یونیفرم نظامیان افغان و ناتو در بازار سیاه کابل

Image caption در بازار کهنه فروشی کابل، از یونیفرم نظامیان گرفته تا نشان‌های رتبه‌های مختلف نظامی یافت می‌شود

طالبان و دیگر گروه‌های مسلح مخالف که رو در رو با نیروهای امنیتی افغانستان و نیروهای بین‌المللی در شهرهای بزرگ و کوچک و حتی پایتخت می‌جنگند، دیگر کارکشته شده‌اند.

تغییر ترفندها و تاکتیک‌های جنگی توسط مخالفان مسلح دولت افغانستان، جنگ را در این کشور به شدت پیچیده کرده است.

استفاده از لباس نظامیان افغان و اخیرا کاربرد نشان‌ها و یونیفرم نیروهای ناتو در حملات گروهی شورشیان، نمونه‌ای از تاکتیک‌های جنگی شورشیان در جنگ افغانستان است که شناسایی دوست و دشمن را برای سربازان افغان دشوار کرده است.

در تازه ترین مورد یک شورشی با استفاده از لباس نظامی، خود را به ورودی اداره عمومی امنیت ملی رساند که قبل از انجام عمل انتحاری، از سوی کارمندان این اداره کشته شد.

استفاده از از لباس زنان و چادری/برقع هم در عملیات‌های انتحاری و انفجاری شورشیان، کاربرد داشته است.

شورشیان یونیفرم نظامی از کجا پیدا می‌کنند؟

Image caption عبدالرحمان سرباز پلیس محافظت عامه افغانستان گفت که یونیفرم خود را از بازار سیاه به دست آورده است

هنوز سرنخی که ثابت کند شورشیان و مخالفان مسلح دولت چگونه به یونیفرم و تجهیزات نظامیان دسترسی پیدا می‌کنند، به دست نهادهای کشفی و جاسوسی افغانستان نیافتاده است.

وزارت داخله/کشور افغانستان، پهنای قلمرو و مرزهای طولانی کشور را فرصتی برای مخالفان مسلح می‌داند و دلیلی که کار جلوگیری از دسترسی شورشیان به یونیفرم نظامیان را سخت کرده است.

مسئولان این وزارت می‌گویند که پس از افزایش کاربرد یونیفرم نظامی در حملات انتحاری، فعالیت‌های جاسوسی و کشفی خود را بیشتر کرده‌اند اما هنوز دست طالبان و گروه‌های "هراس افکن" از یونیفرم نظامیان افغان کوتاه نشده و "مشکلاتی" وجود دارد.

صدیق صدیقی، سخنگوی وزارت داخله به بی‌بی‌سی گفت: "در قسمت لباس پلیس ما تدابیر زیادی گرفتیم، بسیار کوشش کردیم که از فروش پارچه لباس و ساخت یونیفرم جلوگیری کنیم، اما کشور بسیار بزرگ است و هنوز هم مشکلات خود را داریم و کار می‌کنیم که قطعا جلو آن را بگیریم."

آقای صدیقی گفت که هنوز افرادی هستند که به طور پنهان و در برابر مقدار پولی در بخش خرید و فروش یونیفرم پلیس کار می‌کنند.

بسیاری‌ها فکر می‌کنند که لباس جعلی، کارت شناسایی و نشان‌های ژنرالان افغان و ناتو در بیرون از کشور تهیه و از راه مرزهای افغانستان در اختیار مخالفان مسلح قرار می‌گیرد.

اما در سال‌های اخیر پارچه‌های مخصوص لباس نیروهای امنیتی، یونیفرم آماده نظامیان افغان و نشان‌های دولتی سربازان عادی و ژنرالان پلیس و ارتش در بازارهای سیاه کابل به راحتی و گاه دور از چشم ارگان‌های امنیتی خرید و فروش می‌شود.

بازار سیاه کابل

Image caption قیمت هرکدام این نشان‌ها، چیزی حدود سی و هشت تا چهل و پنج افغانی (نیم دلار) است

بازار قدیم کابل که کهنه فروشی هم یاد می‌شود، در مرکزی ترین نقطه پایتخت است. از شلوغ ترین و پر رفت و آمد ترین نواحی کابل، حومه پُل خشتی است، جایی که در آن از شیر مرغ تا جان آدم یافت می‌شود.

