پس از خروج، پایگاه‌ها و تجهیزات ناتو در افغانستان چه می‌شود؟

حق نشر عکس AFP
Image caption تاکنون سیصد پایگاه نظامیان خارجی مسدود شده است

نزدیک به سیصد پایگاه نظامی مربوط به نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان از سال ۲۰۱۱ به این سو بسته شده و وسایل و تجهیزاتی به ارزش میلیون‌ها دلار از بین رفته است.

مقامات افغان و ناتو در افغانستان می‌گویند در نزدیک به سیزده سال گذشته، بیش از هشتصد پایگاه نظامی در افغانستان داشته اند.

اما روند انتقال مسئولیت امنیتی به نیروهای افغان و نابودسازی این پایگاه‌ها و تجهیزات آن، به یک معضل بزرگ بین افغانستان و متحدان بین المللی اش تبدیل شده است.

ژنرال هینز فیلدمن، سخنگوی نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت در افغانستان –آیساف- می‌گوید که آنها تاکنون ۴۹۰ پایگاه را به افغانها سپرده اند و ۲۹۰ پایگاه را بسته اند.

تعیین کنندگان سرنوشت پایگاه‌ها

ژنرال فیلدمن می‌گوید که تصمیم درباره سرنوشت این پایگاه‌ها در یک کمیسیون مشترک از مقامات افغان و آیساف گرفته می‌شود.

او گفت: "ما در این کمیسیون بحث می‌کنیم که آیا حفظ این پایگاه‌ها عاقلانه است؟ آیا به بهبود امنیت کمک می‌کند؟ و یا بسته شود. حرف آخر را در مورد باز بودن پایگاه و یا از کار انداختن آن، حکومت افغانستان می‌زند."

اما مقامات افغان حرف آقای فیلدمن را تائید نمی‌کنند.

ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان می‌گوید آنها به طور کامل از جریان تخریب این پایگاه ها آگاه نیستند.

او گفت که خارجی‌ها باید پایگاه‌ها را به طور کامل در اختیار افغانها قرار دهند و بعد افغانها تصمیم بگیرند که به آن پایگاه‌ها نیاز دارند یانه؟

محمد امین حبیبی، رئیس کمیسیون مشترکی که آقای فیلدمن از آن یاد کرد، نیز می‌گوید: "مواردی داشته‌ایم که حکومت افغانستان گفتند به این تجهیزات یا پایگاه نیاز داریم آنرا به ما بسپارید، اما متاسفانه دیده شد که آن تاسیسات از بین برده شدند."

پایگاه‌ها به دست شورشیان می افتد؟

حق نشر عکس ISAF
Image caption سخنگوی آیساف می‌گوید که تمام دولتهای حاضر در افغانستان سیاست‌های خاص خود را در قبال تجهیزات‌شان دارند

از دید آیساف هزینه سنگین حفظ و مراقبت از پایگاه‌ها و موثر نبودن آنها در بهبود امنیت، دلیل اصلی تخریب این پایگاه هاست.

سخنگوی آیساف می‌گوید: "نمی‌خواهیم بار سنگینی را بر دوش شرکای افغان‌مان بگذاریم، چرا که اداره یک پایگاه بسیار پرهزینه است، از سوخت ژنراتور برای تولید برق گرفته تا تدابیر امنیتی پایگاه."

اما آقای عظیمی در پاسخ به این نگرانی می‌گوید این امکان وجود دارد که از پایگاه‌ها برای امور غیر نظامی استفاده شود.

آنچه تاکنون در چندین مورد در ولایات پنجشیر، بلخ و غزنی صورت گرفته است.

اما آقای حبیبی دلیل اصلی تخریب پایگاه‌ها را چیز دیگری می‌داند.

او می‌گوید: "مساله اول این است که خارجی‌ها می‌گویند حکومت افغانستان توانایی نگهداری این تاسیسات را ندارند. مساله دوم این که آنها می‌گویند حکومت افغانستان بودجه حفظ و مراقبت از این تاسیسات را ندارد اما مساله سوم این است که این تاسیسات امکان دارد به دست مخالفان مسلح دولت بیافتد."

