پنجمین جشنواره فیلم‌های افغانی سوئد

در پنجمین جشنواره فیلم‌های افغانی که در روزهای هفتم و هشتم دسامبر از سوی کلوپ قلم افغان‌ها در استکهلم برگزار شد، ۲۲ فیلم مستند، داستانی و انیمیش نمایش داده شد که بیشتر شان محصول امسال و پارسال بودند و به روال همیشگی این جشنواره، فیلمی هم از محصولات سال‌های ۸۰ میلادی به نام "رد پا" ساخته فقیر نبی روی پرده رفت.

در آغاز جشنواره امسال که آن را همایون مروت فیلم ساز افغان مقیم سوئد گردانندگی می‌کرد از حاضران خواسته شد به یاد و احترام عبدالقیوم بیسد که پدر تیاتر افغانستان خوانده می‌شد و اخیرا در کابل از دنیا رفت، ۳۰ ثانیه سکوت کنند.

پس از یکی دو سخنرانی کوتاه که در آن بر اهمیت تداوم و گسترش اعتبار جشنواره تاکید شد، فیلم داستانی "وژمه" ساخته برمک اکرم به نمایش درآمد.

این فیلم از سوی افغانستان برای جایزه اسکار نیز نامزد شده است اما در جریان پرسش و پاسخ‌های پس از نمایش فیلم، جوانشیر حیدری رئیس اتحادیه سینماگران افغان گفت از برخی عیب‌های فیلم آگاه اند با این وجود آن را شایسته نامزدی اسکار دانسته اند.

زن سوژه غالب

خشونت با زنان موضوع غالب محصولات سینمایی امسال در جشنواره سوئد بود.

در مستند "گناه من" ساخته رامین یوسفی، زنی روسپی در کابل بی پرده به روایت زندگی خود می‌پردازد و شرح می‌دهد که چگونه پس از مرگ پدر، مادرش او را تنها رها کرد و او مجبور شد برای تامین احتیاجات خود به تن‌فروشی روی آورد.

Image caption همایون مروت کارگردان "سیبی از بهشت" گردانندگی جشنواره را برعهده داشت

این زن در پایان فیلم دختری به دنیا آورد و آرزو کرد فرزندش مجبور به اختیار کردن راهی نشود که مادر اختیار کرده بود.

در فیلم داستانی "جانشین" ساخته مسعود اسلامی، پدری دختر خوردسال خود را وادار به ازدواج با مردی کهنسال می‌کند تا با پولی که از این ناحیه گیرش آمده بتواند با زن و دختر کوچکترش کشور را از بیم جنگ‌های آینده ترک کند.

آن دختر هر روز در خانه شوهر آزار می‌بیند و لت و کوب می‌شود و سرانجام از خانه شوهر به جای نامعلومی فرار می‌کند.

مرد کهنسال خانواده عروس را مقصر می‌داند و خواهان پس گرفتن پول‌هایی می‌شود که بابت عروسی پرداخته است و پدر که حاضر به پرداختن پول نیست، دختر دومی خود را به آن مرد می‌سپارد.

در فیلم "روشنک" ساخته همایون پاییز که نقش اصلی را در آن مارینا گلبهاری بازی کرده، دختری که مرد بی‌سوادی به اجبار نامزد او شده، سعی در ساختن یک مکتب /مدرسه در روستای محل زندگی خود می‌کند.

مردی که مدعی است زمین محل بنای مکتب از اوست، مخالفت می‌کند و می‌کوشد اهل محل و امام مسجد روستا را وادار کند تا روشنک را به جرم رفتن به ادارات خارجی و ارتکاب فساد اخلاقی سنگسار کنند.

Image caption مارینا گلبهاری بازیگر نقش اصلی فیلم "اسامه" از کابل آمده بود

در مستند "تقدیر شکسته شعر" کار مشترک نعمت حیدری و رحمت حیدری دختری شاعر مجبور شده است از زادگاهش بدخشان به کابل فرار کند چرا که او در شعرهایش به بیان احساس زنانه پرداخته است.

