موضع اخیر حکمتیار، تغییر استراتژیک یا موقت؟

Image caption گلبدین حکمتیار به هوادارانش دستور داده در انتخابات آینده شرکت کنند

گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی و از رهبران شورشی مخالف دولت، به هوادارن و اعضای حزبش دستور داده که در انتخابات سال آینده شرکت کنند. هدف از شرکت را نیز به وضوح بیان کرده است، درگام نخست تسخیر شوراهای ولایتی.

حکمتیار با انتشار نامه ای خطاب به هواداران و اعضای حزبش گفته است: "کارت رای بگیرید و در انتخابات شوراهای ولایتی شرکت کنید. نامزدهایی را انتخاب کنید که یا منسوب به حزب اسلامی باشند یا در مورد حزب نظر مثبت داشته باشند و از پیروزی نامزدهای بد جلوگیری کنید."

با توجه به اینکه طالبان انتخابات را تحریم کرده اند و حزب مقتدر دیگری در جنوب افغانستان حضور ندارد، میدان برای طرفداران آقای حکمتیار حد اقل در جنوب افغانستان خالی است. ظاهرا به نظر می‌رسد رهبری حزب اسلامی به درک ملموس تری از وضعیت دست یافته اند.

غیرت بهیر سخنگوی این حزب در مصاحبه اش با بی‌بی‌سی بطور ضمنی گفته است که این حزب در آینده موضع خود در قبال نامزدان ریاست جمهوری را نیز روشن خواهد کرد اما تاکید آقای حکمتیار به شوراهای ولایتی، به نحوی نشاندهنده رویکرد متفاوت این حزب نسبت به مسایل سیاسی و وضعیت کنونی افغانستان است.

موضوضع گیری دور از انتظار آقای حکمتیار در قبال انتخابات را می توان جدی ترین خبری خواند که تاکنون در ارتباط با انتخابات آینده افغانستان، شنیده شده است.

حکمتیار همه چهار انتخابات گذشته را تحریم کرد و در مورد انتخابات آینده نیز پیش از این گفته بود، شفاف نیست و خیمه شب بازی است و خاک به چشم مردم زدن است.

بیش از همه به نفع انتخابات

بدون شک موضع تازه آقای حکمتیار، تاثیر جدی بر انتخابات آینده خواهد گذاشت. بارزترین تاثیرش این است که دست کم می توان به بهبود امنیت انتخابات امیدوارتر بود.

وقتی جنگجویان حزب اسلامی از انتخابات حمایت کنند، شکی نیست که حوزه های انتخاباتی بیشری در جنوب و جنوب شرق گشایش خواهد یافت و مشروعیت انتخابات به لحاظ میزان مشارکت مردم، بیشتر تامین خواهد شد.

بنا براین آنچه که در حال حاضر می‌توان گفت این است که رویکرد آقای حکمتیار اگر واقعا همینگونه ادامه یابد، بیشتر از هر چیزی دیگری به نفع انتخابات آینده افغانستان است.

موضع آقای حکمتیار، طیفی از طالبان را که در سالهای اخیر نشان داده اند که گرایش به رویکرد سیاسی با اهداف ایدئولوژیک دارند، نیز فعالتر خواهد کرد تا برای تغییر موضع رهبری طالبان در قبال انتخابات و در کل تغییر رویکرد طالبان نسبت به مسایل سیاسی افغانستان، تلاش کنند.

حکمتیار، در سیاست افغانستان، چرخش های ناگهانی زیادی را به نام خود ثبت کرده است. از روزی که به اتهام کشتن دانشجویی به ضرب چاقو در یک تظاهرات، از دانشگاه کابل فرار کرد، تا کنون، همیشه در مخالفت با رژیم های سیاسی به سر برده است.

او مخالف جمهوری محمدداوود خان بود، علیه دولت به رهبری حزب دموکراتیک خلق سالها جنگید، با دولت مجاهدین به رهبری برهان الدین ربانی جنگید، از طالبان فرار کرد و بعد از سقوط طالبان موازی با آنها، علیه دولت و متحدان بین المللی آن مبارزه مسلحانه کرد.

در حال حاضر نیز اسم او و حزب تحت رهبری اش، در فهرست سیاه شورای امنیت سازمان ملل متحد است.

سیاستمدار یا مبارز؟

برای آنهایی که سیاست را طریقه مشروع کسب قدرت می شناسند، آقای حکمتیار، نمونه بارز سیاستمدار شکست خورده است اما برای کسانی که سیاست را مبارزه برای تحقق اهداف ایدئولوژیک خود می دانند، حکمتیار یک مبارز برجسته و متعهد است.

اما در مورد اینکه "حزب اسلامی" حزب منسجمی است و بسیار سازمان یافته عمل می کند، تفاوت نظرها به این شدت نیست.

اکثر آگاهان سیاسی در افغانستان قبول دارند که حزب اسلامی، در حال حاضر در رده های مختلف قدرت حضور دارند، در مجلس نمایندگان نفوذ دارند، در صف مخالف مسلح هست و در میان اپوزیسیون سیاسی دولت نیز حضور ملموسی دارد.

آگاهان سیاسی بطور جدی نمی پذیرند که شاخه های مختلف حزب اسلامی از هم جدا است و این حزب دچار انشعاب جدی شده است. بلکه بیشتر آگاهان حزب اسلامی را تنها جریان سیاسی می دانند که با کارت های مختلف درگیر بازی سیاسی در افغانستان است.

قطب الدین هلال، خان محمد یا هیج کس

قطب الدین هلال از اعضای برجسته این حزب و معاون پیشین آقای حکمتیار نامزد انتخابات ریاست جمهوری است. هرچند گفته نامزد مستقل است نه نامزد حزب اسلامی. خان محمد، معاون حزب اسلامی به رهبری ارغندی وال، معاون اول دکتر عبدالله است.

هنوز زود است که بتوان گفت حزب اسلامی در انتخابات از تیمی حمایت کند که یکی از اعضای پیشین این حزب در رهبری آن است. اما مهم ترین نکته این است که رویکرد اخیر آقای حکمتیار نشان می دهد که او تغییرات پیش رو در افغانستان را جدی گرفته است.

Image caption حکمتیار در نزدیک به چهار دهه گذشته همیشه مخالف رژیم های حاکم در افغانستان بوده است

شاید رهبر حزب اسلامی به این نتیجه رسیده است که با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، توجیه مبارزات مسلحانه علیه دولت دشوارتر خواهد شد و اگر هم چنین مبارزه ای ادامه یابد، خط مقدم آن در اختیار طالبان است. نه آقای حکمتیار و حزبش.

بعید نیست حزب اسلامی به این نتیجه رسیده باشد که این حزب پس از خروج نیروهای خارجی در میدان مبارزات سیاسی مسالمت آمیز بخت بیشتری دارد و برای ورود به مرحله جدید بهترین زمان، انتخابات آینده است.

اگر حزب اسلامی به چنین رویکردی رسیده باشد، شکی نیست که آقای حکمتیار مجبور است دو سه گام دیگر نیز بردارد. گام هایی که از هر نظر عقب نشینی تلقی خواهد شد.

او باید نظام سیاسی افغانستان را بپذیرد. قانون اساسی را قبول کند و تمام قواعد بازی در چارچوب این نظام تن دهد. اما اگر آقای حکمتیار به انتخابات آینده به عنوان یک بازی موقت و تاکتیکی نگاه کرده باشد، تردید جدی وجود دارد که بتواند، به اهداف مورد نظر برسد.

مطالب مرتبط