هزاران صفحه مدرک از جنگ افغان _ شوروی

به روز شده:  11:39 گرينويچ - چهارشنبه 26 دسامبر 2012 - 06 دی 1391
شیرشاه یوسف‌زی شهاب

شیرشاه یوسفزی، هزاران صفحه سند در مورد جنگ افغان_شوروی و سالهای جهاد جمع آوری کرده است

از هجوم ارتش سرخ شوروی سابق به افغانستان سی و سه سال می‎گذرد. هجومی که منجر به یکی از بزرگترین جنگ ها در منطقه شد و مرگ و مهاجرت میلیون‎ها افغان را به دنبال داشت.

اما حالا نسلی که در سالهای جنگ افغان شورویتولد و بزرگ شده اند و این جنگ تاثیر عمیقی بر زندگی آنها گذاشته است، می‎خواهند بدانند واقعا در سالهای جنگ چه اتفاق افتاد و چگونه؟

یافتن پاسخ این سوالات نیازمند تحقیق و تفحص و جمع آوری اسناد و مدارک است، کاری که بسیاری‎ها آن را در پیش گرفته اند از جمله شیرشاه یوسف‎زی شهاب، که به گفته خودش هزاران صفحه اسناد و مدرک در این زمینه جمع آوری کرده و قرار است آن را در ۱۵۰ جلد، منتشر کند.

شیر شاه یوسفزی شهاب را ٩ سال پیش در "دشت قلعه" در تخار دیدم. او پژوهشگر تاریخ و تحولات معاصر افغانستان است. هدف از سفرش به این منطقه دیدار با فرماندهانی بود که در سال‎های حضور نیروهای شوروی سابق جنگیده بودند.

نه سال تمام او را دیگر ندیدم تا این‎که اخیرا او را در کابل دیدم. وقتی به دفترش رفتم، گویی تاریخ را با شاهدانش در آنجا جمع‎آورده است. او چنان سرگرم بررسی تحولات گذشته‎ است که از حال امروزیان گویی خبری ندارد.

آقای شهاب دفتر کارش را "خانه جهاد" نامیده است. دهلیز و اتاق‎های این ساختمان دوطبقه با تصاویری تزئین شده که در جنگ با نیروهای شوری سابق کشته شده‎اند. تصاویر ده‎ها چهره دیگر هم دیده می شود که چهره‎های فرماندهان جهادی است.

آنها کسانی بودند که به گفته خواجه محمد اسحق همکار آقای شهاب، باعث ایجاد انگیزه و دیدگاه سیاسی تازه در میان برخی از مردم افغانستان شدند.

او گفت: "آنها استادان و دانشجویانی بودند که در زمان زمامداری محمدظاهر شاه نهضت اسلامی را پایه‎گذاری کردند و در دوره‎های مختلف دستگیر و کشته شدند."

تصاویر عبدالرحیم نیازی، غلام‎محمد نیازی، دکتر محمدعمر، مولوی حبیب‎الرحمن، برهان‎الدین ربانی و برخی دیگر از اعضای نهضت اسلامی این‎جا دیده می‎شود.

فهرست قربانیان جنگ

مجاهدین سابق افغانستان ـ عکس از شیرشاه یوسف‎زی شهاب

شیرشاه یوسف‎زی شهاب می‎گوید اسامی بیش از یک میلیون قربانی جنگ را در کتابش فهرست کرده است.

آقای شهاب گفت: "اطلاعات مربوط به شهدا در یک دفتر بسیار بزرگ ثبت شده و تعداد شهدای دوران جهاد افغانستان از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۷۱ خورشیدی، به یک میلیون و ۳۳۵ هزار نفر می‎رسد. فهرست اسامی آنها در ۳۰ جلد ـ هر ولایت افغانستان در یک جلد ـ تنظیم شده است."

آقای شهاب می گوید: "در نظر داشتم تحت عنوان افغانستان در آئینه جهاد، تاریخ جهاد را بنویسم. دیدم که نیاز است کارهای بیشتر انجام شود. حالا که با شما صحبت می‎کنم تاریخ و وقایع‎نگاری جهاد به یک صد و پنجاه جلد رسیده است. ۹۷ جلد آن صحفه‎آرایی شده و آماده چاپ است. هر جلد از این مجموعه، از هزار صفحه تا چهار هزار صفحه است."

موزه فرهنگی

بخشی از بایگانی آقای یوسف‎زی

این نویسنده افغان حالا در صدد ایجاد یک موزیم (موزه) فرهنگی دوره جهاد افغانستان است و در نظر دارد که این موزیم محلی باشد برای تحقیقات این دوره از تاریخ کشورش.

چنین ابتکاری به هزینه‎ای هنگفتی نیاز دارد. این نویسنده افغان می‎گوید همه این کارها را با حمایت مالی خانواده‎اش انجام داده است.

به گفته آقای شهاب، او در دوران جهاد با احزاب جهادی روابط نزدیکی داشته و از این رو در جمع‎آوری اطلاعات با مشکل چندانی رو به رو نشده است.

او آرشیو دارد که در آن ۳۰۶ نشریه شامل روزنامه، هفته‎نامه و ماهنامه دوران جهاد از احزاب مختلف جهادی را حفظ کرده است. بیش از ۲۵۰ هزار عکس از وقایع مختلف آن زمان در اختیار دارد. نورالله سلام، دیگر همکار آقای شهاب مرا به اتاق آرشیو راهنمایی کرد.

آقای شهاب می‎گوید بر علاوه نشرات چاپی، محتوای برنامه‎های خبری رادیوی‎های جهانی را نیز مکتوب کرده است.

یک فرمانده زن که با نیروهای تحت امرش علیه نیروهای شوروی در بغلان می‎جنگید ـ عکس از شیرشاه یوسف‎زی شهاب

او گفت: "تمام گزارش‎های رادیوهای جهانی از جمله بی‎بی‎سی، صدای آمریکا، رادیو دهلی، رادیو مسکو، رادیوی آلمان و بخش پشتوی بی‎بی‎سی پس از تاسیس و دیگر رادیوهایی که در مورد افغانستان برنامه داشتند روزانه ثبت و پیاده شده است. این گزارشها به ترتیب زمانی دسته بندی شده و در آرشیو خانه جهاد موجود است."

سوالی که هنوز باقی است

شیرشاه یوسفزی بدون شک مواد و مطالب زیادی را در مورد مهم ترین رویداد تاریخی افغانستان گردهم آورده است. اما آیا ممکن است در این یک صد و پنجاه جلد وقایع‎نگاری از گروه‎ها و جناح‎های مختلف طرفداری نشده باشد و به وقایع آن دوره از تاریخ مهم افغانستان به صورت منصفانه پرداخته شده باشد؟

آن‎گونه که خود شیر شاه یوسف‎زی می‎گوید: " فرصت قضاوت برای نسل‎های آینده باز گذاشته شده. افرادی که می‎خواهند در مورد آن دوره از تاریخ افغانستان تحقیقات کنند، بخوانند و بدانند، خودشان قضاوت خواهند کرد و در قضاوت باز است."

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.