لیندان در سال 1862 ساخته شد. همسر او به واسطه باد کردن بیش از حد مثانه خوک به بیماری ریوی دچار شده و آقای لیندان وظیفه اخلاقی خود دید که توپ گرد قابل باد شدن را بسازد."

۱۹۲۴ : اگر لباس تیمها یکسان باشد تیم مهمان باید لباس رنگ دیگری بپوشد.

۱۹۳۷: یک خط نیمدایره در بیرون محوطه جریمه کشیده شد.

۱۹۵۱ : جریمه خطاها ضربه های آزاد غیر مستقیم است.

۱۹۷۶: کارتهای زرد و قرمز ابداع شدند.

۱۹۸۱ : سیستم امتیاز دهی تغییر کرد و ۳ امتیاز برای یک پیروزی ابداع شد.

۱۹۸۹ : اگر بازیکن حریف با آخرین مدافع در یک امتداد باشند در آفساید نیست.

۱۹۹۲: قانون پاس به عقب ابداع شد. دروازه بان اجازه ندارد توپی که بوسیله یارانش به عقب پاس داده شده را با دست دریافت کند.

سیر پیشرفت فوتبال در قرن بیستم قابل قیاس با هیچ دوره دیگری در تاریخ نیست. قانونمند شدن این ورزش به ارتقاء سطح کیفی آن کمک کرد و به مرور از خشونت بازی کاسته شد تا حدی که در فوتبال امروزی کمترین خشونتی کارت قرمز در پی دارد. شاید اگر جرج اورول زنده بود و بازی های لیگ قهرمانان اروپا در سالهای اخیر را می دید نظرش تغییر می کرد. در حال حاظر فوتبال علاوه بر جنبه های سرگرم کننده نقش های دیگری هم دارد که یکی از آنها همین نقشی است که قرار است در افغانستان ایفا کند. هشت منطقه از این کشور به واسطه فوتبال به یکدیگر پیوند می خورند و مهم نیست که چه اعتقادی در میان باشد هدف نشستن پای تلویزیون و لذت بردن از بازی است. لذتی مشترک و همگانی.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.