آیا برنامه تغییر والی‌ها به مناطق 'حساس' هم می‌رسد؟

به روز شده:  16:12 گرينويچ - 23 سپتامبر 2012 - 02 مهر 1391

تقسیم پست‎های ولایت‌ها میان افراد و گروه‌های سیاسی بانفوذ، دست حامد کرزی را برای تغییر والی‌ها در سال‌های گذشته تنگ کرده بود

حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان والی‌های ده ولایت را تغییر داده و قصد دارد که شماری دیگر از والی‌ها را هم تغییر دهد.

والی‌های همه ۳۴ ولایت افغانستان انتصابی هستند و انتصاب آنها از صلاحیت‌های انحصاری رئیس جمهوری است، ولی اعمال این صلاحیت در مواردی بی‌دردسر نبوده است.

یکی از کارهایی که آقای کرزی پس از به دست گرفتن قدرت در سال ۱۳۸۰ روی دست گرفت، مهار قدرت‌های محلی و گسترش حاکمیت دولت مرکزی در ولایت‌ها بود.

او از همان زمان با چالش‌های بزرگی مواجه شد و در برخی از ولایت‌ها والی‌ها همه کاره بودند، درآمدهای ولایت خود را به دولت مرکزی نمی‌دادند و اعمال تغییرات از جانب مرکز را هم نمی‌پذیرفتند.

آنها مطابق قانون به عنوان نماینده رئیس جمهوری، باید سیاست‌ها و برنامه‌های دولت مرکزی را به اجرا بگذارند، اما بیشتر از اینکه گوش به فرمان رئیس جمهوری و متکی به دولت مرکزی به عنوان منبع اصلی قدرت دولتی در کشور باشند، به گروه‌های سیاسی و حتی نظامی حامی خود توجه داشته‌اند.

از سوی دیگر، تقسیم پست‎های ولایت‌ها میان افراد و گروه‌های سیاسی بانفوذ، دست حامد کرزی را برای تغییر والی‌ها در سال‌های گذشته تنگ کرده بود.

اسماعیل خان یک بار پیشنهاد وزارت از جانب حامد کرزی در برابر کنار رفتن از مقام ولایت را رد کرد

در گذشته زمانی که اسماعیل خان سال‌ها والی هرات بود، او یک بار پیشنهاد وزارت از جانب حامد کرزی در برابر کنار رفتن از مقام ولایت را رد کرد، اما زمانی که رقیبان محلی او در هرات با اقدامات مسلحانه ضربه‌های محکمی بر قدرت او وارد کردند، حاضر شد که به کابل بیاید و عضو کابینه شود.

به این ترتیب، تغییر یا عدم تغییر والی‌ها در دوره ریاست جمهوری حامد کرزی در برابر اصل حاکمیت رئیس جمهوری بر امور ولایت‌ها به عنوان رئیس قوه اجرائیه به یک مساله چالش‌برانگیز تبدیل شده است.

با تغییر ده والی و آنگونه که اعلام شده تغییر شماری دیگر از والی‌ها در آینده نزدیک، حالا پس از یازده سال، به نظر می‌رسد که آقای کرزی تصمیم گرفته که از صلاحیت خود برای تغییر و جابجایی والی‌ها تا حد اکثر ممکن استفاده کند.

آنگونه که بشیر بهرام، سخنگوی اداره ارگان‌های محلی به بی‌بی‌سی گفته، این اداره کارکردهای همه والی‌ها را بررسی کرده و تغییر والی‌ها هم بر اساس همین بررسی و تحقق وعده آقای کرزی برای انجام اصلاحات و مبارزه با فساد صورت گرفته است.

'حساسیت‌ها'

اما جناح‌های مختلف سیاسی این تغییرات را به دقت دنبال می‌کنند و از جمله دو گروه جبهه ملی و ائتلاف ملی به رهبری عبدالله عبدالله نسبت به این تغییرات واکنش منفی نشان داده‌اند.

فیض‌الله ذکی سخنگوی جبهه ملی گفت که این تغییرات در راستای "تقویت مواضع حکومت" صورت گرفته و بهبود امور را در پی نخواهد داشت. همچنین احمد بهزاد عضو ائتلاف ملی این تغییرات را "مهره‌چینی" حکومت برای مهندسی انتخابات سوم ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۳ دانست.

