آیا تقسیم قدرت با طالبان راه حل است؟

Image caption نخست وزیر بریتانیا چندروز پیش به افغانستان سفر کرده بود

حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان در نشست خبری که روز شنبه این هفته با نخست‎وزیر بریتانیا در کابل داشت، گفت تلاش‌هایی برای ایجاد "نظام ملوک‌الطوایفی" در جریان است.

رئیس جمهور کرزی گفت:"می‎بینیم که کوشش هایی در جریان است که ملوک‎الطوایفی را از طریق طالبان و سپردن یکی دو جا به دست طالبان و بعدا از راه این‌ها ملوک‎الطوایفی را بر مردم افغانستان تحمیل کنند. این مسئله‌ای است که با دولت‌های بیرونی صحبت شده، امروز وقت [صرف] نان چاشت جلالت‌مآب صدر اعظم انگلستان در این مورد صحبت شد. البته ایشان اطمینان دادند که همچو چیزی در برنامه غرب نیست."

اشاره آقای کرزی به اینکه دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا، تایید کرده که چنین برنامه‌ای ندارد، قابل تامل است.

رئیس جمهور افغانستان تعریف مشخصی از نظام "ملوک‎الطوایفی" ارائه نکرد، اما عبارت "سپردن یکی دوجا به طالبان" یادآور برنامه‌ای‌ جنجالی برای تقسیم افغانستان است که در سال ۲۰۱۲ توسط یکی از اعضای محافظه‎کار پارلمان بریتانیا مطرح شد.

برنامه 'سی'

این برنامه که "برنامه سی - Plan C" نامگذاری شده بود، طرحی کاملا متفاوت برای آینده افغانستان ترسیم می‌کرد. براساس این طرح افغانستان به هشت زون (منطقه) تقسیم و چند زون آن به طالبان سپرده می‌شد.

توبیاس ایلوود، عضو محافظه‌کار پارلمان بریتانیا، طراح این پلان، معتقد است که افغانستان بعد از خروج نیروهای غربی با وضعیتی "ترسناک" رو به‌رو خواهد شد. او ادعا می‌کند که تقسیم کشور به زون‌های مختلف، تحت رهبری یک نخست وزیر باقدرت، راه حلی مقابله با حکومتداری بد، اختلافات قومی و فساد اداری ست؛ عواملی که به اعتقاد آقای ایلوود می‌تواند افغانستان را بعد از خروج نیروهای غربی به ورطه سقوط بکشاند.

برنامه سی محدود به یک ایده نماند، بلکه در سال ۲۰۱۲ مقامات ارشد حکومت بریتانیا و کاخ سفید نیز در مورد آن بحث کردند. آقای ایلوود در همان زمان گفت که این طرح را به مقامات دولت پاکستان نیز ارائه کرده است.

با وجود آنکه نگرانی‌ها نسبت به آینده افغانستان موجه است، اما طرح پیشنهادی این عضو محافظه کار بریتانیا می‌توانست به قدرت گرفتن حاکمان محلی و جنگ سالاران نیز بیانجامد و وضعیتی شبیه سالهای ۹۰ را به دنبال داشته باشد.

طرح تقسیم قدرت

به نظر نمی‌رسد برنامه سی اکنون در دستور کار بریتانیا یا امریکا قرار داشته باشد، اما به این معنا نیست که اساس این طرح، یعنی نوعی اشتراک قدرت با طالبان به عنوان یکی از راه‌حل‌ها مطرح نباشد.

اخیر یک مقام وزارت خارجه افغانستان نیز گفت که پاکستان به دنبال اشتراک قدرت میان حکومت کابل و طالبان است.

ارشاد احمدی، معاون سیاسی وزارت خارجه افغانستان در مصاحبه‌ای با خبرگزاری رویترز گفته که سرتاج عزیز، مشاور امنیت ملی پاکستان این برنامه را با عمر داوودزی، سفیر افغانستان در اسلام‌آباد مطرح کرده است.

آقای احمدی گفته است که این برنامه ایجاد نوعی فدرالیسم و واگذاری قدرت به طالبان در برخی ولایتهای افغانستان است. اگرچه مقامات پاکستانی طرح این موضوع در دیدار مشاور امنیت ملی پاکستان و سفیر افغانستان را رد کردند، اما واکنش رئیس جمهور کرزی به "سپردن یکی دو ولایت به طالبان" نشان از نگرانی مقامات افغان از احتمال حمایت غربی‌ها از چنین طرحهایی دارد.

جنجالی داخلی

رهبران غربی بی‌تابی‌شان برای خروج از افغانستان را پنهان نمی‌کنند. چرا که می‌دانند شهروندان غربی نیاز دارند که اطمینان داده شوند که سربازان آنها به زودی افغانستان را ترک می‌کنند و به این ترتیب بخش عمده‌ای از مخارج جنگی به شدت نامحبوب از شانه‌های مالیات‌دهندگان برداشته خواهد شد.

در عین‌حال، برای رهبران غربی قابل پذیرش نیست که خروج آنها از افغانستان به مثابه شکست آنها در مقابل طالبان تلقی شود. آنها خواستار بازگشت افغانستان به هرج و مرج و جنگ داخلی نیستند. اما به نظر نمی‌رسد به توانایی رهبری سیاسی افغانستان برای جلوگیری از پیش آمدن چنان وضعیتی اعتماد داشته باشند.

این عدم اطمینان، نزدیک شدن زمان خروج نیروها و نگرانی‌های مرتبط با آینده افغانستان دست به دست هم داده و رهبران غربی را بیش از پیش مشتاق طرح‌ها و ایده‌های جدید کرده و اشتراک قدرت میان طالبان و حکومت افغانستان یکی از این طرح‌ها می‌تواند باشد.

دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا در نشست خبری خود با حامد کرزی در کابل گفت: "آنچه دلگرم کننده است در مورد بیانیه های اخیر طالبان این است که آنها گفته اند دیگر نمی خواهند تهدیدی برای دیگر کشورها باشند."

اگرچه به نظر نمی‌رسد این ارزیابی نخست وزیر بریتانیا مبتنی بر شناخت واقع‌بینانه او و دولتش از طالبان باشد، اما هدف اصلی این اظهارات آن است که ماموریت نظامی غرب در کل در رفع تهدید امنیتی طالبان برای جهان موثر نشان داده شود.

به عبارت دیگر، باقی دعوای طالبان و حکومت افغانستان جنجالی داخلی‌ست که غربی‌ها از دخالت مستقیم در آن خودداری می‌کنند، اما از دستیابی برای هرگونه راه حلی صلح‌آمیز حمایت خواهند کرد

مطالب مرتبط