دیدار رهبران افغانستان و آمریکا؛ آنها بر سر چه چانه می‎زنند؟

به روز شده:  16:09 گرينويچ - 06 ژانويه 2013 - 17 دی 1391

رهبران افغانستان و آمریکا به زودی در واشنگتن با هم دیدار می‎کنند. این دیدار در حالی انجام می‌شود که باراک اوباما، نخستین سال دور دوم ریاست جمهوری خود را به زودی آغاز می‎کند وحامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان به آخرین سال زمامداری سیزده ساله خود رسیده است.

آقای کرزی رهبری است که در تاریخ روابط افغانستان و آمریکا، رکورد سفر به واشنگتن را در کارنامه خود دارد. این سفرها اغلب و در سال‌های دوره نخست ریاست جمهوری آقای کرزی توام با دستاورد و حمایت‎های جدی آمریکا از او بوده است.

زمانی هم سفر او به واشنگتن در حالی انجام شده که روابط میان افغانستان و آمریکا پرتنش بوده و او برای بازکردن گرهی که در این رابطه استراتژیک ایجاد شده بود، باید فرسنگ‎ها راه می‎پیمود.

او همچنین رکورد بیشترین میزبانی از رهبران جهان در ارگ کابل (ریاست جمهوری افغانستان) را در کار نامه‎اش دارد. اما حالا که آخرین سال ماندن او در ارگ است، هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن باقی مانده که مهم‎ترین آن تعریف کردن و مشخص کردن چگونگی رابطه با بزرگ‎ترین متحد افغانستان و بزرگ‎ترین قدرت جهان است.

آقای کرزی باید قبل از پایان دومین دوره ریاست جمهوری خود، چند گره را در رابطه‎اش با آمریکا باز کند:

اول: حضور نیروهای آمریکایی

شماری از نیروهای آمریکایی بعد از سال ۲۰۱۴ در افغانستان باقی خواهند ماند. اظهارات مقام‎های آمریکایی و افغانستان تاکنون نشان می‎دهد که هنوز حتی شمار دقیق این نیروها مشخص نیست.

به نوشته نیویورک تایمز، آخرین پیشنهادی که جان آلن فرمانده عمومی نیروهای آمریکایی در افغانستان ارائه کرده، نشان می‎دهد که او گزینه بین ۶ هزار نیرو تا ۲۰ هزار نیرو را مطرح کرده است.

فاصله بین شمار نیروهایی که در طرح جان آلن مطرح شده است، نشان می‎دهد که طرح‎ها و توافق‎های دو کشور بر سر شمار نیروهایی که باقی خواهند ماند، هنوز ابتدایی و قابل بحث است. چیزی که به زودی باید نهایی شود.

دوم: وظایف و اختیارات نیروهای آمریکایی

آقایان اوباما و کرزی قبلا پیمان استراتژیک با هم امضا کرده‎اند

به صورت کلی گفته شده است که نیروهایی که باقی می‌مانند، در تامین امنیت و آموزش نیروهای افغان کمک خواهند کرد. اگر حد نهایی توافق همین باشد، حرف بسیار کلی است.

ظاهرا به نظر می‎رسد که مقام‎های دو کشور، در مورد این‎که نیروهای آمریکایی بعد از ۲۰۱۴ در کجا مستقر خواهند شد و چه سهمی در تامین امنیت خواهند داشت، به توافق‎های کلی رسیده‎اند. اما ظاهرا یک مشکل هنوز حل نشده است.

آمریکایی‎ها برای نیروهایی که در افغانستان باقی خواهند گذاشت، مصونیت قضایی می‎خواهند و مقام‎های افغان حداقل تا آنجا که در اظهارات رسمی گفته‎اند، تاکنون چنین چیزی را نپذیرفته‎اند.

حالا زمان برای کش دادن بر سر این مساله به پایان رسیده است. خواست یکی از طرف‎ها باید پذیرفته شود و تجربه خروج آمریکا از عراق نشان داد که این کشور در مورد مساله مصونیت قضایی حاضر به کوتاه آمدن در مقابل طرف دیگر نیست.

به نظر نمی‎رسد افغانستان در وضعیتی باشد که مانند عراقی‎ها از خیر حضور نیروهای آمریکایی به کلی بگذرد، آنهم در شرایطی که ارتش این کشور هنوز نیروی هوایی ندارد و در چهار سال آینده نیز قرار است بیش از ۷۵ درصد از بودجه چهار میلیارد دلاری نیروهای امنیتی افغانستان را آمریکا پرداخت کند.

