اسماعیل خان؛ از امارت در هرات تا وزارت در پایتخت

Image caption اسماعیل خان در سال ۱۹۴۶ میلادی در ولسوالی شیندند ولایت هرات، در غرب افغانستان به دنیا آمد و مکتب را در شهر هرات به پایان رساند

از اسماعیل خان، به عنوان یکی از مقتدرترین چهره‌های جهادی افغانستان یاد می‌شود که نفوذ گسترده‌ای در زادگاه خود، ولایت هرات در غرب افغانستان دارد.

حامیان اسماعیل خان، از او به عنوان "امیر" یاد می‌کنند و به پیروی از تصامیم و فیصله‌هایش در مورد مسایل کشوری، پابند هستند.

اسماعیل خان در سال ۱۹۴۶ میلادی در ولسوالی شیندند ولایت هرات، در غرب افغانستان به دنیا آمد و مکتب را در شهر هرات به پایان رساند. او پس از آن وارد دانشگاه نظامی کابل شد و آموزش‌های عالی خود را در رشته توپچی در این دانشگاه تکمیل کرد.

او چهار فرزند – دو پسر و دو دختر – دارد. یک فرزند اسماعیل خان، میرویس صادق، وزیر هوانوردی بود که در یک درگیری با مخالفان پدرش در هرات کشته شد.

مخالفت مسلحانه

اسماعیل خان پس از تکمیل آموزش عالی خود در رشته نظامی، در فرقه/ لشکر هفده هرات آغاز به کار کرد. اما چند ماه پس از ورود ارتش شوروی سابق به هرات، در سال ۱۹۷۹، به مخالفت مسلحانه با این نیروها شروع کرد.

او پس از آن به یکی از فرماندهان جهادی تبدیل شد که تا خروج شوروی سابق از افغانستان - حدود یک دهه بعد - کماکان علیه این نیروها می‌جنگید.

Image caption اسماعیل خان، در غورماچ ولایت فراه، به اسارت گروه طالبان درآمد و شش سال در اسارت این گروه ماند

اسماعیل خان پس از خروج شوروی از افغانستان، کنترل هرات را به عهده گرفت.

اما هجوم گروه طالبان به هرات منجر به سقوط این ولایت به دست طالبان و فرار اسماعیل خان به ایران شد.

شش سال اسارت

اسماعیل خان حدود چهار ماه بعد، از ایران دوباره به افغانستان بازگشت و در ولایت بادغیس در غرب این کشور، به مبارزه علیه طالبان پرداخت.

در همین زمان بود که اسماعیل خان، در غورماچ ولایت فراه، به اسارت گروه طالبان درآمد و شش سال در اسارت این گروه ماند.

در این مدت، احمد شاه مسعود، فرمانده ارشد جبهه ضد طالبان، تلاشهایی را برای رهایی اسماعیل خان از نزد طالبان انجام داد، اما طالبان حاضر نشدند برای رهایی او "معامله" کنند.

با این حال، یک سال قبل از فروپاشی رژیم طالبان در افغانستان، اسماعیل خان موفق شد، در همکاری با شماری از اعضای گروه طالبان، از زندان قندهار فرار کند.

اسماعیل خان شب هنگام از زندان طالبان بیرون شد و از طریق ولایت هلمند افغانستان، به ایران رفت.

او دوباره از ایران به ولایت غور افغانستان باز گشت و به جبهه متحد ضد طالبان پیوست و تا زمان فروپاشی این گروه در افغانستان، علیه آنها جنگید.

والی مقتدر

اسماعیل خان پس از فروپاشی رژیم طالبان و ایجاد دولت به رهبری حامد کرزی در افغانستان، دوباره والی هرات شد و به بازسازی گسترده این ولایت آغاز کرد.

Image caption اسماعیل خان شب هنگام از زندان طالبان بیرون شد و از طریق ولایت هلمند افغانستان، به ایران رفت

در این سالها هرات به شهری تبدیل شد که بازسازی در آن کاملا محسوس بود.

در شرایطی که کابل، پایتخت افغانستان برق کافی برای روشن کردن خانه‌های خود نداشت، هرات از انرژی ۲۴ ساعته برق برخوردار بود، خیابانهای شهری آن با چراغهای ترافیکی مجهز شده و محلات ویژه برای تفریح خانواده ها فراهم بود.

بسیاری ها ادعا می‌کنند که پس از فروپاشی طالبان، هرات به شکل مستقلانه از سوی "امیر" اسماعیل خان رهبری می‌شده است.

گمرک هرات یکی از منابع مهم در آمد دولتی در اختیار او بود. شماری از مقام‌های دولتی مدعی اند که اسماعیل خان، حاضر نبود در آمد گمرکی این ولایت را به مرکز افغانستان منتقل کند.

با این حال، اسماعیل خان، برای بسیاری از هراتی ها چهره محبوبی به شمار می‌رود.

از امارت هرات تا وزارت پایتخت

برکناری اسماعیل خان از سمت ولایت هرات و آوردن او به کابل از سوی حکومت حامد کرزی، اعتراض‌های گسترده ای را در هرات به همراه داشت که در نتیجه آن چندین نفر کشته شدند.

آقای کرزی برای برقراری آرامش دوباره در هرات مجبور شد از اسماعیل خان درخواست کند که مردم را به آرامش دعوت کند؛ موضوعی که به نظر بسیاری، حاکمیت دولت مرکزی افغانستان را در هرات زیر سوال برد و جایگاه ویژه اسماعیل خان را در این ولایت نشان داد.

آقای کرزی در عوض ولایت هرات، پست وزارت انرژی و آب را در کابینه خود به اسماعیل خان پیشنهاد کرد.

اسماعیل خان اگرچه از آن زمان تا حالا وزیر انرژی افغانستان است اما نفوذ خود را در میان مردم هرات، کماکان حفظ کرده است و در هرات هنوز او را " امیر" می‌خوانند.

سخنرانی جنجال آفرین

Image caption اسماعیل خان نفوذ خود را در میان مردم هرات، کماکان حفظ کرده است و در هرات هنوز او را "امیر" می‌خوانند

در نوامبر سال ۲۰۱۲ برخی از رسانه‌ها نوشتند که اسماعیل خان در یک سخنرانی در ولایت هرات گفته که روند بسیج و مسلح کردن مجاهدین پیشین جریان دارد تا آنها قبل از خروج نیروهای خارجی از افغانستان آماده دفاع از افغانستان باشند.

همچنین از آقای اسماعیل ‌خان نقل شد که متحدان غربی افغانستان نتوانستند کاری برای تامین امنیت پایدار در افغانستان بکنند و بنابراین در کنار ارتش و پلیس، افغانستان به مجاهدین پیشین نیاز دارد و آقای کرزی نیز از طرح او در مورد تشکیل یک شورای مجاهدین و بسیج نیروهای مجاهدین سابق خبر دارد و حمایت می‌کند.

سخنان وزیر انرژی و آب واکنش شدید نمایندگان مجلس و شماری از نهادهای مدنی را در پی داشت و بعد منجر به استیضاح وی شد، ولی منجر به سلب صلاحیت وی نشد.

مطالب مرتبط