سرنوشت پایگاه‌های باقیمانده

تا پایان ۲۰۱۴ باید تکلیف پایگاه های باقی مانده نیز روشن شود.

گفته می‌شود که بین پنجاه تا صد پایگاه بزرگ دیگر باقی مانده و بحث در باره سرنوشت آنها جریان دارد.

پایگاه معروف لیترنیک آمریکا در ولایت هلمند یکی از این‌ پایگاه‌هاست. مقامات افغان تلاش دارند جلوی تخریب این پایگاه را بگیرند. این پایگاه به گفته آقای حبیبی، حدود ۲۳ هزار اتاق چوبی مجهز به تخت خواب دارد و اجناس داخل آن حدود هشت میلیون دلار می‌ارزد.

آقای فیلدمن می‌گوید: "ما منتظر تصمیم رهبران سیاسی‌مان هستیم که درباره ادامه ماموریت حمایتی چه می‌کنند و بعد از آن است که می فهمیم به چه تعداد پایگاه نیاز داریم."

سرنوشت این پایگاه‌ها تا حد زیادی به ادامه ماموریت نیروهای بین‌المللی و به خصوص موافقتنامه امنیتی بین کابل و واشنگتن بستگی دارد.

"تجهیزات جنگی، آهن پاره می‌شوند"

در کنار پایگاه‌هایی که تخریب شدند، بخش بزرگی از تانک‌ها، نفربرهای زرهی و سایر تجهیزات غیرنظامی نیز به آهن پاره تبدیل شده اند.

Image caption سخنگوی وزارت دفاع می‌گوید خارجی‌ها باید پایگاه‌ها را به طور کامل در اختیار افغانها بگذارند تا آنها در مورد سرنوشت‌شان تصمیم بگیرند

آقای حبیبی می‌گوید: "فکر کنید هزینه هر نفربر یک میلیون دلار است. این ها می گویند زمانی که بخواهیم آن را به آمریکا و یا کشور دیگر منتقل کنیم، 500 میلیون دلار هزینه دارد. اما آنها این نفربر را که واقعا به آن (در اینجا) ضرورت است به آهن تبدیل می‌کنند و آهن را به مبلغ ۱۲ هزار دلار می‌فروشند. خوب است که حکومت افغانستان این پول را بپردازد و تجهیزات را بخرد."

اما سخنگوی آیساف می‌گوید که برای استفاده از این تجهیزات باید نیروهای افغان آموزش ببینند تا از آنها به درستی محافظت و استفاده شود، چیزی که اکنون وجود ندارد.

سخنگوی وزارت دفاع افغانستان می‌گوید که این کار آنقدر زمان‌بر نیست و می‌شود افرادی را آموزش داد.

او گفت: "ما در اوایل با سیستم ناتو هم بلد نبودیم. یعنی کل آموزش ما به سیستم شرق بود. با تجهیزاتی که فعلا در اختیار داریم هم آشنا نبودیم. توقع افغانستان این است که این تجهیزات به ارتش افغانستان سپرده شوند."

اما آیساف در این زمینه تنها تصمیم گیرنده نیست. سخنگوی این نیروها می‌گوید تمامی ۴۸ کشور حاضر در افغانستان سیاست‌ها و قوانین خاص خود را در این زمینه دارند.

با آنهم ژنرال فیلدمن می‌گوید تجهیزات زیادی شامل تسلیحات، نفربرهای زرهی، تجهیزات مرتبط به مین و تجهیزات پزشکی به ارزش بیش از هشتاد میلیون دلار به نیروهای افغان سپرده شده است.

یازده ماه دیگر تا پایان ماموریت نیروهای بین المللی کمک به امنیت در افغانستان، باقی مانده اما سر نوشت بسیاری از پایگاه‌ها و تجهیزات آنها هنوز مشخص نیست.

به گفته سخنگوی این نیروها، تعدادی از این پایگاه ها در چارچوب برنامه ماموریت آموزشی و مشورتی آیساف در اختیار نیروهایشان باقی خواهد ماند و سایر پایگاه ها به احتمال زیاد در اختیار نیروهای امنیتی افغان قرار خواهد گرفت.

مطالب مرتبط