هنر افغانستان بر فراز 'فیروزکوه' در لندن

Image caption نمایشگاه 'فیروزکوه' برای سه ماه در لندن جریان خواهد داشت

صبح‌گاهی سه‌شنبه گذشته (۲۱ عقرب/آبان) شماری از دانشجویان دانشکده هنر دانشگاه لندن، در برابر موزه لیتون هاوس صف کشیده بودند، تا از نمایشگاه 'فیروزکوه: سنت و تداوم در هنر افغانستان' دیدن کنند.

این روالی است که گردانندگان نمایشگاه فیروزکوه در موزه لیتون هاوس انتظار دارند، در چند ماه آینده شاهد آن باشند و یکی از اهداف برگزاری این نمایشگاه معرفی هنرهای دستی سنتی افغانستان در غرب است.

این نمایشگاه که دیروز به صورت رسمی به روی بازدیدکنندگان گشایش یافت، تلاش مشترکی است از سوی موزه هنر اسلامی دوحه، نهاد فیروزکوه در کابل و موزه لیتون هاوس در لندن برای معرفی صنایع دستی افغانستان در چهار بخش حکاکی، سرامیک، خطاطی و تزیین زیورات.

برای دیدن عکس‌های بیشتر از این نمایشگاه اینجا را کلیک کنید

لیزلی میکلسن، از برگزار کنندگان نمایشگاه می‌گوید این نمایشگاه در چارچوب 'فستیوال نور' و 'سال فرهنگ میان بریتانیا و قطر' برگزار شده است.

Image caption لیزلی میکلسن، از برگزار کنندگان نمایشگاه می‌گوید این نمایشگاه در چارچوب 'فستیوال نور' و 'سال فرهنگ میان بریتانیا و قطر' برگزار شده است.

خانم میکلسن می‌گوید: "درون‌مایه اصلی نمایشگاه فیروزکوه حفاظت و تداوم هنرهای سنتی جهان اسلام و نقش آموزش در این زمینه ‌است. سال گذشته صنعت‌کاران زبردست افغانستان فرصت یافتند تا از موزه هنر اسلامی دوحه دیدن کنند و شماری از برجسته‌ترین آثار تاریخی افغانستان را که به دوره‌های غزنوی، تیموری، مغولی و صفوی مرتبط هستند، از نزدیک ببینند و لمس کنند."

به گفته او "صنعت کاران افغان با الهام از چشم‌دیدهای خود در دوحه، آثاری را خلق کردند که اکنون در کنار آثار اصلی در لیتون هاوس به نمایش گذاشته شده است. نمایشگاه فیروزکوه ۱۸ اثر زیبای نیمه تاریخی، نیمه مدرن را به نمایش می‌گذارد که نشان می‌دهد چگونه هنر گذشته می‌تواند به آینده الهام ببخشد."

سوشانا کلارک ستیوارت، رئیس موسسه فیروزکوه، یکی از سازماندهندگان این نمایشگاه، می‌گوید "موزه هنر اسلامی دوحه بزرگترین مجموعه آثار هنری جهان اسلام است و دیدار صنعت‌کاران افغان فرصت بزرگی بود تا آنها بتوانند آثار هنری بی‌نظیری از سراسر جهان اسلام را از نزدیک ببینند و باور بکنند که چقدر آنها در افغانستان با این هنرها آشنایی دارند."

خانم سوشانا گفت در خلق این آثار اعضای فیروزکوه از کابل، هرات، مزارشریف، نورستان، آقچه و استالف شرکت داشتند و به نمایندگی از آنها، ناصر منصوری، یکی از اساتید برجسته کنده‌کاری افغانستان به لندن آمده و به دیدارکنندگان نمایشگاه در مورد این آثار معلومات می‌دهد.

در میان این آثار برجسته‌ترین آنها قفسه تزیینی است که تحت نظر ناصر منصوری، در کابل ساخته شده و به گفته آقای منصوری ترکیبی است از سبک‌های طراحی کابلی، نورستانی، تیموری و شمسی.

این قفسه که از شکل خورشید الهام شده، با لاجورد بدخشان تزیین شده و از چوب چارمغز (گردو) که دو رنگ طبیعی روشن و تاریک دارد، ساخته شده است.

Image caption در میان این آثار برجسته‌ترین آنها این قفسه تزیینی است که تحت نظر ناصر منصوری، در کابل ساخته شده و به گفته آقای منصوری ترکیبی است از سبک‌های طراحی کابلی، نورستانی، تیموری و شمسی.

آقای منصوری می‌گوید در این اثر از طراحی سنتی برای تولید یک محصول بهره برده شده که پاسخ‌گوی نیازهای امروزی هست. به عنوان مثال این قفسه می‌تواند در کتابخانه‌ها، موزه‌ها، منازل و دفاتر استفاده شود.