به نظر نمی‎رسد افغانستان در وضعیتی باشد که مانند عراقی‎ها از خیر حضور نیروهای آمریکایی به کلی بگذرد

افغانستان در حال حاضر در گروه بزرگ‎ترین متحدان آمریکا که عضو ناتو نیستند، به حساب می‎آید. گروهی که اسرائیل، پاکستان و مصر از دیگر اعضای آن است. همچنین باراک اوباما و حامد کرزی در روز دوم ماه مه ۲۰۱۲ در کابل موافقتنامه استراتژیک میان دو کشور را امضا کردند. اما بخش مهم این موافقتنامه که از آن به نام "تفاهم‎نامه امنیتی" یاد شده، هنوز امضا نشده است.

زمان، بی‎توجه به دردسرها و مشغولیت‎های وزرای خارجه دو کشور، می‎گذرد و صفحات مهمی از یک سند تاریخی و مهم، که آینده روابط دو کشور را رقم خواهد زد، هنوز سفید است. به زمان اگر نگاه کنیم، حتی شاید آقای کرزی می‎بایست فاصله کابل-واشنگتن را برای حل و فصل این مسائل مهم، زود تر می‎پیمود.

سوم: مذاکره با طالبان و انتخابات

افزون بر رابطه آمریکا و افغانستان، اگر چند اتفاق اخیر را نیز در نظر بگیریم، اهمیت سفر قریب‎الوقوع آقای کرزی بیشتر می‎شود.

در نزدیک به یک ماه گذشته، دولت افغانستان ظاهرا پاکستان را قانع کرد که شماری از زندانیان طالبان را آزاد کند، که ملا ترابی، وزیر دادگستری طالبان نیز در میان آنها است.

خود دولت افغانستان نیز هشتاد زندانی را که تا همین چندی پیش در بگرام تحت بازداشت آمریکایی‎ها بود، آزاد کرد. آزادی این همه زندانی که به اتهام دست داشتن در فعالیت‎های مسلحانه ضد دولتی بازداشت شده بودند، بی‎سابقه است.

این اقدامات نشان می‎دهد که آقای کرزی رسیدن به صلح یا حداقل یک آتش‎بس طولانی مدت با طالبان را، مهم‎ترین دستاورد به یاد ماندنی خود می‎داند و از هیچ نوع تلاشی برای رسیدن به آن دریغ نمی‎کند. او می‎خواهد ــ اگر بتواند ــ رسیدن به این صلح را در کارنامه‎اش ثبت کند.

دولت افغانستان هشتاد زندانی را که تا همین چندی پیش در بگرام تحت بازداشت آمریکایی‎ها بود، آزاد کرد

نفع دراز مدت برآورده شدن این امر مهم برای آقای کرزی یک طرف، او از تاثیر آنی و فوری آن نیز غافل نیست. تاثیری که در انتخابات آینده برگ برنده را به دست آقای کرزی می‎دهد.

رئیس جمهوری افغانستان می‎داند که رسیدن به آرزوی صلح و یا دست کم آتش‎بس، بدون حمایت آمریکا عملی نیست. از این رو در این سفر او تلاش خواهد کرد، حمایت بیشتر اوباما را از روند صلح و برنامه‎هایی که اخیرا شتاب بیشتری به خود گرفته است، جلب کند و احتمالا گفتگوهای مشخصی هم در مورد انتخابات ۲۰۱۴ صورت خواهد گرفت.

چهارم: فرصت برای قرار ملاقات بعدی تنگ است

به این ترتیب دو رهبر در این دیدار، برگ‎های جدی برای چانه‎زنی دارند.

حامد کرزی دادن مصونیت قضایی به سربازان آمریکایی را کاری سنگین توصیف خواهد کرد که نیاز به کار زیاد و قانع کردن گروه‎های مختلف سیاسی و اجتماعی در افغانستان دارد.

آقای اوباما هم حمایت از طرح‎های صلح و احتمالا مسایل مشخص مربوط به انتخابات را قابل تامل و چالش‎برانگیز خواهد دانست.

اما شاید مهم‎تر از همه این باشد ‎که فرصت برای گذاشتن یک قرار ملاقات دیگر برای هر دو طرف بسیار تنگ است.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.