او به برادر خود در کابل پناه آورده، برادری که نماز می‌خواند و از آزادی خواهر دفاع می‌کند.

در فیلم‌های دیگر نیز گاه زنی را می‌بینیم که در چنگال فیلم‌سازان مبتذلی افتاده تا او را فقط به رقص آورند و وادار به نوشیدن مشروب کنند و گاه زنی را که نمی‌تواند بخاطر هزاره بودن به وصال محبوبش که پشتون است برسد.

مهاجرت و مرگ

از میان ۲۲ فیلم که در جشنواره به نمایش درآمدند، سه فیلم به داستان مهاجرت افغان‌ها به ایران پرداخته بودند.

در یکی از این فیلم‌ها که مستندی بود با نام "سفر در تاریکی" ساخته مشترک جلال جمشیدی و وحید حبیبی، جریان خاکسپاری اجساد مهاجرانی که در جریان تلاش برای ورود به قلمرو ایران هدف تیراندازی قرار گرفته و کشته شده بودند، در کنار حکایت حال همراهان آنها و داد و فریاد مادران شان نشان داده شد.

در فیلم داستانی "مدرسه" که آن را اسد سکندری کارگردانی کرده است، مرد مهاجر متهم به دزدی می‌شود تا زمینه تجاوز صاحب‌کار بر زن زیبای او فراهم آید و مرد مهاجر به زندان افکنده شود.

در فیلم "اعضای یکدیگر اند" نوجوان مهاجر که بیماری شدید تنفسی دارد به دلایل قانونی و نیز عدم پرداخت مخارج مداوا، از بیمارستانی در تهران اخراج می‌شود، امام مسجد هم مسئولیت مواظبت از او را بردوش نمی‌گیرد.

نوجوان که صدای نفس کشیدنش حکایتگر خرابی سلامت اوست و به کمک یک کپسول آکسیژن به زندگی خود ادامه داده، در حالی که در کنار خیابانی نشسته است، ترحم زن جوانی را بر می‌انگیزد.

آن زن وقتی می‌بیند چاره دیگری نیست، مجبور می‌شود از یک راننده بخواهد در بدل پول آن بیمار درمانده را تا نزدیکی مرز کشورش افغانستان برساند.

صدیق برمک و برمک اکرم

خرابی ناگهانی وضعیت هوا در پایتخت سوئد باعث شد تا پروازها در روز اول برگزاری جشنواره کنسل شوند و برمک اکرم کارگردان "وژمه" نتواند از فرانسه به استکهلم برود.

مهمان دیگری که برگزارکنندگان می‌خواستند شاهد حضورش در پنجمین جشنواره فیلم‌های افغانی باشند، صدیق برمک کارگردان معروف بود که به دلیل درگذشت پدر نتوانسته بود در آن شرکت کند.

اما جوانشیر حیدری و مارینا گلبهاری از کابل آمده بودند.

سید ضیا قاسمی که فیلم او "داستان یک مستند" در دومین روز جشنواره نمایش داده شد، حسین دانش کارگردان، بصیر سیرت کارگردان و خورشید نور هنرپیشه و چندین تن دیگر از سینماگران در میان مهمانان بودند.

مهمان ویژه برنامه داود سرخوش آوازخوان و آهنگساز بود که در دو شب متوالی پس از پایان نمایش فیلم‌ها برای جمعی از مهمانان آواز خواند و دمبوره نواخت.

حسین دانش که در گزینش فیلم‌ها نقش داشته در روز پایانی جشنواره به نقد و بررسی فیلم‌ها پرداخت و گفت که آنچه در سال‌های اخیر تولید شده تلاشی برای تابو شکنی و گوشزد کردن نابسامانی‌های زندگی زنان و کودکان بوده است.

فهرست فیلم‌های پنجمین جشنواره

مطالب مرتبط