کتاب و کتابخوانی در افغانستان

افغانها چقدر به کتاب دسترسی دارند؟ آیا در همه کلان شهرهای افغانستان کتابخانه عمومی وجود دارد؟ کتابفروشی‌ها کتابهای مورد نیاز و جدید را وارد می کنند؟ دانشجویان، معلمان، استادان دانشگاه و پژوهشگران در کابل، مزار، قندهار، جلال آباد و هرات به کتاب و کتابخانه دسترسی دارند؟ به مناسبت بیست و سوم آوریل که از سوی سازمان علمی فرهنگی سازمان ملل متحد، یونسکو، روز جهانی کتاب اعلام شده است، شماری از خوانندگان سایت فارسی بی‌بی‌سی تجارب شخصی و درک و دریافت های خود در مورد دسترسی افغانها به کتاب و وضعیت کتابخانه های این کشور را، برای ما فرستاده اند.

ناگفته‌های دشوار و ناخوانده‌های بسیار

به یاد دارم روز‌های را که مرزهای کشورم به روی ورود جنگجویان و تند روان مذهبی باز بود؛ اما آوردن و در دست داشتن حتی یک جلد کتاب غیر مذهبی به داخل کشور چنان عواقب وحشتناک در پی می‌آورد که هر کتابدار و کتابخوان، بسته در دست داشته‌اش را سر مرز می‌گذاشت و خوشحال از این بود که برادر طالب چشم بر جرمش فروبسته و فقط به ضبط کتاب‌ها بسنده کرده است. این بود که طاقچه کتابخانه‌ها روز به روز خالی‌تر می‌شد و کتابداران خسیس‌تر. در شهر فقط تعدادی معدود در سکوت و وسواس غریب، کتابی از کتابخانه‌های شخصی و کوچکشان برداشته و با هم رد و بدل می‌کردند. کتاب تبدیل به کمیاب‌ترین متاع روزگار شده بود، البته برای اندک کتابخوان‌های که دل و دماغ کتابخوانی داشتند.

ادامه مطلب را اینجا بخوانید

سهم افغانها در بهره وری از دانش بشری چقدر است

Image caption الهام غرجی رئیس دانشگاه گوهرشاد

برای من که مصروف کارهای دانشگاهی ام، بدست آوردن منابع آموزشی خوب در زبان فارسی، یک چالش بسیار مهم است. در میان کتاب‌هایی که در حوزه علوم انسانی وجود دارند، گاهی معیارهای آکادمیک منابع فارسی، مساله ساز است زیرا بیشتر این کتاب‌ها در ایران تولید می‌شوند. اغلب دیدگاه‌های ایدئولوژیک و نگاه سیاسی- فقهی به علوم اجتماعی، این کتاب‌ها را متاثر می‌سازد. وقتی به سراغ منابع ترجمه شده می‌رویم، اکثر ترجمه‌ها در کنار مشکلات دیگری که دارند، معمولا از منابع تازه نیستند و فاصله زیادی از زمان خلق اثر اصلی و برگرداندن آن به زبان فارسی گذشته است.

ادامه مطلب را اینجا بخوانید

قصه کتاب و کتابخانه‌ها در قندهار

Image caption مامون درانی، خبرنگار آزاد

کتابخانه عامه قندهار حدود هشت هزار عنوان کتاب دارد که به چهار زبان انگلیسی، دری، پشتو و عربی دارد. عبدالصمد مسئول کتابخانه عامه ریاست اطلاعات و فرهنگ قندهار می گوید که در این کتابخانه در مقایسه با کتاب های پشتو، کتاب های فارسی بیشتر است. او می گوید که این کتابها را دولت جمهوری اسلامی ایران به کتابخانه عامه قندهار کمک کرده است.مسئولان در قندهار می گویند که این کتابخانه از ۷ بامداد تا ۲ بعد از ظهر باز است و بیشتر مراجعین هم جوانان و دانشجویان هستند. کتابخانه عامه قندهار در سال ۱۳۱۱ خورشیدی همزمان با رویکار آمدن "انجمن پشتو در افغانستان" تاسیس شد.

