حوادث محیط کار بلای جان کارگران افغان

Image caption افغانستان کشوریست که اغلب کارگران از هیج گونه امتیازی بر خوردار نیستند. نه بیمه‌ای در کاراست و نه حق بازنشستگی برای آنان تعلق می گیرد

خانواده عبدالله یک سال است که عزا دار است. پسر۱۲ ساله و زن جوان این کارگر افغان مرگ او را بازی تقدیر می‌دانند. عبدالله یک صبح رفته بود تا خرج عیالش را بیاورد، ولی شب جنازه او را به خانه آوردند.

او تابستان سال گذشته درکارته ۴ شهر کابل با یک دستگاه بالابر از یک ساختمان سقوط کرد و موتور این بالابر فرق عبدالله را شکست و جان او را گرفت.

کارفرمایی که عبدالله برایش کار می‌کرد در مراسم مرگ و تدفین او ۵۰ هزار افغانی (معادل یک هزار دلار) به خانواده اش داد. بعدتر نیز چند بار به خانه‌اش سر زد و معادل ۸۰۰ دلار به خانواده او کمک کرد.

حالا خانم او باید یک عمر رنج بکشد تا بتواند اجاره خانه، هزینه زندگی روزمره و تحصیل فرزندانش را تامین کند.

افغانستان کشوری است که اغلب کارگران از هیج گونه امتیازی بر خوردار نیستند. نه بیمه‌ای در کاراست و نه حق بازنشستگی به آنان تعلق می گیرد.

بازار کار

چمن، یکی دیگراز شهروندان افغانستان که بعد از سالها کارگری در ایران به افغانستان بازگشته است. او می‌گوید که در یک مرغداری در ایران کار می کرده انگشتش هنگام کار زیر دستگاه رفته و قطع شده. در ابتدا کارفرمایم به من وعده داد که تا هر زمان درایران زندگی می‌کنی به تو حقوق می‌دهم.

او می‌افزاید: کارفرما فقط حقوق دوماهه به من پرداخت کرد و بعد از اینکه زخمهای دستم بهبود یافت، مرا از کار اخراج کرد و گفت که تو دیگر به درد این کارگاه نمی خوری، جایی را نداشتم. پاسگاه پلیس به من گفت که تو نه مستحق بیمه هستی و نه دیه به تو تعلق می‌گیرد.

نبود بازار کار داخلی خیلی از افغانها را به خارج از این کشور کشانده ولی آنان از امتیازی که اتباع خود این کشورها دارند برخوردار نمی‌باشند. در خیلی از موارد آنان قادر به دریافت کامل مزد خود از کار فرمایان نیز نمی شوند.

این بخشی از داستان کارگران افغان است. مشکل دیگر و جدی‌تر، نبود کار است.

حسام الدین همراز معاون وزارت کار افغانستان می گوید:" با کمال تاسف مشکل افغانستان کمبود کار است. کارگران ما فقط دو الی سه روز درهفته موفق به یافتن کار می شوند آنهم با مزد بسیار کم."

محیط کار غیر مصون

میرآغا شهروند دیگر افغان که اکنون از درد پا رنج می برد می‌گوید:" این درد نتیجه افتادنم از یک دار بست بود. محیط کار درافغانستان محفوظ نیست هیج نوع وسایل ایمنی در نظر گرفته نمی شود."

او می‌افزاید:" تخته‌ای که در دار بست‌ها استفاده می‌شود نباید طولش بیشتر از ۲ الی ۳ متر باشد. زیرا طول بیشتر می‌تواند خطرناک باشد. اما در افغانستان به دلیل اینکه از تعداد کمتر داربست استفاده شود و اقتصادی تر شود طول این تخته به ۵ الی ۶ متر می‌رسد. این بسیار خطرناک است و من نیز وقتی به وسط یک تخطه شش متری رفتم، تخته از وسط شکست و از ارتفاع سقوط کردم."

