اهمیت رای زنان در انتخابات مردانه افغانستان

Image caption 'رای من از کیست؟'؛ گردهمایی زنان در رابطه با انتخابات

فقط چند روزی بیشتر به برگزاری سومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان نمانده است.

حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، در تازه‌ترین سخنرانی‌اش گفته است در انتخابات قبلی با رای زنان برنده شده است.

حرف‌های رئیس جمهوری، مهر تایید به اهمیت آرای جمعیت اکثریت خاموش می‌گذارد.

رئیس جمهور کرزی همچین از زنان خواست که برای تثبیت حضور خود در جامعه، در انتخابات ریاست جمهوری پیش‌ رو به طور گسترده شرکت کنند.

آمار کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان نشان می دهد حدود ۳۵ درصد از کسانی که برای رای‌ دادن در انتخابات نیمه‌ حمل/فروردین ثبت نام کرده‌اند، زنان هستند.

ناامنی و پا برجا بودن جامعه مرد سالار هنوز از چالش‌هایی هستند که ممکن است بر مشارکت زنان تاثیر بگذارد.

گروهی هم معتقدند که درخواست مردان خانواده از زنان برای رای‌ دادن به فردی مشخص، در برخی مناطق به عنوان یک سنت وجود دارد و ممکن است استقلال زنان در رای‌دهی را از آن‌ها سلب کند.

از آن طرف، بر عکس انتخابات قبلی در میان نه نامزدی که تا کنون در رقابت باقی مانده‌اند، نام هیچ خانمی به عنوان کاندیدا در فهرست به چشم نمی‌خورد.

حق نشر عکس AP
Image caption کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان گفته حدود ۳۵ درصد از کسانی که برای رای‌ دادن در انتخابات پیش رو ثبت نام کرده‌اند، زنان هستند.

اما دو زن به عنوان معاونان دو نامزد ریاست جمهوری حضور دارند که مشخص نیست چقدر می توانند حمایت جمعیت چند میلیونی زنان را جلب کنند.

در حالی که وضعیت زنان در افغانستان زیاد خوشایند نیست و خبر خشونت‌های مختلف علیه زنان هر روز از رسانه‌های این کشور شنیده می‌شود، زنان افغانستان باور دارند که بر اساس تجربه، تنها یک زن می‌تواند دغدغه‌های آن‌ها را حس کند.

برادر ناتنی

برخی از زنان افغان می‌گویند که در کمتر برنامه‌های نامزدان موضوعات مشخص در مورد وضعیت آن‌ها گنجانیده شده است.

حمیرا، دانش آموخته زبان و ادبیات از دانشگاه بلخ می‌گوید: "انگار ما برادر ناتنی هستیم. تاکید بیشتر نامزدان روی قناعت دادن مردان استوار است. گاهی فکر می‌کنم همه‌چیزی که وعده می‌دهند فقط برای مردان است و بس."

اخیرا عده‌ای از فعالان زن هم ادعا کردند که از دغدغه‌ها و نیازهای زنان، در برنامه‌های نامزدان، استفاده ابزاری و تبلیغاتی شده است.

آن‌ها با انتقاد از شعارگونه بودن حقوق زنان، درخواست های شان را زیر عنوان 'منشور زنان افغانستان' گردهم آوردند که در واقع، فهرست خواست‌های آن‌ها از حکومت آینده است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption در بعضی از گردهمایی‌های انتخاباتی، زنان حضور پررنگی داشته‌اند.

این خواست‌ها شامل حضور زنان در تصمیم‌گیری های صلح و مصالحه با نیروهای ضد دولتی، حق آموزش و پرورش، حق مالکیت بر اموال، دسترسی به خدمات بهداشتی و بیمه‌های خصوصی می‌شود.

اما دیری است که خبری از سرنوشت این منشور نیست.

صدف فطرت، یکی از فعالان حقوق زن در کابل می‌گوید که تلاش آنها بهبود بخشیدن به وضعیت زنان است. ولی صدف و دوستانش بیشتر از هر وقت،به قول خودش نگران وضعیت نامعلوم شان در آینده سیاسی افغانستان هستند.

او می‌گوید: "تغییرات زیادی آمده، ولی من توقع داشتم که نامزدان مشخصا بگویند که اگر من به فلانی رای بدهم، در راستای بهبود وضعیت من و دیگر زنان چه خواهد کرد."

غذا در مقابل کف زدن

قدرت نمایی با برگزاری گردهمایی های بزرگ مردمی این روزها در صدر جدول برنامه های نامزدان قرار دارد. هر یک از نه رقیب برای احراز کرسی ریاست‌جمهوری، می‌کوشد مردم بیشتری را به خیابان‌ها و محلاتی که سخنرانی می‌کنند، بکشانند.

در چند گردهمایی که توسط این نامزدان در شهرهای مختلف افغانستان برگزار شده است، حضور زنان به تناسب مردان خیلی کمرنگ بوده است.

با درنظرداشت سنتی بودن جامعه، احتمالا سنت‎‌های دست و پاگیر، مانع حضور زنان در چنین گردهمایی‌ها شده است.

