درماندگی مقامات در ملی‌سازی زبان تابلوها در افغانستان

به روز شده:  20:38 گرينويچ - دوشنبه 05 نوامبر 2012 - 15 آبان 1391

مبارز راشدی: "تصمیم بر این است که رنگ و رخسار شهرهای افغانستان با فرهنگ خودشان آراسته شود"

برنامه تغییر تابلوهای انگلیسی به فارسی و پشتو به هرات رسید، اما کابل و بسیاری از شهرهای دیگر هنوز با این برنامه کنار نیامده‌اند.

این برنامه در پی صدور فرمان شماره ۴۵ حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان برای "ﺣﺬف اﺻﻄﻼﺣﺎت ﻧﺎﻣﺄﻧﻮس ﺑﻴگانه" از زبان‌های ملی به اجرا درآمده که دو و نیم ماه پیش صادر شد.

مقام‌های دولتی گفته‌اند که تابلوهای حاوی "واژه‌های بیگانه" از ۲۰ تا ۳۵ درصد کل تابلوها در شهرهای مختلف را تشکیل می‌دهند.

وزارت اطلاعات و فرهنگ برای ملی‌سازی زبان تابلوهای داخل شهرها به صاحبان مغازه‌ها، رستوران‌ها، شرکت‌ها و مسئولان نهادهای داخلی و خارجی یک ماه مهلت داد، اما کسی توجه چندانی به آن نکرد، تا این که مسئولان در هرات و غزنی تصمیم گرفتند که این برنامه را با اجبار اجرا کنند.

"یونیورسال ایگل"، "پارک پیتزا میلانو رستورانت"، "یو کی سپورت"، "سنترال بوتیک"، "مجید مال" و "بلو لاین"، تابلوهایی هستند که به دو خط فارسی و انگلیسی در خیابان‌ "انقره" در شهر نو کابل دیده می‌شوند. دههای تابلوی مشابه دیگر هم در این خیابان وجود دارد.

"تغییری ندیدیم"

یکی گفت واژه‎های خارجی در تابلوهای مغازه‌ها "ضرری ندارد"، اما دیگری گفت "دلم، دکانم"

مهلت دولت به سرآمد اما این تابلوها نه فارسی شد و نه پشتو. دین محمد مبارز راشدی معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گوید در پی اعلام این برنامه تغییری در وضعیت شهرها دیده نمی‌شود: "از مردم خواستیم که با ما همکاری کنند و این لوحه‌ها را تغییر بدهند. متاسفانه این خواست‌های مکرر با استقبال مواجه شد، اما عملا تغییری احساس نکردیم."

مقام‌های دولتی انتظار داشتند که با پخش اطلاعیه‌های تلویزیونی و تعیین مهلت یک‌ماهه، تابلوهای حاوی واژه‌های بیگانه پایین آورده شوند و به عوض آنها تابلوهایی با واژگان فارسی و پشتو بالا برده شوند.

اما در واقع این گونه نشد و در برخی از شهرها و از جمله اخیرا در هرات مقام‌ها به زور متوسل شدند و به کمک نیروهای امنیتی این کار را کردند.

احمداحسان سروریار رئیس اداره اطلاعات و فرهنگ هرات گفت: "موفق شدیم که حدود ۶۰ درصد از مجموع لوحه (تابلوها) را پایین بیاوریم یا صاحبان آنها تعهد کردند که لوحه‌های خود را با واژه‌های فارسی و پشتو مزین می‌کنند و نصب می‌کنند."

چندی پیش اداره اطلاعات و فرهنگ غزنی هم در اقدام مشابه تابلوهای نوشته شده به زبان‌های خارجی را پایین آورد، هر چند هنوز تابلوهای زیادی به زبان‌های خارجی در این شهر دیده می‌شود.

ثبت شرکت‌ها به نام‌های خارجی

یک مغازه‌دار گفت: "اینجا چهل کشور آمده‎اند"

حمیدالله سروری رئیس اطلاعات و فرهنگ غزنی گفت: "بعضی از آنها نهادهایی هستند که از قبل به همین نام‌ها ثبت شده‌اند و در تغییر لوحه‌های خود از ما وقت خواسته‌اند و ما هم موافقت کرده‌ایم که آنها در یک مدت کوتاه آنها را اصلاح کنند."

اما در شهرهای دیگر و از جمله کابل تابلوهایی حاوی واژه‌های بیگانه همچنان پا بر جا هستند ــ جایی که این گونه تابلوها بیشتر از هر جای دیگر دیده می‌شود.

