نقش دولت افغانستان، نقطه مبهم در مذاکرات با طالبان

Image caption عکس از گشایش دفتر طالبان در قطر

پس از نزدیک به یک و نیم سال تلاش، دفتر گروه طالبان در دوحه پایتخت قطر رسما گشایش یافت. امور این دفتر توسط کمیسیون سیاسی گروه طالبان که متشکل از افراد منتخب ملاعمر رهبر این گروه است، به پیش برده خواهد شد.

هنوز جزئیات زیادی از این دفتر منتشر نشده است اما گفته می‌شود که نمایندگان شبکه حقانی نیز در آن شامل هستند.

قرار است به زودی، مذاکرات رسمی افراد طالبان و نمایندگان آمریکا، در این دفتر برای دست یافتن به صلح در افغانستان، آغاز شود اما آنچه که تاهنوز هیچ چیزی در مورد آن مطرح نشده است، نقش دولت افغانستان در این مذاکرات است.

در چند سال گذشته، دولت افغانستان تلاش‌های گسترده‌ای را جهت دست یافتن به صلح و مصالحه با مخالفین انجام داد اما تمام این تلاش‌ها تاکنون هیچ نتیجه امیدوار کننده‌ای مبنی بر نزدیک شدن افغانستان به صلح، نداده است.

از تشکیل کمیسیون‌های مختلف صلح بخاطر بسترسازی بیشتر برای گفتگو با مخالفان مسلح گرفته تا امتیازدهی های گوناگون به طالبان و کمک‌خواستن از کشورهای مختلف برای میانجیگری میان مخالفین و دولت افغانستان نمونه‌هایی از این تلاش‌ها بود که تاکنون از هیچ‌کدام آن نتیجه آنچنانی بدست نیامده است.

با این حال، آنچه بیشتر از هر چیز دیگر جالب توجه است، مسئله دوباره قدرت گرفتن طالبان می‌باشد. طالبان گروهی که پس از اکتوبر ۲۰۰۱ جز نام، چیزی دیگر باقی نمانده بود، اکنون بار دیگر به یک قدرتی تبدیل شده که به تنهایی با تمامی قوت‌های نظامی دولت افغانستان و بیش از صدهزار نیروهای خارجی از ۵۰ کشور جهان مستقر در افغانستان، به مقابله مسلحانه می‌پردازد.

۲۰۱۴، روحیه‌دهنده مخالفان

یکی از دلایل اصلی اینکه چرا دوباره طالبان قدرت گرفت را می‌توان روحیه گرفتن نیروهای جنگی این گروه پس از مشخص شدن زمان خروج این نیروها بیان کرد.

تعیین یک جدول زمانی برای خروج نیروهای خارجی از همان نخستین روزها مورد انتقادهای گسترده آگاهان افغان و خارجی قرار گرفت و عمده‌ترین دلیل اشتباه خوانده شدن این مسئله نیز از سوی آگاهان این بیان شد که وجود یک زمان مشخص برای خروج نیروهای خارجی از افغانستان، به مخالفین مسلح انگیزه بیشتری برای مقاومت و مبارزه می‌دهد.

اوج گرفتن خشونت‌ها و افزایش فعالیت‌ مخالفان مسلح در سراسر افغانستان پس از اعلام جدول زمانی خروج، درست بودن این نگرانی‌ها را ثابت ساخت. اکنون که چیزی کمتر از ۸ ماه به زمان تعیین شده برای خروج تمامی نیروهای خارجی از افغانستان باقی مانده است، روز به روز بر شدت حملات گروه‌های مسلح دولت افغانستان افزایش می‌یابد که این مسئله نگرانی‌های شدیدی را میان مردم به میان آورده است.

بن‌بست مذاکرات مستقیم

در این میان دولت افغانستان به تنها چیزی که دل بسته است، دست یافتن به صلح با طالبان و سایر گروه‌های مخالف مسلح پیش از رسیدن موعود خروج نیروهای خارجی از افغانستان است که با توجه به وضعیت فعلی، موفقیت تلاش‌های صلح دولت افغانستان، بعید است.

آمریکا و سایر کشورهای غربی نیز هر کدام در طی سالیان گذشته، تلاش‌های زیادی کردند تا بتوانند گروه طالبان را وادار به مذاکره نمایند.

در مقابل طالبان با پشت کردن به تمام درخواست‌‌های صلح دولت افغانستان، سعی کرد تا حد ممکن به این درخواست‌ها، با خشونت پاسخ منفی دهد. افزایش آمارهای خشونت در سراسر کشور، این را به خوبی مشخص می‌سازد که مخالفین مسلح بیشتر به پیروزی از راه زور می‌اندیشند و اگر گاهی حرف از مذاکره و گفت‌وگو می‌زنند، بیشتر تاکتیکی و موقتی است تا برای ادامه فعالیت های خشونتبار، زمان بخرند.

گزینه مذاکرات غیر مستقیم

حامدکرزی بارها و بارها با بیان اینکه طالبان جزء از ملت افغانستان است از این گروه خواست تا با گذاشتن سلاح‌های‌شان به صلح بپیوندند.

طالبانی که رئیس جمهور حامد کرزی آنان را خودی و حتی برادر می‌داند تاکنون حتی یکبار نیز حاضر نشده است تا با نمایندگان حکومت کرزی به پای میز مذاکره بنشیند اما تاکنون بارها و بارها با نمایندگان کشورهای خارجی به دور یک میز مذاکره نشسته‌اند که آخرین مورد آن سفر هیات بلندپایه طالبان به تهران بود.

در آخرین مورد و چند روز پس از نشر گزارش سفر هیات طالبان به تهران و گفتگو با مقامات ایرانی، سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان شدیدا واکنش نشان داده و با بیان جملاتی طالبان را دوست بیگانه‌گان و دشمن مردم افغانستان خواند.

جانان موسی‌زی، سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان در نشست خبری‌ در کابل گفت: "طالبان در گذشته به کشورهای مختلفی چون ژاپن، فرانسه سفر کرده، هیات فرستاده‌اند و روابط‌شان با کشورهای خارجی خوب است اما با مردم افغانستان دشمن هستند و هر روز مردم افغانستان را به قتل می‌رسانند."

بنا دولت افغانستان در کنار تلاش‌های داخلی برای کشیدن طالبان به مذاکره، در پی بازکردن دروازه‌های صلح افغانستان از کانال‌های خارجی چون قطر و پاکستان است.

در روزهای اخیر، چگونگی دفتر طالبان در قطر، مسئله اصلی مورد بحث میان آمریکا و دولت افغانستان بوده است.دفتری که سرانجام باز شد اما هنوز مشخص نیست که آدرسی برای گفت‌وگو است یا یک نمایندگی تمام عیار سیاسی برای طالبان.

همچنان قرار است تا یک هفته دیگر نوازشریف نخست وزیر جدید پاکستان برای دیدار با حامد کرزی به کابل سفر کند. قرار است در این سفر نوازشریف به کابل، حامدکرزی بار دیگر از حکومت جدید پاکستان تقاضا کند تا طالبان را که پاکستان بر آنها نفوذ گسترده دارند را به میز مذاکره با دولت افغانستان بکشاند.