بازار کهنه فروشی کابل محیط عجیبی دارد، وقتی وارد بازار کهنه فروشی کابل شدم، فروشنده‌ها مشغول کار روزانه خود بودند، در ویترین و ورودی مغازه‌ها نمونه‌هایی از لباس‎‌های پلیس و ارتش و نشان‌های رنگارنگ، نظامیان خارجی نصب بود.

اما همینکه چشم مغازه‌داران به دوربین و وسایل افتاد، سراسیمه لباس‌ها را جمع کردند و لحظه‌ای نگذشته بود که سیمای بازارسیاه کابل، به فروشگاه های عادی بدل شد.

عبدالرحمان از سربازان پلیس افغانستان که یونیفرم نظامی خود را از این بازار خریده به من گفت: "وقتی به مغازه فروش لباس نظامی رفتم، گفتم دریشی نظامی کار دارم، بعد فروشنده لباس سرتاپای نظامی را برایم داد."

این سرباز پلیس افغانستان در پاسخ به این سوالم که مغازه‌دار، هنگام فروش یونیفرم پلیس چه تقاضا کرده است، گفت: "هیچ چیز از من نخواست، نه کارت، نه استعلام(سند) و نه هیچ چیز دیگری، فقط پول خواست."

عبدالرحمان این را هم گفت که فروشنده از او حدود ۵۰۰ افغانی؛ چیزی حدود ۱۰ دلار آمریکایی تقاضا کرد که مبلغ، مورد تفاهم هر دو طرف بود.

در کوچه کهنه فروشی حدود ۵۰ مغازه فعال تهیه و فروش لباس و نشان‌های دولتی است.

محمد حکیم، رئیس اتحادیه خیاط های نظامی کوچه کهنه فروشی می‌گوید که هر دو سه روز در میان، دکان‌های خیاطی را کنترل می‌کند تا خیاط‌های نظامی و فروشنده‌ها کار خلاف نکنند در غير اين صورت در بازار كهنه فروشى حتى اسلحه هم فروخته خواهد شد.

آقای حیکم می‌گوید که تلاش کرده است که جلو خرید و فروش لباس نظامیان را در کوچه کهنه فروشی بگیرد.

اما در کنار یونیفرم نظامیان افغان و خارجی، در بازارسیاه کابل در کوچه کهنه فروشی نشان‌های دولتی نیز به هر کسی در بدل پول ناچیزی فروخته می‌شود.

رتبه‌های نظامی و نشان‌های ژنرالان ارتش و پلیس که درجه نظامی منسوبان نظامی را مشخص می‌کند، چیزی حدود ۳۸ تا ۴۵ افغانی که معادل نیم دلار آمریکایی می‌شود، ارزش دارد.

مسئولیت کنترل بازارسیاه و کهنه فروشی به عهده پلیس است اما در دو ساعتی که من در آنجا بودم هیچ گشت نظامی از محل دیدن نکرد.

کارگاه‌های خیاطی نظامی

Image caption کارگاه‌های خیاطی لباس ها را در شرایط خاصی آماده می کنند

در افغانستان در کنار چند شرکت بزرگ طرف قرارداد ارگان‌های امنیتی که صلاحیت تهیه لباس، یونیفرم نظامی و دیگر تجهیزات تشریفاتی نظامیان را دارند، افراد عادی و کارگاه های کوچک خیاطی پایتخت هم به راحتی یونیفرم پلیس، ارتش و نیروهای امنیت ملی آماده می‌کنند.

در کابل، تعدادی از کارگاه های خیاطی نظامی تنها فرمایش ارگان های امنیتی را می پذیرند و برای افراد نظامی و به صورت انفرادی لباس نمی دوزند. سری دیگر هم در بدل ساخت یونیفرم از مشتری خود کارت شناسایی، شماره تلفن و مدرک نظامی تقاضا می‌کنند.