دین محمد مبارز راشدی معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ اذعان کرد که "در کابل متاسفانه تغییری به چشم نخورد." چرا؟ او به عوض این که به این سوال پاسخ دهد، تاکید کرد: "تصمیم بر این است که رنگ و رخسار شهرهای افغانستان با فرهنگ خودشان آراسته شود."

'بازار آزاد'

اما چرا پایتخت‌نشینان این قدر عاشق واژه‌های بیگانه هستند و آنها را سر در محل کار خود تابلو می‌کنند؟ یکی از مغازه‌داران گفت که "این جا چهل کشور آمده‌اند". توریالی صافی رئیس شرکت مسافرتی "بلو لاین" معتقد است: "در تجارت بازار آزاد است، هر کس هر چیزی خواست می‌تواند به شرکت خود نام بگذارد."

بسیاری از مغازه‎داران گفتند که مشتریان آنها خارجی‎ها هستند

شاه‌محمد صاحب "پارک پیتزا میلانو رستورانت" در کابل استدلال کرد که نوشتن یک تابلو به زبان یا واژه‌های بیگانه "ضرری ندارد".

خالداحمد رضایی کارمند شرکتی در "خیابان انقره" کابل گفت که به این دلیل واژه‌های خارجی در تابلوی خود استفاده کرده که این شرکت اصلا خارجی است. صاحب مغازه وسایل ورزشی "یو کی سپورت" گفت که ۹۵ درصد کارش با خارجی ها است، به همین دلیل از واژه‌های خارجی در تابلوی خود استفاده کرده است.

واژه‌های بیگانه تنها به تابلوهای شهرها و خیابانها محدود نمانده، بلکه در تابلوها و عنوان‌های دولتی هم راه یافته و از جمله کمیسیون، ورکشاپ، توریسم، تکنولوژی، یا واژه‌های ناآشناتری مانند: جیودیزی، کادستر و ارگان.

آنگونه که در فرمان آقای کرزی آمده، زدودن واژه‌های بیگانه به تابلوها محدود نمی‌شود، بلکه دامنه این برنامه همه عرصه‌ها و از جمله رسانه‌ها را هم باید در بر بگیرد ـ کاری که به سادگی ممکن نیست.

عظیمه مجید، استاد زبان فارسی در دانشگاه کابل گفت که استخدام افراد غیرحرفه‌ای در رسانه‌ها خود عامل افزایش واژه‌های بیگانه در زبان‌های ملی از طریق رسانه‌ها شده است.

او افزود: "چیزهایی را که روزنامه نگاران می‌نویسند بر زبان ما اثر منفی دارد. اصلا روزنامه‌نگاران تنها انگلیسی و کامپیوتر می‌فهمند و در بعضی از روزنامه‎ها کار می‎کنند. آنها دستور زبان را به صورت حرفه‌ای نمی‌دانند و چیزهایی را از زبان انگلیسی استفاده می‌کنند و خوش هم هستند که از چند کلمه خارجی استفاده می‌کنند."

سخنرانی به زبان خارجی

وقتی واژه‌های خارجی به خط فارسی نوشته شود، چرا کلمه‎های فارسی به انگلیسی نوشته نشود؟

از زمان باز شدن پای خارجی‎ها به افغانستان، ورود واژگان بیگانه به زبان‎های فارسی و پشتو بدون هیچ مانعی معمول بوده است. بیشتر مترجمان و نویسندگان هم از آغاز صنعت چاپ و نشر در افغانستان به جلوگیری از انتشار واژه‎های بیگانه توجه چندانی نداشته‎اند.

در یازده سال اخیر با حضور بی‎سابقه خارجی‌ها در کشور و بازگشت صدها هزار مهاجر از کشورهای مختلف، واژگان بیشماری بر زبان‌های ملی و از جمله فارسی تحمیل شد. حالا نه تنها رسانه‌ها و تابلوهای خیابان‌ها بلکه سیاستمداران هم به افزایش واژگان بیگانه در این زبان کمک می‌کنند.

استفاده از زبان انگلیسی توسط مقام‌های ارشد دولتی در صحبت با رسانه‌ها و مجامع بین‌المللی بسیاری‌ها را به روگردانی از زبان‌های ملی و روآوردن به زبان‌های بیگانه تشویق کرده است.

علاوه بر این‌ها، اسناد شمار قابل توجهی از طرح‌های بازسازی برخی از اداره‎هایی که با خارجی‌ها سر و کار دارند، به انگلیسی ترتیب می‌شود.

همچنین در پی صدور همین فرمان شماره ۴۵ حامد کرزی زبان آموزشی دانشکده‌های پزشکی و مهندسی هم از فارسی به انگلیسی تغییر یافته است.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.