استفاده از تجربه ایرلند شمالی برای حل معضل افغانستان؟

به روز شده:  10:19 گرينويچ - 23 سپتامبر 2012 - 02 مهر 1391
دنیس هاخی

"ما با شمار زیادی از افراد در افغانستان صحبت کردیم. در واقع همه مردم تشنه صلح هستند و همه صلح می‌خواهند"

ایرلند شمالی در غرب بریتانیا، کشوری است مانند افغانستان که سه دهه جنگ با افراطیت/افراطی‌گری و جدایی‌طلبی را پشت سر گذاشته است.

دنیس هاخی، که در گفتگوهای صلح ایرلند شمالی حضور داشت و در دولت محلی ایرلند شمالی معاون وزیر بود، به کابل سفر کرده است. او که از جمله سخنرانان کنفرانس بین‌المللی هفته صلح و وحدت ملی در افغانستان بود، در حاشیه این کنفرانس با شماری از مقامات شورای عالی صلح دیدار کرد.

آقای هاخی می‌گوید که بسیاری از افغانها تشنه صلح هستند و همین حالا فرصت خوبی برای تامین صلح در افغانستان است.

خلیل نوری، خبرنگار بی‌بی‎سی در کابل با آقای هاخی گفتگویی انجام داده و نخست از او هدف سفرش به کابل را پرسیده است:

دنیس هاخی: من با جفر دانسن عضو پارلمان برای انستیتوی علت‌یابی کار می‌کنیم. ما می‌خواهیم تجارب خود را برای تامین صلح در ایرلند شمالی، با مردمی که در وضعیت جنگی به سر می‌برند، شریک کنیم. بسیاری مردم در هر دو طرف بحران ایرلند شمالی تصور می‌کردند که حل مشکلات آنها ناممکن است، اما در واقع ما آن را حل کردیم.

ما این مشکلات را در چهارچوب یک روند حل کردیم ـ روندی که در آن با حقیقت‌ها رو به رو شدیم، تصمیم قاطع گرفتیم و گام‌های مشخص و رو به جلو برداشتیم. ما مایلیم تا این تجاربمان را با مردم در سراسر جهان در میان بگذاریم، البته اگر آنها خواسته باشند تا بدانند که ما چگونه این کار را انجام دادیم.

شما خود سه دهه جنگ با ارتش جمهوری‌خواهان ایرلند و گروه‌های افراطی را پشت سر گذاشته‌اید، اما سرانجام جنگ پایان یافت؟

"نخست ما این را پذیرفتیم که تفاوت‌ها در هر جامعه‌ای معمول است. اما هر گروه باید به عقاید، هویت و فرهنگ سایر گروه‌ها احترام بگذارد. این اولین توافقی بود که ما به آن دست یافتیم. گام دوم این بود که ما گفتیم، همه گروه‌های مهم باید در روند صلح دخیل باشند. زیرا شما نیاز ندارید که با دوستان خود صلح کنید، وقتی صلح می‌کنید حتما طرف مقابل شما، دشمن قرار دارد و شما مجبورید که برای آوردن صلح، با دشمن بنشینید. و توافق سوم این بود که همه گزینه‌ها باید روی میز باشد و همه باید بتوانند نظریات خود را ارائه کنند"

دنیس هاخی

خوب در بسیاری جنگ‌ها، سرانجام همه طرف‌ها این را درک می‌کنند که خشونت پیروز نمی‌شود و یگانه راه برای رسیدن به قدرت صلح است، در آن صورت برداشتن گام‌ها برای تامین صلح آسان می‌شود. ما خوشبخت بودیم که در کشور ما بسیاری گروه‌های درگیر به این نتیجه رسیدند.