ادامه مطلب را اینجا بخوانید

پول خرید کتاب را کباب زدم

Image caption جواد ناجی، دانشجو

ما همیشه در جهان، در میان سایر ملل، در مقام نخست ایستاده‏‌ایم. تاریخ ما به درازای عمر بشر می‏‌رسد. در تولید تریاک اول هستیم. سکوی اول فساد اداری حق مسلم ما است. کشور ما، اولین و بدترین جای برای خانم‏‌ها است. ما اولین کشوری هستیم که میانگین مطالعه‏ هر شهروندش در سال؛ یک دقیقه است. به دیگر سخن؛ حیات فرهنگی و دانشگاهی جامعه ما چه از نظر تولید یا مصرف، یک درجه بالای صفر قرار دارد. افغانستان؛ زندانی برای خانم‏‌ها و کابل؛ آتشکده‌ای برای"رمان گم‏‌نامی" است. کابل، مادرِ شهرهای افغانستان است و عصر ظلمت برای کتاب و مطالعه.

ادامه مطلب را اینجا بخوان

ققسه های خالی کتاب کودک در افغانستان

کتابخانه عامه شهر کابل، تنها کتابخانه‌ای پایتخت است که دارای سالن مطالعه مخصوص کودکان می‌باشد. اتاق با مساحت حدود پنجاه متر، روزی که من آنجا رفتم تنها دو کودک آنجا با اسباب بازیهای موجود در این کتابخانه مشغول بازی بودند. معدود کتاب این کتابخانه نیز اغلب در کشورهای همسایه افغانستان تدوین وچاپ شده‌اند. بندرت کتابهای چاپ افغانستان را می توان در این کتابخانه دید. خانم 'بریه نویر' که ۲۵ سال مسئولیت این سالن را به عهده دارد، می‌گوید که روزگاری این سالن پر بود از کودکانی که از صبح تا شب مراجعه می‌کردند، اما اکنون کسی به این کتابخانه سر نمی‌زند.

گزارشی از احمد شفایی را اینجا بخوانید

کتابخانه عامه کابل در چه وضعی است

کتاخانه عامه افغانستان با داشتن صدهزار جلد کتاب، از مهمترین کتابخانه های افغانستان به شمار می رود. تعداد از کتابهای منحصر به فرد نیز در این کتابخانه نگهداری می‌شوند که به دلیل نبود امکانات، در وضعیت بدی قرار دارند. فضای کافی و مناسب برای نگهداری کتاب و اسناد در این کتابخانه وجود ندارد. به دلیل اتصال سیم برق و آتش سوزی در سال گذشته، نزدیک بود تمام کتابهای این کتابخانه نابود شوند. بیشتر مراجعه کنندگان این کتابخانه را دانشجویانی تشکیل می‌دهند که در حال تدوین پایانامه خود هستند. رئیس کتابخانه عامه در کابل می گوید ساختمان این کتابخانه نیز در حال فروریزی است.

آلبوم عکس کتابخانه عامه کابل را اینجا ببینید

علاقه روز افزون جوانان ننگرهار به کتابخوانی

نسبت به سال‌های گذشته فرهنگ کتابخوانی اکنون در مناطق شرقی افغانستان گسترش یافته است. در این اواخر کتاب‌های زیادی در زمینه روزنامه‌نگاری به زبان پشتو تالیف و ترجمه شده اند که این موضوع برای من به عنوان دانشجوی روزنامه‌نگاری یک خبر بسیار خوش است. حالا کتابخوانی به تدریج فراتر از شهر جلال آباد، در ولسوالی‌های ننگرهار نیز رواج می یابد. به گونه مثال می‌توان به ایجاد یک کتابخانه بزرگ به نام حمزه در ولسوالی کامه ولایت ننگرهار اشاره کرد. مشکل بزرگ در برابر مطالعه در ننگرهار نبود محیط مناسب است. هرچند دانشگاه ننگرهار محیط خوبی برای مطالعه دارد اما کافی نیست.

ادامه مطلب را اینجا بخوانید

در حسرت کتابهای جدید در بلخ

Image caption فهیم انوری، معلم ادبیات فارسی در بلخ

وقتی ما از دانش آموزان دختر می خواهیم، تحقیق کنند و چیزی بنویسند، کمتر به کتابخانه و کتابفروشی مراجعه می‌کنند. وقتی دلیلش را می‌پرسیم می‌گویند که خانواده ها به ما اجازه رفتن به کتابخانه و کتابفروشی را نمی دهند. می‌گویم عجب! شما اجازه رفتن به بازارهای لباس زنانه مثل بازار جوزجانی، بازارقریشی، بازار متحد و نمی دانم چه و چه را دارید ولی اجازه رفتن به کتابخانه و کتابفروشی را ندارید؟ جواب‌شان این است که در آنجا یعنی در کتابخانه‌ها، بانوان کمتر هستند. می‌گویم اگر شما که چند صد دختر هستید بروید آنجا، آنوقت کتابخانه هم مثل بازارهای لباس خواهد شد.

ادامه مطلب را اینجا بخوانید