او می‌گوید کنده‌کاری روی چوب در افغانستان ویژگی‌های بی‌نظیری دارد و در زمان سلطنت محمدظاهر، پادشاه سابق افغانستان، به عنوان یک هنر ملی در این کشور به ثبت رسید.

منصوری در مورد خود می‌گوید:"کنده‌کاری را در ایران با یک استاد عراقی که او هم مثل من مهاجر بود، فراگرفتم. پس از ۲۰ سال زندگی در ایران پنج شش سالی است به افغانستان برگشته‌ام و ابتدا با موسسه فیروزکوه کار کردم و بعدا کارخانه خصوصی خود را در کابل راه انداختم."

او می‌گوید در کابل ساخت و ساز گسترده جریان دارد و همین موجب شده تا شماری از باشندگان (ساکنان) این شهر نیز به بهره بردن از کنده‌کاری سنتی برای تزیین در، پنجره، قفسه و گاه سقف خانه‌ رو آورند.

موسسه فیروزکوه

صنایع دستی افغانستان همواره یکی از شناسه‌های مهم فرهنگی این کشور بوده است و چه بسا که از محبوب ترین محصولات صادراتی افغانستان در بازارهای بین‌المللی به شمار می‌رود.

Image caption صنایع دستی افغانستان همواره یکی از شناسه‌های مهم فرهنگی این کشور بوده است

سوشانا کلارک ستیوارت، رئیس موسسه فیروزکوه، می‌گوید یکی از اهداف برگزاری نمایشگاه لندن بازاریابی برای محصولات صنایع دستی افغانستان است که از "مرغوبیت بالایی برخوردار است."

او می‌گوید: "ما می‌دانیم که برای صنایع دستی افغانستان در بازارهای جهانی تقاضا وجود دارد. ما در هفت سال گذشته تلاش کردیم که صنایع دستی افغانستان را از نابودی کامل حفظ کنیم."

خانم ستیوارت می‌افزاید: "تلاش اصلی بدین متمرکز است که بخش صنایع دستی افغانستان تا ۲۰ سال آینده در حد دیگر کشورها روبه توسعه برسد که در این کشورها به صورت میانگین ۳ درصد تولید ناخالص داخلی را می‌سازد."

Image caption خانم ستیوارت می‌‌گوید: "تلاش اصلی بدین متمرکز است که بخش صنایع دستی افغانستان تا ۲۰ سال آینده در حد دیگر کشورها روبه توسعه برسد که در این کشورها به صورت میانگین ۳ درصد تولید ناخالص داخلی را می‌سازد."

"بحث خودکفایی بخش صنایع دستی افغانستان، مرتبط است به سرمایه گذاری و تجارت در این بخش. در یک سال گذشته ده شرکت کوچک در این زمینه فعالیت های مستقلانه را آغاز کرده اند. در دو هفته گذشته یک شرکت کاملا زنانه جواهرسازی در کابل ایجاد شده و همین حالا نمونه های کار خود را برای یکی مغازه زنجیره‌ای مشهور نیویورک به نام اپولیتو فرستاده اند."

موسسه فیروزکوه در سال به درخواست حامدکرزی رئیس جمهوری افغانستان و به حمایت شهزاده چارلس، ولیعهد بریتانیا برای احیای هنرهای دستی سنتی افغانستان و بازسازی شهر کهنه کابل در سال ۲۰۰۶ ایجاد شد.

رئیس این بنیاد می‌گوید "از زمان ایجاد تا کنون ما حدود ۱۱۰ خانه قدیمی را در منطقه مرادخانی کابل بازسازی کردیم."

"ما انستیتوی هنرها و معماری سنتی افغانستان را ایجاد کردیم که سالانه ۲۰۰ دانش آموز را در بخش های کنده‌کاری چوب، جواهرسازی و جواهرنشانی، سرامیک و خطاطی آموزش می‌دهد."

سوشانا ستیوارت می‌گوید:" در شش سال گذشته به ارزش ۲ و نیم میلیون دلار صنایع دستی افغانستان را در بازارهای نیویورک، لندن و کشورهای خلیج فارس به فروش رساند‌‌ه‌ایم."

نمایشگاه فیروزکوه در لندن تا میانه‌های فوریه سال آینده میلادی جریان دارد و برگزار کنندگان نمایشگاه‌ می‌گویند در حاشیه آن رویدادهای فرهنگی بیشماری چون کنسرت موسیقی، شعرخوانی، نمایش فیلم، داستان خوانی و سیمینارهای معرفی فرهنگ افغانستان برگزار خواهد شد.