عشق، سیاست و مذهب در جشنواره مهرگان در کابل

Image caption جشنواره فیلم مهرگان توسط یک نهاد خیریه برگزار شده است

نتیجه یک سال تلاش سینماگران و هنرمندان افغان، دیروز در کابل در مراسم ویژه‌ای روی صحنه رفت. نخستین جشنواره فیلم مهرگان با معرفی ۱۱۰ فیلم نامزد، گشایش یافت.

فیلم‌ها عاشقانه، مذهبی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و اکشن در بخش‌های مختلف این جشنواره کنار هم رفته و رقابت می‌کنند، در قالب مستند، داستانی و انیمیشن کوتاه و نیمه بلند.

مراسم گشایش جشنواره فیلم مهرگان با تلاوت قرآن شروع شد و با دنبوره و موسیقی محلی ادامه یافت.

آکادمی هنر و علوم سینمایی افغانستان و بنیاد خیریه مهرگان ابتکار سازماندهی این جشنواره را دارند. چند نهاد فرهنگی افغانستان و رسانه های خصوصی این کشور هم در بخش تبلیغات و هماهنگی برگزاری جشنواره سهم گرفته اند. اداره دولتی افغان فیلم و دانشگاه کابل هم حامیان جشنواره اند.

برگزار کنندگان می‌گویند جشنواره بیشتر از آن چه انتظار می رفت استقبال شده است. انتظار نداشتند حتی شصت فیلم هم در این جشنواره نامزد شود اما از چهار ماه به این سو که فراخوان جشنواره منتشر شد، ۱۴۷ فیلمساز افغان، آثار خود را به کمیته گزینش فرستاده اند.

مسئولان برگزاری جشنواره می‌گویند، از ویژگی‌ها مهرگان این است که حامیان مالی خارجی ندارد و کل هزینه جشنواره به دوش نهادهای داخلی است. اگرچه محل برگزاری جشنواره و سالن نمایش فیلم ها در لیسه استقلال توسط مرکز فرهنگی فرانسه در کابل در اختیار آن‌ها قرار گرفته است.

اهداف جشنواره

علی محمدی کیان، دبیر برگزاری جشنواره فیلم مهرگان در مراسم گشایش جشنواره گفت که جشنواره را برگزار کرده اند تا میزان سواد مخاطبان را بلند ببرند. مخاطب اصلی شان هم نسل جوان افغان است با این پیام که فعالیت بیشتر کنند، بیافرینند و کارهای متنوعی را تجربه کنند.

رسیدن به سینمای حرفه‌ای و دارای هویت از طریق ایجاد چرخه اقتصادی به صنعتکاران سینما و تبدیل بازار فیلم سازی به یک صنعت، از دیگر اهداف برگزاری جشنواره فیلم مهرگان خوانده شده است .

اما آن طوری که آقای کیان می‌گوید، بازاریابی برای محصولات سینمای افغانستان و زمینه‌سازی برای راهیابی این فیلم‌ها به جشنواره های جهانی از اهداف بزرگ برگزاری جشنواره است.

جدا از تعدادی از فیلم‌هایی که در سال‌های گذشته به نمایندگی از افغانستان نامزد جشنواره‌های مثل اسکار و گلدن‌گلب و ونیز شده اند، سایر فیلم‌هایی که در افغانستان تولید می‌شوند بازار آنچنانی در داخل و خارج ندارد. فیلم‌هایی هم که درخشش داشته‌اند یا به نام افغانستان در خارج تولید شده اند، یا هم توسط سینماگران خارجی.

روند گزینش بهترین‌ها

در حاشیه جشنواره مهرگان همچنین کارگاه های آموزش فیلم سازی و مدیریت تولید فیلم هم جریان خواهد داشت. فیلم های بخش رقابتی جشنواره توسط شش فیلمساز افغان داوری می شود. در این جشنواره بخشی هم برای فیلم‌هایی که شامل رقابت نیستند به نام خارج از مسابقه، خارج کادر و فیلم های مهمان در نظر گرفته شده است.

