واکنش انتقاد‌آمیز به تفسیر دادگاه عالی افغانستان از 'اصطلاحات ملی'

به روز شده:  11:47 گرينويچ - چهارشنبه 14 نوامبر 2012 - 24 آبان 1391

پیش از این چندان سابقه نداشته که دادگاه عالی افغانستان وارد جنجال‌های مرتبط با مساله زبان شود

انتشار تفسیر دادگاه عالی افغانستان از "اصطلاحات ملی"، با واکنش تند شماری از فرهنگیان و سیاستمداران این کشور مواجه شده است.

رسانه‌های دولتی افغانستان گزارش داده‌اند که دادگاه عالی در جلسه دیروز (۲۳ عقرب/آبان) خود به درخواست کمیسیون امور دینی و فرهنگی مجلس نمایندگان تفسیری از ماده ۱۶ قانون اساسی ارائه کرد.

در این ماده "حفظ مصطلحات علمی و اداری" مطرح شده و پیش از این هم شماری از نمایندگان مجلس و مقام‌های دولتی بر عدم استفاده از واژه فارسی دانشگاه در برابر واژه پشتوی "پوهنتون" اصرار داشته اند.

در عین حال، این موضعگیری واکنش‌های منفی بسیاری را هم در پی داشته است.

به کلیک گزارش خبرگزاری دولتی باختر، دادگاه عالی از واژه‌های پشتوی "پوهنتون، پوهنزی، پوهیالی، پوهنیار، پوهنمل، پوهندوی، پوهـنوال، پوهاند" به صورت مشخص نام برده و تاکید کرده که آنها صرف نظر از این که به کدام زبان تعلق دارند، "ملکیت معنوی زبان‌های رسمی جمهوری اسلامی افغانستان" هستند.

باختر گزارش داده که دادگاه عالی در تفسیر خود افزوده است که این گونه اصطلاحات و موارد مشابه آنها در نظام اداری، قضایی، ارتش، پلیس و دانشگاه‌ها ثبت و مسجل شده و استفاده از "کلمات مترادف و یا تغییر و تبدیل آنها، نه تنها غیرضروری بوده، بلکه سبب سردرگمی در محیط علم و اداره می‎شود."

اما احمد بهزاد، عضو مجلس نمایندگان، به بی‌بی‌سی گفت که دادگاه عالی در چنین مواردی صلاحیت تفسیر مواد قانون اساسی را ندارد و بر اساس قانونی که پیش از این تصویب شده، تفسیر قانون اساسی در این خصوص بر عهده کمیسیون نظارت بر قانون اساسی گذاشته شده است.

او افزود: "در شرایط فعلی اگر کسانی خواسته باشند که با متمسک قرار دادن یک بند قانون اساسی، بحث فارسی‌زدایی را روی دست بگیرند و با طرح این که بعضی واژگان زبان پشتو مصطلحات ملی هستند، راه کاربرد واژگان زبان‌های دیگر مسدود شود، در عمل با تناقض مواجه خواهند شد."

سعید حقیقی، روزنامه نگار و استاد سابق دانشگاه، با اشاره به این که در قانون اساسی افغانستان، فارسی و پشتو به صورت هم‌سطح مطرح شده، تاکید کرد: "عده‌ای می‌خواهند بحث را سیاسی بسازند و تفوق یک قوم بر اقوام دیگر و به تبع آن یک زبان را بر زبان‌های دیگر به نمایش بگذارند."

مجیب خلوتگر: " اگر زبان ایستا باشد، ممکن است نابود شود"

او افزود: "چرا اصطلاحات ملی که آقایان مطرح می‌کنند، از یک زبان برخاسته؟ آیا زبان‌های دیگر صلاحیت و ظرفیت داشتن صلاحیت اصطلاحات ملی را ندارند؟ می‌خواهند با قضیه برخورد سیاسی صورت بگیرد که می‌تواند واکنش‌های منفی را در جامعه در پی داشته باشد و باعث نفاق در جامعه شود."

مجیب خلوتگر از مسئولان دیدبان رسانه‌ها در افغانستان ارائه تفسیر تازه از سوی دادگاه عالی در مورد اصطلاحات ملی را مغایر قانون اساسی دانست و گفت که چنین تفسیرهایی باعث جلوگیری از توسعه و رشد زبان‌های رسمی کشور می‌شود.

آقای خلوتگر گفت: "این قضیه می‌تواند جلو پیشرفت زبان‌های رسمی فارسی و پشتو را بگیرد. اگر زبان ایستا باشد، ممکن است نابود شود. اگر ما مواردی را در یک دایره تثبیت کنیم و بگوییم همیشه از آنها استفاده کنیم، این از توسعه زبان جلوگیری می‌کند و می‌تواند باعث مرگ زبان شود ــ این زبان چه پشتو باشد و چه فارسی."

مخالفت با استفاده از واژه‌های فارسی دانشگاه، دانشکده و دانشجو پیش از این هم جنجال‌هایی را در پی داشته است و در آخرین مورد این جنجال منجر به کلیک درگیری فیزیکی بین برخی نمایندگان مجلس و یک مقام وزارت تحصیلات عالی شد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.