۲۰۱۴، سال نگرانی افغان‌ها از تکرار تجربه ۲۵ سال پیش

حق نشر عکس AFPGetty Images
Image caption نورضیا:جاده از تانک‌های روسی که به سمت مرز می‌رفتند پر بود. ما نزدیک پل ایستاده بودیم و برایشان دست تکان می‌دادیم. شوهرم کمی روسی می‌فهمید و با صدای بلند به آنها به زبان روسی خداحافظ می‌گفت.

خروج نیروهای خارجی به رهبری ناتو از افغانستان در۲۰۱۴، درست ۲۵ سال پس از خروج نیروهای ارتش شوروی سابق از افغانستان که ۹ سال در افغانستان جنگیدند، صورت می‌گیرد.

من با ساکنان مناطق مرزی شمال افغانستان در حیرتان صحبت کردم، کسانی که شاهد خروج آخرین تانک‌های روسی بودند. از آنها پرسیدم اکنون که شاهد پایان ماموریت نیروهای خارجی دیگری هستند، چه احساس دارند؟

محسن صابری که زمان خروج روسها در ۱۹۸۹ نوجوان بوده آن روز را دقیقا مثل امروز به خاطر دارد.

"یکی از سربازان روسی به سمت جمعیت تماشاگر شکلات پرتاب می‌کرد. این آخرین شکلات‌ روسی بود که من خوردم."

پدر محسن برای مقام‌های تحت حمایت اتحاد جماهر شوروی سابق کار می‌کرد. او از این که ارتش سرخ افغانستان را ترک می‌کرد، خوشحال نبود.

محسن می‌گوید: "پدرم به ما گفت که این کشور به سوی آشفتگی خواهد رفت و این یک اشتباه بزرگ است."

پس از گذشت بیست و پنج سال از آن روز، محسن حالا در یکی از ادارات گمرک حیرتان کار می‌کند. ولی نگرانی مشابه دارد، دقیقا نگرانی‌ که پدرش دو دهه پیش داشت.

او می‌گوید که اکثر همکاران او نسبت به پیامدهای خروج نیروهای آمریکایی نگران هستند. آنها نیروهای خارجی را ضمانتی برای امنیت و اقتصاد کشورشان می‌دانند.

شهرک مرزی حیرتان در شمال افغانستان، در یک دهه گذشته از امنیت خوبی برخوردار بوده. این شهرک که امروز چند هزار جمعیت دارد، در گذشته در زمان حضور نیروهای ارتش سرخ به عنوان "شهرک روسی" معروف بود.

در پی‌سقوط دولت طالبان و روی کار آمدن نظام جدید با حمایت جامعه بین‌المللی، تجارت در اینجا رونق گرفت.

حق نشر عکس AFP Getty Images
Image caption ۲۵ سال قبل روسها از این پل عبور کردند و اکنون قرار است که تعداد از نیروهای ناتو نیز از این پل عبور کنند

شهرک حیرتان در یک نقطه مهم در کناره جنوبی رودخانه آمو قرار گرفته و توسط یک جاده و راه آهن به ازبکستان وصل شده است. این شهر حالا به یک مرکز مهم تجاری و نقط وصل افغانستان به آسیای میانه و اروپا تبدیل شده است.

تقریبا نصفی از صادرات افغانستان اکنون از این مسیر صورت می گیرد. طبیعی است که خبر خروج نیروهای ناتو بر اقتصاد این منطقه هم بی‌تاثیر نبوده است.

در نزدیکی حیرتان، در شهر مزار شریف، بازار پر رونق مسکن مثل کابل و بقیه شهرهای بزرگ افغانستان راکد شده است.

بسیاری از خانه‌هایی که پیش از این به ارزش چندین هزار دلار در ماه به نیروهای خارجی اجاره داده می‌شد، اکنون خالی هستند.

شماری از جوانانی که با نیروهای خارجی به رهبری ناتو کار می‌کردند هم حالا بیکار شده‌اند.