آقای بهزاد افزود: "اقدامات حکومت در این راستا هر قدر پپش برود، حساسیت‌های بیشتری را در میان محافل و جریان‌های سیاسی و حتی جناح‌هایی در داخل حکومت برخواهد انگیخت و در قدم‌های بعدی اجرای این تغییرات چندان ساده نخواهد بود."

مناطق حساس

بهزاد: "اقدامات حکومت در این راستا هر قدر پپش برود، حساسیت‌های بیشتری را در میان محافل و جریان‌های سیاسی و حتی جناح‌هایی در داخل حکومت برخواهد انگیخت و در قدم‌های بعدی اجرای این تغییرات چندان ساده نخواهد بود"

تصمیم گیری در مورد ده والی برکنار شده از لحاظ سیاسی برای آقای کرزی چندان دشوار نبود، اما تغییر والی در برخی از مناطق مانند بلخ، هرات، ننگرهار و قندهار از لحاظ سیاسی با حساسیت‌هایی همراه خواهد بود. در این مناطق یا والی‌ها خود قدرتمند هستند یا مناطق تحت فرمان آنها به دلایلی بااهمیت و حساسیت‌زا هستند که تغیر والی را دشوار می‌کند.

بر ننگرهار در شرق گل‌آغا شیرزی حکومت می‌کند، والی قندهار در جنوب توریالی ویسا، والی هرات در غرب داوود صبا و والی بلخ در شمال عطامحمد نور هستند.

آقای شیرزی والی پیشین قندهار از رقیبان خانواده کرزی در قندهار شمرده می‌شود و آقای کرزی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۳ او را به عضویت کابینه درآورد و سپس به عنوان والی ننگرهار تعیین کرد. آقای کرزی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ او را فراخواند و در یک گفتگوی چهار ساعته قانعش کرد که نامزد نشود و از رقابت با او دست بردارد.

توریالی ویسا کسی است که از سوی آقای کرزی تعیین شده، اما گفته می‌شود که روابط نزدیکی با کانادا دارد و از سوی دیگر ولایت قندهار پایگاه اصلی قدرت خانوادگی آقای کرزی است، ولی افراد و جناح‌های مختلف و از جمله طالبان در آن نفوذ دارند. این مساله تصمیم گیری برای تغییر در این ولایت را دشوار می‌کند.

هرات پایگاه قدرت اسماعیل خان، وزیر آب و انرژی است و داوود صبا، فردی که بر آن فرمان می‌راند، از افراد نزدیک به رنگین دادفر سپنتا، مشاور امنیت ملی آقای کرزی است. این ولایت با ایران و ترکمنستان مرز مشترک و درآمد گمرکی فراوان دارد. گروه‌های سیاسی هم هر نوع تغییر در سمت ولایت هرات را با حساسیت دنبال می‌کنند.

در میان ده والی برکنار شده، گلاب منگل والی پیشین هلمند از قدرت و نفوذ گسترده‌ای برخوردار بود

بلخ مرکز حوزه شمال شمرده می‌شود و والی آن، عطامحمد نور فرمانده پیشین جهادی و عضو برجسته حزب جمعیت اسلامی، یکی از پرقدرت‌ترین والی‌ها است که به صورت علنی در مورد مسایل کلان سیاسی کشور اظهار نظر می‌کند.

آقای نور در انتخابات ریاست جمهوری پیشین به صورت علنی از عبدالله عبدالله، رقیب اصلی آقای کرزی پیشتیبانی کرد. گفته می‌شود که آقای کرزی به دنبال آن تصمیم به برکناری آقای نور گرفت، اما موفق نشد تصمیمش را به کرسی نشاند.

هر چند هنوز مشخص نیست که تغییر والی‌های مناطق حساس در دستور کار آقای کرزی قرار دارد یا نه، اما او در یازده سال گذشته همواره گوشه چشمی برای محدود کردن قدرت والیان این ولایت‌ها داشته است. حالا به نظر می‌رسد که تغییر والی‌ها در ولایت‌های بیشتر، عرصه را برای والیان این مناطق هم تنگ خواهد کرد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.