میرآغا داستانهای زیادی را از همکارانش به یاد می‌آورد. رشید، که از دار بست افتاد و یک پایش شکست و اکنون با عصا راه می‌رود. ولی هیج کمکی از جانب کارفرمایش دریافت نمی‌کند و تنها پولی که دریافت کرده هزینه چند روزه درمانش بوده‌ است.

جمعه، کارگری که به گفته میرآغا، با شکستن صفحه دستگاه سنگبری (فریز) یک چشم خود را از دست داد. کارفرمای این کارگر، فقط به او ۵۰ هزار افغانی داد و از کار اخراجش کرد.

قانون کار، نا کارا

براساس قانون کار افغانستان 'قرار داد عبارت از توافق کتبی کارکن و اداره و یا کارفرما می باشد.' اما در تعداد زیادی از شرکتهای خصوصی درافغانستان یا کارمند بدون قرار داد کار می‌کنند و یا این قرار داد یک طرفه است.

عبد الحی فرید کارشناس ارشد حقوق درباره قانون کار در افغانستان می گوید که مشکل اصلی این است که در افغانستان قانون کار و کارکنان با همدیگر مختلط شده و این روند باعث شده که مشکلاتی در این زمینه وجود داشته باشد.

او افزود که در قانون کار افغانستان تعریف مشخص از کارفرما، کارگر و کارگاه وجود ندارد و این روند نیز باعث شده تا کارگر بیشتر به کارمندان دولتی، اطلاق شود و کارکنان بخش خصوصی را تحت پوشش قرار ندهد. مسایل از قبیل مرخصی، بازنشستگی و سایر امتیازات نیز به کارمندان دولتی اختصاص می یابد و از کارکنان شرکتهای خصوصی حرفی به میان نیامده است.

آقای فرید، تاکید می‌کند که با توجه به اینکه در قانون مدنی افغانستان به موضوع قرار داد به صورت مشخص پرداخته شده ولی شرکتهای بزرگ در افغانستان کمتر به قراردادها اهمیت می‌دهند.

احمد صمیم رئیس شرکت خانه پاک نیز درباره روند استخدام کارمندان شرکتش می‌گوید که ما با کارمندان برای مدت یکسال قرارداد می‌کنیم و بعد از یکسال با توجه به کار و فعالیت آنان قرارداد تمدید می‌شود.

او می افزاید که به دلیل نبود سیستم بیمه در افغانستان ما در قرارداد به صورت مدون ذکر نکرده ایم، درصورتیکه یک کارگر در هنگام کار آسیب می بینند از چه امتیازاتی باید برخوردار شوند. بلکه تلاش می‌کنیم با این افراد کمکهای اقتصادی نمایم.

صمیم درباره روند اخراج کارمندان می‌گوید که تلاش می‌کنیم کارمندی اگر مرتکب خطا می‌شود به او اخطار بدهیم و در صورتیکه این تخطی جدی باشد کارمند فورا از کار اخراج می‌شود.

افراد بیکار

براساس آمار اداره احصائیه مرکزی/مرکز آمار افغانستان، جمعیت این کشور به ۲۷ میلیون و پانصد هزار نفر رسیده است. از این میان، یک میلیون و پنجصد هزار نفر در بخشهای خصوصی مشغول به کارند.

براساس سند بودجه افغانستان تمام کارمندان دولت افغانستان در سال جاری ۸۳۷ هزار نفر اعلام شده، پیش بینی شده که ۲۷ هزار کارمند جدید استخدام شوند.

بر اساس این سند از ۳.۷ میلیارد دلار بودجه عادی افغانستان بیش از ۲.۷ میلیارد به حقوق کارمندان دولتی اختصاص داده شده است.

وزارتخانه‌های معارف، داخله-کشور و دفاع به ترتیب با داشتن ۲۴۷، ۲۰۲ و ۲۰۴ هزار کارمند بیشترین کارمند را دارند.

بقیه جمعیت افغانستان که بیشترین آن را افراد جوان تشکیل می دهند، بیکار و یا در بخشهای کشاورزی مشغول کار هستند.

مطالب مرتبط