'تماس‌های محرمانه' کرزی با طالبان: دلیل مخالفت با امضاء توافقنامه امنیتی؟

حق نشر عکس Getty
Image caption آقای کرزی گفته از ماه جون سال ۲۰۱۳ تاکنون با باراک اوباما صحبت نکرده است.

آیا ممکن است دلیل امتناع رئیس جمهوری افغانستان از امضاء توافقنامه امنیتی تماس‌های مخفیانه او با گروه طالبان و امید او به صلح با این گروه باشد‌؟‌

روزنامه نیویورک تایمز نوشته که حامد کرزی،‌ رئیس جمهوری افغانستان، از حدود سه ماه قبل به طور محرمانه با طالبان در تماس بوده است. این روزنامه می‌گوید که مقامات آمریکایی‌ و دیگر متحدان غربی افغانستان در این تماس‌ها دخیل نبوده‌اند و نتیجه گرفته‌اند که این امر می‌تواند یکی از دلایل تیره‌تر شدن روابط میان کابل و واشنگتن بوده باشد.

به نوشته نیویورک تایمز، این تماس‌ها از سوی طالبان آغاز شد. این روزنامه به نقل از مقامات افغان نوشته که اولین آن مدت کوتاهی قبل از آغاز لویه‌جرگه مشورتی صورت گرفته و با مبادله پیام‌ها و تماس‌های بسیاری ادامه یافته است.

خشنودی طالبان از مواضع ضد آمریکایی کرزی

به گزارش نیویورک تایمز، ایمل فیضی، سخنگوی رئیس جمهور کرزی نیز تماس‌های سری با طالبان را تایید کرده و گفته است: "دو ماه گذشته بسیار مثبت بوده است. طرفین مذاکره [طالبان] از موضع آقای کرزی بر ضد موافقنامه امنیتی و سخنرانی‌های بعدی او خشنود هستند."

اظهارات آقای فیضی نشان می‌دهد که مواضع ضدآمریکایی آقای کرزی احتمالا بی‌ارتباط با تماس‌های محرمانه او با طالبان نبوده‌ است. سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان گفته که برخی از چهره‌های جدی ارگ (کاخ ریاست جمهوری افغانستان) در میان کسانی‌اند که با طالبان از زمان آغاز جنگ در سال ۲۰۰۱ در تماس بوده‌اند.

با وجود آن‌که لویه‌جرگه مشورتی موافقت‌نامه دوجانبه امنیتی با ایالات متحده در ماه نوامبر ۲۰۱۳ این سند را تایید کرد، رئیس جمهور کرزی امضاء‌ این سند را به برآوردن شرایطی از سوی آمریکا منوط کرده است.

از جمله شرایط اصلی که آقای کرزی در هفته‌های اول بعد از لویه جرگه بر آن تاکید می‌کرد، آزادی زندانیان طالبان از بازداشتگاه گوانتانامو بود. آقای کرزی در جریان تقریبا سه‌ماهی که از برگزاری لویه جرگه می‌گذرد، صدها زندانی طالبان را بدون توجه به اعتراض شدید آمریکایی‌ها و مقامات ناتو از بازداشتگاه بگرام را آزاد کرد.

آقای کرزی اصرار می‌کند که موافقنامه امنیتی را در صورتی امضاء خواهد کرد که این سند منجر به پایان یافتن ناامنی‌ها در کشورش شود. رئیس جمهور کرزی و برخی دیگر از مقامات افغان می‌گویند آمریکا و پاکستان می‌توانند به آغاز روند صلح با طالبان کمک کنند و به خشونت‌های این گروه پایان دهند.

با اینحال، نیویورک تایمز به نقل از منابعی که آنها را آگاه از تماس‌های محرمانه کرزی و طالبان توصیف کرده، نوشته این تماس‌ها برای ترغیب طالبان به صلح نتیجه چندانی به همراه نداشته، اما "موفق شده که اعتماد ناچیز باقی مانده میان ایالات متحده و افغانستان را از بین ببرد."

جیمز کنینگ‌هم، سفیر ایالات متحده در کابل، نیز هفته گذشته در یک نشست خبری به روزنامه نگاران در مورد تیره‌تر شدن روابط واشنگتن و کابل گفت: "ما مسیر پرفراز و نشیبی در طول سال‌های گذشته در روابط‌مان با آقای کرزی پیموده‌ایم. آنچه که این بار کمی [این فراز و نشیب‌ها را] متفاوت می‌کند این است که آقای کرزی در حال نزدیک شدن به پایان دوره ریاست جمهوری‌اش است و ما و جامعه بین‌المللی اهداف مهمی برای افغانستان در ماه‌های آینده داریم."

آقای کرزی این هفته در مصاحبه‌ای با روزنامه بریتانیایی تلگراف نیز تایید کرد که از ماه ژوئن سال ۲۰۱۳ تاکنون (نزدیک به ۹ ماه پیش) با باراک اوباما صحبت نکرده است. رئیس جمهوری افغانستان به روزنامه تلگراف گفته است: "ما {کرزی و اوباما} در ماه دسامبر در آفریقای جنوبی [در جریان مراسم یادبود ماندلا] همدیگر را دیدیم، اما صحبت نکردیم. نامه‌هایی بین ما رد و بدل شده است."