فکر می‌کنید چه اقداماتی در ختم جنگ در کشور شما بیشتر موثر واقع شد؟

نخست ما این را پذیرفتیم که تفاوت‌ها در هر جامعه‌ای معمول است. اما هر گروه باید به عقاید، هویت و فرهنگ سایر گروه‌ها احترام بگذارد. این اولین توافقی بود که ما به آن دست یافتیم. گام دوم این بود که ما گفتیم، همه گروه‌های مهم باید در روند صلح دخیل باشند. زیرا شما نیاز ندارید که با دوستان خود صلح کنید، وقتی صلح می‌کنید حتما طرف مقابل شما، دشمن قرار دارد و شما مجبورید که برای آوردن صلح، با دشمن بنشینید. و توافق سوم این بود که همه گزینه‌ها باید روی میز باشد و همه باید بتوانند نظریات خود را ارائه کنند.

اگر یک گروه بگوید که آنها حاضر به مذاکره نیستند و همه باید نظر آنرا بپذیرند، تطبیق روند صلح ممکن نیست، زیرا هر گروهی این را گفته می‌تواند. یعنی پیش شرط‌ها را باید کنار گذاشت. پس روند صلح باید جامع باشد، همه باید حقوق مساوی داشته باشند و این انتظار باید باشد که اگر دنبال تامین صلح هستیم باید در یک فضای صلح‌آمیز گردهم بیاییم.

به نظر شما جنگ ایرلند شمالی و افغانستان مشابه است؟

نخیر، وضعیت جنگی هر کشوری متفاوت است، اما مشترکات در هر جنگ در سراسر جهان وجود داشته است. در هر جنگی، گروهی هستند که می‌خواهند خواسته‌های خود را به زور و فشار بر دیگران تحمیل کنند. در ایرلند شمالی، ما درک کردیم که این واقعاً ممکن نیست. حتی اگر پیروزی نظامی به دست بیاید، اما راه حل نیست. بخاطر آنکه استفاده از زور و فشار راه حل نیست و باعث افزایش خشونت و بی‌نظمی می‌شود. پیروزی‌های نظامی، پیامد کوتاه مدت در پی دارد و باعث تامین صلح پایدار در جامعه نمی‌شود. اختلافات، درگیری‌ها ادامه می یابد و به تدریج دوباره منجر به خشونت می‌شود.

شما امروز با شماری از اعضای شورای عالی افغانستان دیدار کردید و صحبت‌هایشان را شنیدید، فکر می‌کنید که آنها واقعا خواهان پایان جنگ و طرفدار روند صلح هستند؟

"در بسیاری جنگ‌ها، سرانجام همه طرف‌ها این را درک می‌کنند که خشونت پیروز نمی‌شود و یگانه راه برای رسیدن به قدرت صلح است، در آن صورت برداشتن گام‌ها برای تامین صلح آسان می‌شود"

ما با شمار زیادی از افراد در افغانستان صحبت کردیم. در واقع همه مردم تشنه صلح هستند و همه صلح می‌خواهند. آنها درک کرده‌اند که بدون دستیابی به صلح، پیشرفت و ترقی کشورشان دشوار است. من فکر می‌کنم این یک فرصت خوب است که باید گامهای برای آوردن صلح برداشته شود.

ولی هر دو طرف هر زمانی که در مورد روند صلح صبحت می‌کنند، برخی پیش‌شرط‌ها را مطرح می‌کنند، فکر می‌کنید با طرح پیش‌شرط، صلح تامین خواهد شد؟

نه، طوری که پیشتر گفتم، اگر گروهی بر پیش‌شرط‌ها تمرکز داشته باشد، سایر گروه‌ها هم پیش شرط می‌گذارند و گفتگوهای واقعی صلح آغاز نمی‌شوند.

حالا پیشنهاد مشخص شما برای هر دو طرف جنگ در افغانستان چیست؟

من فکر می‌کنم همه طرف‌ها باید این را درک کنند که اکثریت مردم افغانستان عمیقاً خواهان صلح هستند. برای احترام به خواست دموکراتیک مردم افغانستان، صلح باید تامین شود. گروه‌های که مسلح هستند، حداقل در شرایط فعلی، لازم است سلاح خود را به زمین بگذارند تا روند صلح آغاز شود؛ تا آنها و دیگر گروه‌ها قادر شوند که باورها و اظهارات خود را بیان کنند و با سایر گروه‌ها در باره مسائلی که منجر به صلح می‌شود، مذاکره کنند.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.