احزاب سیاسی افغانستان در خطر لغو مجوز فعالیت

Image caption مجلس سنا می‌گوید هر حزبی که شرایط قانون را تکمیل نکرده باشد، تحت تعقیب عدلی قرار خواهد گرفت

وزارت عدلیه/دادگستری افغانستان می‌گوید اکثر احزاب سیاسی افغانستان نتوانسته اند شرایط قانونی را که برای فعالیت احزاب در افغانستان وجود دارد، برآورده کنند.

داشتن دفتر محلی فعال در حداقل ۲۰ ولایت افغانستان، یکی از شرایطی است که وزارت عدلیه افغانستان برای احزاب گذاشته است.

حالا وزارت عدلیه می گوید آنها برای تعلیق مجوز فعالیت احزابی که نتوانسته اند این شرایط را برآورده کنند، دست به کار شده اند.

بررسی‌های اولیه این وزارت نشان می دهد که هیچ یک از ۵۵ حزب سیاسی افغانستان تاکنون نتوانسته اند، دفاتر نمایندگی خود در ۲۰ ولایت افغانستان را فعال کنند.

بر اساس مقرره تاسیس احزاب سیاسی، هر گاه یک حزب سیاسی دفاتر ولایتی خود را پس از یکسال از دریافت مجوز رسمی فعالیت، دست کم در ۲۰ ولایت فعال نکند، مجوز فعالیت آن حزب لغو خواهد شد.

قانون احزاب افغانستان

در افغانستان پس از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱، به تدریج ده‌ها حزب سیاسی اعلام موجودیت کردند.

در ابتدا شمار احزاب رسمی در این کشور به بیش از صد حزب رسید. اما با تصویب قانون جدید در سال ۲۰۰۹ و دشوار شدن شرایط ثبت حزب در وزارت عدلیه، شمار احزاب به ۵۵ حزب کاهش یافت.

در سالهای نخست پس از شکست طالبان، هر حزب با ثبت مشخصات ۷۰۰ عضو خود در وزارت عدلیه، می توانستند مجوز فعالیت دریافت کنند. اما پس تغییر قانون احزاب در سال ۲۰۰۹ احزاب که خواستار ثبت در وزارت عدلیه و فعالیت سیاسی قانونی باشند، باید هویت هزاران تن از اعضای خود را در این وزارت ثبت کنند. گشایش دفتر و نمایندگی سیاسی در حد اقل 20 ولایت نیز از شرایطی است که احزاب ملزم به رعایت آن شده اند.

احزاب و تکمیل شرایط قانون

فعالیت احزاب بدون آنکه در وزارت عدلیه ثبت شده باشند، غیر قانونی است. محمد ناصر حافظ، مسئول اداره انسجام، بررسی و ثبت احزاب می‌گوید بیشتر احزابی که مجوز رسمی فعالیت گرفته اند، نتوانسته اند شرایط لازم را برآورده کنند.

او گفت: "اگر احزاب این مقرره را تطبیق نکنند پیش ما رسمیت ندارند."

مجلس سنای افغانستان نیز این موضوع را جدی گرفته و به احزاب افغانستان هشدار داده است که آنها را به دادستانی معرفی خواهند کرد.

زلمی زابلی رئیس کمیسیون سمع شکایات مجلس سنا می گوید: مجلس سنا به وزارت عدلیه و دادستانی نامه رسمی و خواسته است که "سر از تاریخ ۲۱ حمل هر حزبی که شرایط قانون را تکمیل نکرده باشد، تحت تعقیب عدلی قرار خواهد گرفت."

به گفته وی، جواز این احزاب به تعلیق در می آید و تا زمانی که شرایط قانون را تکمیل نکنند اجازه فعالیت‌های سیاسی را نخواهند داشت.

آقای زابلی افزود: "نمی شود که هر کسی خود را رهبر حزب بتراشد با سفارت خانه های مختلف تماس بگیرد اذهان مردم را مخشوش کند ائتلاف ها را بسازند در حالی که خودشان مشروعیت ندارند."

امنیت و نمایندگی‌های احزاب

Image caption حفیظ راسخ از مسئولان حزب همبستگی افغانستان می‌گوید که آنها اکنون در ۲۱ ولایت نمایندگی دارند

شماری از احزاب سیاسی می‌گویند که به دلیل ناامنی و نبود منابع مالی کافی، نتوانسته اند تاکنون نمایندگی حزب‌شان را در ولایات فعال سازند.