نیت طالبان؟

برخی از مقام‌های افغان و غربی نیز هشدار داده‌اند که هدف طالبان از این تماس‌ها هر چه باشد، این نخواهد بود که با حکومت افغانستان به مذاکره بنشینند. این مقام‌ها گفته‌اند که در هفته‌های اخیر مسئولان ارشد افغان و رهبران بانفوذ طالبان در دوبی، در امارات متحده عربی و در ریاض، پایتخت عربستان سعودی ملاقات کرد‌ه‌اند و طالبان به مسئولان افغان گفته‌اند که شانس هیچ‌گونه معامله سیاسی دیگر وجود ندارد.

با این همه ذکر این نکته نیز مهم است که حکومت افغانستان اغلب برای نمایش میزان نفوذ خود در میان طالبان بارها ادعا کرده که با این گروه‌ تماس‌هایی دارد. این احتمال وجود دارد که افراد مورد اشاره حکومت آقای کرزی با چهر‌ه‌های پایین‌رتبه و یا گروه‌های کوچک جدا افتاده از بدنهء اصلی طالبان ارتباطاتی برقرار کرده باشند.

گروه اصلی طالبان به رهبری ملاعمر هر گونه تماس با حکومت کرزی را همواره رد کرده است. ذبیح‌الله مجاهد سخنگوی طالبان، در تماسی تلفنی با خبرگزاری‌ها، گزارش نیویورک تایمز از مذاکرات سری طالبان و حکومت افغانستان را نیز "شایعات بی اساس" توصیف کرده و گفته "از تحریک ما هیچ کسی گفت‌وگوی رسمی یا غیررسمی، سری یا علنی با اداره کابل نداشته است.

این احتمال وجود دارد که طالبان برای متقاعد کردن حکومت افغانستان به آزادی زندانیانشان، تاخیر و یا جلوگیری از امضاء توافقنامه امنیتی و یا اهداف دیگری با حکومت افغانستان تماس گرفته باشند. طالبان قبل از این نیز از اشتیاق حکومت افغانستان به صلح برای دستیابی به اهداف خود، از جمله کشتن برهان‌الدین ربانی، رئیس شورای عالی صلح استفاده کرده‌اند.

در نوامبر سال ۲۰۱۰ آنچه که حکومت افغانستان ماه‌ها تماس مخفی با طالبان می‌خواند، با رویدادی غیرمنتظره‌ که موجبات شرمساری قوای خارجی و حکومت افغانستان را فراهم کرد، بر هم خورد؛ فردی که خود را به جای ملا اختر محمد منصور، یکی از اعضای بلند پایه طالبان جا زده بود و به نمایندگی از این گروه با رئیس جمهور کرزی و مقامات نظامی خارجی دیدار کرد، کسی جز یک سبزی‌فروش ساده در کویته نبود.

این فرد برای ملاقات با حامد کرزی توسط هلیکوپترهای ناتو به کابل انتقال داده شد و مقامات نظامی غربی تایید کردند که پول زیادی به او داده بودند.

طالبانِ "برادر" و آمریکایی‌های "رقیب"

حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، در دو روز گذشته در مصاحبه‌هایی با روزنامه‌های بریتانیایی به آمریکایی‌ها به شدت تاخته است. او در مصاحبه با روزنامه ساندی تایمز طالبان را "برادر ناراضی" و آمریکایی‌ها را "رقیب" خواند.

روزنامه بریتانیایی تلگراف نیز نوشته که آقای کرزی در مصاحبه با این روزنامه گفته است که از حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان "خیری" ندیده است. او در این مصاحبه گفت که "دوازده سال گذشته به زاری و التماس نزد آمریکایی‌ها گذشت که زندگی غیرنظامیان افغان را زندگی انسان بدانند."

رئیس جمهور کرزی گفت که آمریکایی‌ها "یک جنگ سیستماتیک روانی را بر ضد کشور ما آغاز کردند و باعث شدند که پول از کشور ما خارج شود. آنها عده‌ای را ثروتمند ساختند و اکثریت جمعیت ما در روستاها را فقیر و خشمگین."

آقای کرزی می‌گوید: "پولی را که [امریکایی‌ها] باید به پلیس پرداخت می‌کردند به کمپانی‌های خصوصی امنیتی دادند و گروه‌های ملیشه را ایجاد کردند که عامل ناامنی، فساد و راهزنی هستند."

جنگ افغانستان برای آمریکا ۶۴۸ میلیارد دلار هزینه داشته و بیش از ۲۲۰۰ سرباز این کشور در این جنگ جانشان را از دست دادند. هفته گذشته کنگره امریکا کمکهای توسعه‌ای به افغانستان را به نصف کاهش داد.

آقای کرزی بر مواضع پیشین خود برای امضاء توافقنامه امنیتی تاکید کرده و گفته است که حاضر نیست تحت فشار آن را امضاء کند. او نگرانی‌ها از تبعات امضاء نشدن این سند را رد کرد و گفت که قطع کمک‌های مالی غرب برایش اهمیتی ندارد. آقای کرزی گفته است: "پول همه چیز نیست. اگر از من بپرسید من به عنوان یک فرد ترجیح می‌دهم در فقر زندگی کنم تا در بی‌اطمینانی."

مطالب مرتبط