وزیر مخابرات افغانستان: می‌دانستم یوتل‌ست ماهواره نیمه‌فعال را به ما می‌دهد

Image caption [منبع] یک بخش سیستم انرژی آن که ازنظام شمسی است، از کار افتاده، اما یک بخش دیگر آن فعال است

در بیست و نهم ژانویه بود که امیرزی سنگین، وزیر مخابرات افغانستان اعلام کرد که نخستین ماهواره متعلق به این کشور به نام 'افغان‌ست یک' تا یک ماه دیگر در مدار زمین در اختیار افغانستان قرار می‌گیرد و این کشور به صورت رسمی به جمع کشورهای صاحب ماهواره می‌پیوندد.

پس از انتشار این خبر، گزارشهایی منتشر شد که ماهواره ای که وزیر مخابرات افغانستان از آن سخن می‌گوید یک ماهواره آسیب دیده مربوط به یوتل‌ست است که هنگام پرتاپ به مدار زمین به شدت آسیب دیده و بخش‌هایی از آن کار نمی کند.

انتشاری گزارشهایی در مورد نقص فنی این ماهواره سوالات زیادی را در مورد این ماهواره و نحوه قرارداد افغانستان و یوتل‌ست و به میان آورد.

حالا وزیر مخابرات افغانستان می‌گوید از اول می‌دانسته که شرکت یوتل‌ست ماهواره نیمه‌فعالی را که عمر کوتاهی هم دارد، در اختیار افغانستان قرار می‌دهد.

امیرزی سنگین که در واکنش به برخی انتقادها با بی‌بی‌سی صحبت می‌کرد، گفت اگر افغانستان ماهواره‌ای جدید به فضا پرتاب می‌کرد، حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار هزینه داشت که از توان حکومت بیرون بود.

اما برخی شرکت‌های فعال در عرصه مخابرات و تکنولوژی اطلاعاتی می‌گویند که حاضر نیستند با ماهواره‌ای قرارداد ببندند که در نیمه راه از کار می‌افتد.

هنوز افغانستان رسماً استفاده از این ماهواره را آغاز نکرده که با انتقادهای روبرو شده است. انتقاد از این‌که افغانستان ماهواره "دست دوم" و "نابکار" را از شرکت یوتل‌ست به‌دست آورده که به دلیل نقض فنی عمر چندانی ندارد.

وزارت مخابرات افغانستان می‌گوید حدود یک سال پیش، زمانی‌که افغانستان تصمیم گرفت تا به ماهواره دسترسی پیدا کند، این مساله را به سطح بین‌المللی به مناقصه گذاشت که بالاخره دو شرکت اظهار آمادگی کردند. یکی یوتل‌ست و دیگری هم یک شرکت مشترک سریلانکای و چینی.

امیرزی سنگین وزیر مخابرات افغانستان به بی‌بی‌سی گفت از همان ابتدا افغانستان دو راه در پیش رو داشت: یکی خرید ماهواره‌ای جدید و دوم استفاده از ماهواره‌ای دست دوم که نقص فنی داشت، اما برای ۵ تا ۷ سال کار می‌کرد.

وزیر مخابرات افغانستان می‌گوید ماهواره افغان‌ست۱ با تمام مشکلات فنی‌ای که دارد، می‌تواند نیازمندی افغانستان را رفع کند.

آقای سنگین گفت: "[منبع] یک بخش سیستم انرژی آن که ازنظام شمسی است، از کار افتاده، اما یک بخش دیگر آن فعال است. بر این اساس این ماهواره ظرفیت اولی را که در ابتدا طراحی شده بود ندارد."

Image caption این ماهواره محصول هندی فرانسوی است که در دسامبر ۲۰۰۸ به فضا پرتاب شد

او افزود: "چیزی که یوتل‌ست تعهد کرده، این است که هشت ترانسپوندر این ماهواره که برابر با دوازده ترانسپوندر عادی این ماهواره می‌شود، کاربرد دارد و فعال است. بر اساس محاسبه ما، نیازمندی افغانستان شش ترانسپوندر است و می‌تواند برای پنج تا هفت سال کار کند."

ماهواره‌ای موسوم به " افغان ست۱" تولید مشترک یک شرکت فرانسه‌ای و سازمان تحقیقات فضایی هند است که در بیستم دسامبر ۲۰۰۸ به فضا پرتاب شد.