در ماده هفتم قانون احزاب سیاسی افغانستان آمده است: دفتر مرکزی حزب سیاسی و نمایندگی‌های آن در داخل کشور می‌باشد و دولت مصونیت و امنیت دفاتر احزاب سیاسی را تامین می‌نماید.

سید حسین انوری رهبر حزب حرکت اسلامی مردم افغانستان می‌گوید: "در ۲۲ ولایت حضور مردمی داریم اما به دلیل بعضی مشکلات مثلا از رهگذر اقتصادی، دفتر فزیکی نداریم."

حیات الله نیازی منشی حزب پیوند ملی افغانستان به رهبری سید منصور نادری نیز به این باور است که بیشتر احزاب سیاسی در افغانستان نوپا هستند و این احزاب به امکانات نیاز دارند تا آهسته آهسته قدم بردارند.

او می‌گوید: "ما قدم به قدم نظر به درخواست مردم و نظر به امکانات حزب در جهت ایجاد دفاتر خود سعی داریم."

شماری از این احزاب نیز گزارش وزارت عدلیه را ناقص می‌دانند و می‌گویند که در مورد موجودیت دفاتر ولایتی خود به وزارت عدلیه گزارش داده‌اند.

حزب همبستگی افغانستان یکی از این احزاب است. حفیظ راسخ از مسئولان این حزب می‌گوید که آنها اکنون در ۲۱ ولایت نمایندگی دارند و مشخصات آن را به وزارت عدلیه فرستاده اند.

احزاب در افغانستان

میر احمد جوینده رئیس بنیاد فرهنگ و جامعه مدنی افغانستان نیز معتقد است که هنوز بسیاری از احزاب سیاسی در افغانستان به اصول دموکراسی پایبند نیستند.

او می‌گوید: "بعد از اجلاس بن ۲۰۰۱، احزاب جهادی بخشی از کنفرانس بن بودند و امتیازاتی را گرفتند و در قدرت سهیم شدند و در تمام حکومت مصلحتی آقای کرزی شامل شدند.اکثریت آنها به دموکراسی معتقد نیستند."

در کنار این همه بدبینی نسبت به چگونگی فعالیت احزاب در افغانستان، فیفا نهاد انتخابات آزاد و عادلانه، نقش احزاب سیاسی در انتخابات‌ یک دهه پس از سقوط طالبان را موثر و پر رنگ می‌خواند.

جان داد سپین غر رئیس اجرایی این نهاد می‌گوید احزاب حالا نسبت به گذشته منسجم‌تر فعالیت دارند و رو به رشد هستند.

مشخص نیست که وزارت عدلیه تا چه حد در امر پیگری تصمیم خود در مورد تعلیق مجوز فعالیت احزاب جدی عمل خواهد کرد اما در کل این هشدار تازه زنگ خطری است برای تمامی احزاب سیاسی در افغانستان تا خود را از وضعیت فعلی بیرون کنند.

این در حالی است که احزاب و چهره های سیاسی در افغانستان در ماه های اخیر فعالیت های خود را شدت بیشتری بخشیده و خود را برای شرکت در انتخابات پیشرو که حدود یک سال دیگر برگزار خواهد شد، آماده می کنند.

روزگذشته شماری از رهبران احزاب سیاسی که از سوی آقای کرزی برای بحث در مورد تعیین رئیس جدید برای کمیسیون مستقل انتخابات به ارگ دعوت شده بودند، دعوت او را رد کردند و خواستار تصویب هرچه سریعتر قانون انتخابات شدند.

انتخابات افغانستان بر اساس سیستم رای واحد غیر قابل انتقال، برگزار می شود و در این سیستم احزاب سیاسی نمی توانند نقش موثری داشته باشند.

به باور برخی از ناظران چنین سیستمی به رشد احزاب سیاسی کمک نمی کند. از این رو شماری از احزاب سیاسی خواستار تغییر سیستم انتخاباتی هستند. تا مردم بتوانند به احزاب نیز رای بدهند و نامزدهای انتخاباتی به حمایت احزاب نیاز داشته باشند.

مطالب مرتبط