اما اندک زنانی هم که در این گردهمایی‌ها حضور داشته‌اند، از خود داستانی دارند.

در حاشیه یکی از این گردهمایی‌ها که توسط رسانه‌ها به صورت زنده پخش می‌شد، خبرنگار از شرکت‌کننده زن می‌پرسد که چرا آنجا آمده است؟

حق نشر عکس AFP
Image caption نگرانی اصلی حق استفاده درست از رای است که آیا واقعا زنان افغان استقلال رای دارند؟

پاسخ این زن، واقعیتی را بیان می‌کند که زیر هزاران برقع آبی و سفید پنهان شده است: "برایم گفتند که این‌جا بیایم، کف بزنم و در مقابل، نان و غذا می‌دهند."

عدم آگاهی در مورد انتخابات از دیگر مشکلات فراروی زنان افغان است.

گل صحرا ، باشنده یکی از کمپ‌های بیجاشدگان در کابل می‌گوید که تا هنوز در مورد انتخابات خبری ندارد و چیزی نمی‌داند.

او می‌گوید: "برای من تا هنوز کسی نگفته است، کاش خبر می‌شدم و در انتخابات و در حکومت آینده سهم می داشتم."

از آن‌طرف زنانی هم مثل صدف هستند که تلاش می‌کنند آگاهی زنان را در خصوص حقوق شان بالا ببرند.

به فلانی رای بده!

ولی نگرانی اصلی حق استفاده درست از رای است که آیا واقعا زنان افغان استقلال رای دارند؟

با آنکه وضعیت زنان افغان در یک دهه گذشته تغییر قابل ملاحظه‌ای یافته است، اما هنوز موج این تغییر از شهرهای افغانستان چندان بیرون نرفته است.

صدف فطرت، فعال حقوق زن در کابل می‌گوید: "خیلی از زنان افغان بی‌سواد هستند. آن‌ها بر اساس دستورات شوهر، پدر و برادر شان به نامزد محبوب آن‌ها رای می‌دهند نه به شخص مورد نظر خودشان."

سحر، یکی دیگر از فعالان حقوق زن در افغانستان هم نگران این موضوع است.

خودش اما مصمم به رای دادن به فرد مورد نظرش است: "به عنوان یک شهروند این کشور خودم تصمیم می‌گیرم که به کی رای بدهم و با استقلالیت تمام و هیچ قدرتی نمی‌تواند برایم تعیین کند که به کی رای بدهم."

این موضوع اما خارج از شهرهای بزرگ مثل کابل، متفاوت است.

معصومه، باشنده ولایت تخار، می‌گوید او بی‌سواد است و شوهرش عکس نامزد مورد نظرش را به او نشان داده تا در روز انتخابات رای دهد.

حق نشر عکس AFP
Image caption با آنکه در کارت‌های رای‌دهی عکس رای دهنده باید وجود داشته باشد، ولی در برخی مناطق زنان از گرفتن عکس شان اجتناب کرده‌اند که این خود می‌تواند زمینه ساز تقلب در روز انتخابات باشد.

او می گوید: "در انتخابات قبلی شرکت نکردم، ولی در این انتخابات شوهرم برایم کارت گرفت و گفت باید به نامزد مورد نظر او رای بدهم."

با آنکه در کارت‌های رای‌دهی عکس رای دهنده باید وجود داشته باشد، ولی در برخی مناطق زنان از گرفتن عکس شان اجتناب کرده‌اند که این خود می‌تواند زمینه ساز تقلب در روز انتخابات باشد.

ناظران ادعا می کنند که در دومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سال ۲۰۰۹، یکی از شیوه‌های تقلب به دلیل وجود کارت‌های بی‌عکس، احتمالا کارت رای‌دهی زنان توسط رای دهنده‌های مرد استفاده شده ست.

در سومین انتخابات، بدون تردید حضور زنان از هر زمان دیگر در جامعه‌ای که زنان در آن شهروند درجه دوم شمرده می‌شوند، رشد کرده است.

اکنون در بین ۲۶ وزیر کابینه، سه نفر آنها زن استند. همین‌طور از ۲۴۹ کرسی در پارلمان ۶۷ کرسی مربوط زنان است.

در بین ۱۰۲ سناتور، ۲۷ نفرشان زن هستند و گفته می‌شود ۳۰ درصد کارمندان دولت نیز زن هستند.

بسیاری از نامزدها با شعار تحول، اعتدال، اصلاحات وارد کارزار انتخاباتی شده‌اند، اما هیچ یکی تا هنوز نگفته‌اند که تغییرات مورد نظر آن‌ها چه‌گونه می‌تواند زندگی آبی و سفید پوشان را دگرگون کند.

گفته می‌شود بخش قابل توجهی از واجدان شرایط رای‌دهی در افغانستان را زنان تشکیل می‌دهند.

تاثیر آرای زنان برای هر یک از نامزدها می‌تواند سرنوشت ساز باشد، اما آنچه روشن نیست این است که آرای زنان چه تاثیری بر سرنوشت خود آن‌ها خواهد داشت؟