این ماهواره پیش از این به نام EUTELSAT 28B/W2M، در مدار ۱۶ شرقی در گردش بود، اما پس از امضای قرارداد بین وزارت مخابرات افغانستان و شرکت یوتل‌ست، به EUTELSAT 48D / AFGHANSAT 1 تغییر نام داد و قرار است در مدار ۴۸ درجه شرقی قرار گیرد و از ماه جاری میلادی به کار آغاز کند.

وبسایت "یوتل‌ست" نیز "نقص شدید فنی" در این ماهواره را تائید کرده و گفته است که در دو سال اول قرار گرفتن در مدار زمین، عملا بدون استفاده و سرگردان در فضا گشت می‌زد.

در یک گزارش مالی این شرکت آمده است که به دلیل نقص فنی در این ماهواره از شرکت بیمه به عنوان خسارت در سال ٢٠٠٩ مبلغی بیش از صد و بیست میلیون یورو بیمه دریافت کرد و پیش از آن نزدیک به دو میلیون دیگر از شرکت هندی به دلیل تاخیر در تهیه ماهواره به عنوان "جریمه" دریافت کرده بود.

اما سوال این است که چنین ماهواره‌ای تا چه حد می‌تواند دردسرساز باشد؟ و تا چه حد کاربرد دارد؟

حق نشر عکس BBCPersian.com
Image caption خالقیار حیدری: وزرات مخابرات باید قبل از عقد قرارداد، با کارشناسان مشورت می‌کرد

خالقیار حیدری که اداره یک شرکت عرضه خدمات انترنتی در کابل را به عهده دارد می‌گوید ماهواره‌هایی که مشکل فنی پیدا می‌کنند، با گذشت زمان می‌توانند میلیون‌ها دلار خسارت مالی به شرکت‌های طرف قرارداد وارد کنند.

آقای حیدری از تجربه‌ای سخن گفت که سال‌ها پیش با آن رو به رو شده بود. او حدود دو سال پیش به همراه چند شرکت عربی با شرکت ای‌بی‌اس (Asian Broadcast Satellite) قراردادی سه ملیون دلاری بستند، اما به دلیل نقص فنی در ماهواره این شرکت، آن را فسخ کردند.

به باور آقای حیدری، حکومت افغانستان باید پیش از رفتن به سوی قرارداد با شرکت یوتل‌ست، با کارشناسان و شرکت‌هایی که در این زمینه تجربه دارند، رایزنی می‌کرد.

از نظر آقای حیدری قراردادی که بین وزارت مخابرات و شرکت یوتل‌ست امضا شده، ابهامهایی دارد و درخواستها برای دریافت اطلاعات در این زمینه از سوی وزارت مخابرات رد شده و سوال‌های زیادی این مورد هنوز بی‌پاسخ مانده است.

حدود دو هفته پس از اعلام وزارت مخابرات در مورد دستیابی به ماهواره، وبسایت "حزب همبستگی افغانستان" در یک گزارش تحقیقی از نحوه قرارداد حکومت افغانستان با شرکت یوتل‌ست انتقاد کرد.

Image caption مشخصات افغانست1 در وبسایت satbeam.com

فرزاد نویسنده این گزارش می‌گوید از آن‌جایی‌که در سیزده سال گذشته حکومت افغانستان در زمینه قراردادهای بزرگ با اتهام فساد مالی روبه‌رو بوده، این قرارداد نیز "مشکوک" به نظر می‌رسید و از همین رو کنجکاوی در مورد را آغاز کرد.

به طور متوسط یک ماهواره از هشت تا ده سال و برخی ماهواره‌های پیش‌رفته، از دوازده تا پانزده سال عمر دارند.

وزارت مخابرات افغانستان می‌گوید که شرکت "یوتل‌ست" تضمین کرده که ظرف پنج تا هفت سال آینده "ماهواره افغان‌ست یک" نیازمندی افغانستان را رفع می‌کند و در این مدت تلاش می‌شود تا افغانستان به یک ماهواره جدید به نام "افغان‌ست ۲" دست یابد و آن را جایگزین ماهواره "افغان‌ست ۱" کند.

افغانستان انتظار دارد در بدل چهار میلیون دلاری که سالانه به یوتل‌ست می‌پردازد، حدود پانزده میلیون دلار به دست آورد، اما مشخص نیست که به قول وزیر مخابرات، "بار کج به منزل خواهد رسید یا خیر".

مطالب مرتبط