افغانستان و آمریکا؛ راه دراز تا رسیدن به موافقت‌نامه امنیتی

به روز شده:  15:36 گرينويچ - پنج شنبه 15 نوامبر 2012 - 25 آبان 1391

مذاکرات بر سر موافقتنامه امنیتی امروز میان اکلیل حکیمی سفیر افغانستان در آمریکا و جیمز وارلیک معاون نماینده ویژه آمریکا به افغانستان آغاز شد

گفتگوها برای قانونمند کردن حضور سربازان خارجی بین کابل و واشنگتن از امروز پنجشنبه (۱۵ نوامبر) آغاز می‌شود.

این گفتگوها در تاریخ افغانستان بی‌سابقه خوانده شده است.

پیش از این افغانستان و آمریکا موافقت‌نامه همکاری‌های استراتژیک را در ماه مه امسال امضا کردند اما گفتگوهای دوجانبه امنیتی چنان با اهمیت خوانده شده که بدون آن اصل فلسفه موافقتنامه استراتژیک میان دو کشور زیر سوال می‌رود.

افغانستان و آمریکا هردو از موافقت‌نامه امنیتی انتظار‌هایی دارند.

افغانستان انتظار دارد که بستن این پیمان، کمک مالی آمریکا به تقویت نیروهای امنیتی، آموزش و تجهیز سربازان افغان با معیارهای بالا و در کل ایجاد دید مثبت به آینده‌ این کشور را در پی داشته باشد.

در افغانستان این ترس وجود دارد که اگر در شرایط کنونی آمریکا مانند عراق از افغانستان کاملا خارج شود، هرج و مرج دوباره این کشور را فرابگیرد و افغانستان به دامن جنگ‌های داخلی سقوط کند.

آمریکا هم انتظار دارد تا این موافقت‌نامه سرنوشت حضور درازمدت این کشور در افغانستان را مشخص کند.

آغاز چانه‌زنی‌ها

با این وجود، چانه‌زنی‌ میان دیپلمات‌های افغان و آمریکایی از امروز شروع می‌شود.

"افغانستان انتظار دارد که بستن این پیمان، کمک مالی آمریکا به تقویت نیروهای امنیتی، آموزش و تجهیز سربازان افغان با معیارهای بالا و در کل ایجاد دید مثبت به آینده‌ این کشور را در پی داشته باشد."

دولت افغانستان می‌گوید که در روند مذاکرات تلاش دارد که هدف ماموریت آمریکا در افغانستان را بعد از ۲۰۱۴ روشن کند؛ سالی که قرار است افغانستان با گرفتن تمام مسئولیت‌های امنیتی و سیاسی، از فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد که به شورای امنیت اختیار تامین صلح در نقاط جهان را می‌دهد، خارج شود و به حق حاکمیت کامل خود برسد.

افغانستان پیش از امضای قرارداد از آمریکا می‌خواهد درباره شمار پایگاه‌های نظامی، تعداد سربازان خارجی که قرار است در این پایگاه‌ها مستقر شوند، هدف آنها، چگونگی عملیات نظامی شان و نحوه همکاری با افغانستان در صورت بروز تهدید توضیح بدهد و به آن متعهد بماند.

از دیگر مسائل مهم برای افغانستان، مساله مصونیت قضایی سربازان آمریکایی است که واشنگتن به آن پافشاری دارد. برای مردم افغانستان پیگرد سربازان خارجی که به جنایت متهم باشند، مساله حیثیتی است. این نکته بعد از کشتار غیرنظامیان افغان به دست رابرت بیلز، داغ‌تر هم شده‌است.

بیلز، سی و نه ساله هنگام خدمت در یک پایگاه نظامی آمریکاییان در ولایت قندهار افغانستان در ماه مارس، ظاهرا در انتقام از کشته‌ شدن نظامیان آمریکایی به دست طالبان، در دو مرحله به قتل غیرنظامیان افغان دست زد. او شانزده روستایی غیرمسلح از جمله چند کودک را به ضرب گلوله کشت.

اما مذاکره‌کننده‌های آمریکایی به دولت افغانستان گوشزد کرده‌اند که مصونیت قضایی سربازان شان در افغانستان "خط‌ قرمز غیرقابل عبور" در این گفتگوهاست.

آمریکا در بیش از ۱۵۰ کشوری که حضور نظامی دارد هرگز حاضر نشده در این مورد انعطاف‌‌پذیری نشان دهد.

با این وصف، منابعی نزدیک به کاخ ریاست جمهوری افغانستان می‌گویند که دولت افغانستان مشکل زیادی با دادن مصونیت قضایی به نظامیان آمریکایی ندارد.

به گفته همین منابع شرایط افغانستان از عراق متفاوت است که به درآمد سرشار نفتی خود امیدوار بود. آنها می‌گویند که افغانستان گزینه دیگری غیر از اتکاء به کمک‌های نظامی و اقتصادی آمریکا ندارد.

موانع عمده

"آمریکا در بیش از ۱۵۰ کشوری که حضور نظامی دارد هرگز حاضر نشده در مورد مصونیت قضایی سربازانش انعطاف‌‌پذیری نشان دهد."

به‌رغم آن، ناظران می‌گویند که رسیدن به توافق امنیتی با دو مانع جدی رو برو است. همسایه‌های افغانستان از جمله ایران و پاکستان از حضور درازمدت آمریکا در منطقه نگران اند و نارضایتی خود را بارها ابراز کرده‌اند. از طرف دیگر، چین و روسیه هم توافقنامه امنیتی را با دید شک می‌بینند.

ایران حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان را تهدید جدی به امنیت ملی خود می‌داند. پاکستان هم آن را سدی در راه تشکیل دولت طرفدار پاکستان در کابل می‌بیند.

از سوی دیگر، روسیه استقرار پایگاه‌های آمریکا در قلب آسیا را در تضاد با منافعش در آسیای مرکزی ارزیابی می‌کند.

این است که به نظر می‌رسد مثلثی برای مخالفت با این موافقتنامه شکل گرفته‌است. این سه کشور نفوذ قابل توجهی در افغانستان دارند.

اما دیپلمات‌های ارشد افغانستان در یک دیپلماسی پشت پرده به پایتخت‌های هر یک از این کشورها رفته‌اند و سعی کرده‌اند نگرانی آنها از این ناحیه را رفع کنند.

مانع جدی دیگر اما به گفته احمد سعیدی، کارشناس مسائل سیاسی، تلاش شخص رئیس جمهور حامد کرزی برای گرفتن امتیازهای شخصی در جریان مذاکرات است.

آقای سعیدی می‌گوید که رئیس جمهور کرزی تا آنجا پیش رفته که از آمریکا خواسته در ازای امضای موافقتنامه امنیتی دو جانبه، واشنگتن در انتخابات ریاست جمهوری آینده طرف او را بگیرد و از کاندیدای مورد تایید او پشتیبانی کند. گرچه دولت افغانستان چنین ادعایی را بی‌اساس می‌داند.

به‌نظر می‌رسد یک سال باقی مانده برای به انجام رساندن گفتگوها روی مهمترین موافقت‌نامه امنیتی افغانستان زمان زیادی نیست.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.