اما دسته سوم، کارگاه های خیاطی نظامی اند که آزادانه یونیفرم می سازند و از دوستان و نزدیکان خود برای تهیه یونیفرم نظامی، مدرکی مطالبه نمی‌کنند.

ابراهیم از خیاط‌های نظامی در کابل که از وزارت داخله افغانستان مجوز فعالیت به دست آورده می‌گوید که خیاط‌های نظامی‌ای که مجوز دارند از مشتریان خود کارت هویت، محل وظیفه و در مواردی حتی استعلام مطالبه می‌کنند اما "در بازارسیاه کابل، قانون نیست" و لباس‌ها آزادانه فروخته می‌شود.

محمد ظریف از دیگر خیاط‌های نظامی در قلب کابل به من گفت: "کسی را که نشناسیم از او کارت شناسایی می پرسیم، اما کسی که مشتری ما باشد و بشناسیم او را تکلیف نمی‌دهیم یا اینکه اگر یونیفرم نظامی به تن داشت هیچ چیزی از او نمی پرسیم."

در پاسخ به این سوالم که چطور می تواند مطمئن شود که فرد یونیفرم تقلبی به تن ندارد؟ گفت که مسئولیت او نیست که تضمین کند که فرد لباس واقعی به تن دارد یا تقلبی. او گفت که جلوگیری از سواستفاده از یونیفرم نظامی توسط افرادی عادی، وظیفه دولت است.

"دشمن در لباس دوست"

Image caption در بازارهای کابل لباس نظامیان بین المللی هم آماده می‌شود

حملات انتحاری و فعالیت‌ شورشیان در لباس نظامیان افغان و نیروهای خارجی در این کشور، اخیرا بیشتر شده است.

در تازه‌ترین و جدی‌ترین مورد، مهاجمان انتحاری ظاهرا پس از آن توانستند از شدیدترین ایست‌های بازرسی نزدیک ریاست جمهوری، مقر آیساف و دفتر سیا در کابل بگذرند که خود را در لباس نیروهای خارجی جا زدند و به ماموران امنیتی کارت شبیه اعضای ناتو نشان دادند.

ایست‎‌های شهری و کمربندهای امنیتی پلیس، معمولا یونیفرم داران را بازرسی نمی‌کنند.

حدود یک ماه پیش مهاجمان انتحاری ساختمان ولایت پنجشیر؛ از نقاط نسبتا امن مرکزی را هدف قرار دادند و ساختمان ولایت را به آتش کشیدند. شورشیان با نشان‌های نظامی و یونیفرم پلیس افغانستان ملبس بودند و اسلحه سبک و سنگین داشتند.

سازماندهی حمله انتحاری در ولایت پنجشیر، جایی که حتی افراد عادی هم برای سفر مورد پرس و جو قرار می‌گیرند، برای بسیاری‌ها سوال برانگیز شد.

پس از پایان درگیری، به ولایت پنجشیر سفر کردم و با یکی از سربازان پلیس که جریان حمله شورشیان به ساختمان ولایت را نفس در سینه و دست در ماشه کلاشینکوف، لحظه به لحظه دنبال کرده بود، صحبت کردم.

این سرباز پلیس گفت: "صبح زود، در مقابل ساختمان ولایت، مصروف گزمه/گشت بودم که یک موتر سراچه سفید آمد، در داخل موتر همه لباس پلیس پوشیده بودند، اول فکر کردم که از بچه های خود ماست... اگر سرنشینان موتر لباس پلیس نداشتند می‌فهمیدم که شورشیان هستند و زودتر دست به کار می‌شدم."

حکومت افغانستان پول زیادی را صرف کرده تا نسبت به نیروهای امنیتی اعتماد ایجاد کند.

حالا اگر نتواند جلو دست به دست شدن آسان یونیفرم نظامیان خود را بگیرد، بیم آن می‌رود که اعتماد مردم نسبت به نیروهای نظامی صدمه ببیند و شهروندان هم شورشیان را با پلیس و نظامیان افغان را با جنگجویان اشتباه بگیرند.

مطالب مرتبط