در روز پایانی جشنواره هیات داوران در بخش اصلی جشنواره، بهترین فیلم مستند، بهترین فیلمنامه، بهترین طرح تحقیق، بهترین تصویربردار، بهترین کارگردان، بهترین تدوین و صداگذاری و بهترین هنرپیشه را انتخاب می کنند.

بخشی از جشنواره هم توسط مخاطبان عادی داوری می شود. فیلم ها از طریق یک تلویزیون خصوصی پخش می شود و مردم به هر فیلم از طریق پیام کوتاه کتبی رای می‌دهند و بهترین فیلم "از نگاه تماشاچیان" برنده اعلام می‌شود.

Image caption سینمای افغانستان در حال رشد است

به برندگان جشنواره تندیس زرین، سپاسنامه و هزینه نقدی ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ دلار آمریکایی داده می شود. مسئولان برگزاری جشنواره گفته اند سعی می کنند، جایزه هزینه نقدی را بیشتر کنند تا سینماگران بتوانند با استفاده از پولی که به دست میاورند فیلم تولید کنند.

فعالیت های سینمایی افغانستان

در چهار ماه گذشته این دومین جشنواره بزرگ فیلم است که در افغانستان برگزار می شود. پیش از این جشنواره بین‌المللی فیلم حقوق بشر افغانستان در ولایت‌های کابل و بامیان برگزار شد و فیلم‌های کشورهای مختلف دنیا را ارزیابی کرد.

سارا معتمدی، فیلمساز جوان افغان که در ایران به دنیا آمده و در افغانستان در زمینه کارگردانی سینما تحصیل کرده است، فیلم ۹ دقیقه داستانی خود را نامزد جشنواره مهرگان کرده است.

او می گوید برگزاری جشنواره‌ها و هر قدمی که برای فیلم و سینما در افغانستان برداشته می شود، قابل ستایش است و باید حمایت شود. او می‌گوید به خاطری فیلمش را نامزد این جشنواره کرده که از این طریق بتواند کارش را به مخاطبان خود معرفی کند.

او در صحبتی با بی‌بی‌سی گفت: "این جشنواره ها هستند که فیلم ها را در جهان معرفی می کنند و جشنواره ها هستند که نشان می‌دهند کدام فیلم ها بهترین فیلم هستند و بد ترین فیلم کدام ها است و از چه نظر است. فیلم و کارگردان های فیلم ها از طریق این جشنواره مشهور شدند و به دنیای بیرون معرفی شدند."

آرزوی بسیاری از هنرمندان جوان افغان به ویژه آنانی که در زمینه هنر سینما و تئاتر و کارگردانی تحصیل کرده‌اند با آرزوهای سارا نزدیک است. همه می خواهند آثارشان اگر جایزه های بزرگی هم دریافت نمی‌کند، دست کم به نمایش گذاشته شود و به مخاطبان عرضه شود تا زمینه نقد و ارزیابی این آثار هموار شود و کاستی‌ها و ویژگی‌های فیلم ها را برجسته کند.

Image caption فیلمسازان جوان همچنان دنبال سکوی پخش فیلم و مخاطب اند

بیشتر فیلم هایی که در افغانستان ساخته می‌شوند، فروش خوبی ندارند و یا نهایتا چیزی حدود ۵۰ تا هفتاد افغانی معادل ۱ دلار آمریکایی فروخته می شوند.

رسانه‌های افغانستان هم کمتر بستر نمایش این فیلم‌ها را فراهم می‌کنند. همین است که فیلمسازان در کنار این که دنبال تامین بودجه برای ساخت فیلم هستند، در به در دنبال مخاطب هم می‌گردند و مخاطب هم اگر یافت شود، جای مناسب برای نمایش عمومی فیلم ها کم است.

به استثنای یکی دو سینمای کهنه در کابل، در افغانستان سینماها و مکان‌های عمومی نمایش فیلم هم فعال نیست. این مساله برای فیلمسازان افغان چالش بزرگی محسوب می‌شود.

مقام های دولتی پیوسته گفته‌اند که دولت هزینه‌ای برای بهبود سینمای کشور ندارد. کاری که می‌تواند این است که فیلمسازان جوان را تشویق کند و حامی فعالیت‌های هنری و فرهنگی‌شان باشد.

مطالب مرتبط