نورضیا ۵۸ ساله معلم پیشین در یکی از کودکستان ها که برای سالهای زیادی ساکن مزار شریف بوده، می‌گوید: "فرزندانم اصرار دارند که افغانستان را ترک کنیم و به یک جای امن تر برویم."

اما او می‌گوید که خودش و شوهرش نمی‌خواهند کشورشان را ترک کنند. نورضیا و شوهرش به فرزندان‌شان می‌گویند که نباید نگران باشند. همه چیز درست خواهد شد.

نورضیا هم خاطرات روز خروج نیروهای ارتش شوروی را به یاد دارد.

او می‌گوید: "جاده از تانک‌های روسی که به سمت مرز می‌رفتند پر بود. ما نزدیک پل ایستاده بودیم و برایشان دست تکان می‌دادیم. شوهرم کمی روسی می‌فهمید و با صدای بلند به آنها به زبان روسی خداحافظ می‌گفت."

برای او، خروج نیروهای روسی به معنای از دست دادن کار شوهرش و آپارتمان عصری و راحت‌شان در مرکز شهر مزار شریف بود.

دیری نگذشت که افغانستان شاهد جنگ‌های داخلی شد.

اما برخلاف فرزندانش، خانم نور فکر می‌کند این بار همه چیز متفاوت خواهد بود.

او به این باور است که نیروهای بین المللی افغانستان را تنها نخواهند گذاشت و کمک‌های آنها حتی پس از خروج نیروهای شان ادامه خواهد یافت.

خانم نور می‌گوید: "تروریسم پدیده‌ای است که آنها را به افغانستان علاقمند نگه خواهد داشت."

بیست و پنج سال پیش، در آخرین روزها قبل از این که روس‌ها افغانستان را ترک کنند، فریدون قرار بود در کابل پایتخت افغانستان ازدواج کند.

او آن روز را چنین به یاد میاورد: "تمام شهر تعطیل شده بود تا نیروهای ارتش شوروی آنجا را ترک کنند. ما مجبور شدیم که عروسی مان را از ده صبح تا شش شب به تعویق بیندازیم تا شهر به حالت عادی خود بازگردد."

فریدون افسر پلیس سرحدی در حیرتان است و در ماه های آینده او و همکارانش شاهد خروج نیروهای ناتو از "مسیر خروجی شمال" خواهند بود.

برای او نگرانی خروج نیروهای خارجی دلیل بسیار مشخصی دارد.

او می‌گوید: "ما برای منابع مان بسیار به خارجی ها وابسته هستیم، من نگرانم اگر آنها بروند ما در پلیس وضعیت را چگونه اداره خواهیم کرد."

در حال حاضر حقوق ماهوار پلیس از کمک دولت های خارجی، فراهم می‌شود و با توجه به کاهش پنجاه درصدی کمک های آمریکا از سوی کنگره این کشور، شاید نگرانی فریدون بجا باشد.

با وجود این نگرانی، فریدون سعی می‌کند به خروج نیروهای خارجی خوشبین باشد.

او می‌گوید که تفاوت اساسی میان حضور نیروهای ارتش شوروی و نیروهای آمریکا وجود دارد و آن قانونی بودن حضور آمریکایی‌ها است.

این افسر پلیس افغانستان می‌گوید: "این بار خروج نیروهای خارجی را از پل دوستی تماشا می‌کنم آن هم با یک احساس کاملا متفاوت."

او اضافه می‌کند "بی صبرانه منتظر خواهیم ماند تا وضعیت چگونه شکل می‌گیرد."

محسن مامور گمرک نیز تلاش دارد که بدبین نباشد.

او می گوید: "بچه هفده ساله من این بار شاهد خروج نیروهای خارجی خواهد بود. واقعا امیدوارم که پسرم ۲۵ سال بعد با تاسف به گذشته نگاه نکند و نسبت به آنچه که امروز رخ می‌دهد، افسوس نخورد. "

مطالب مرتبط