۵ شیوه تقلب احتمالی در انتخابات و راه‌های مقابله با آن

احتمال بروز تقلب یکی از نگرانی‌های عمده در انتخابات ریاست جمهوری پیش‌روی افغانستان است.

ادعاهای زیادی در مورد تقلب گسترده در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۹ وجود داشت اما با گذشت زمان، کمیسیون مستقل انتخابات از گذشته چه آموخته است؟

نور محمد نور، سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید: "در دومین انتخابات ریاست جمهوری (که در آن حامد کرزی برای دومین بار رئیس جمهور شد) ما تجربه کافی نداشتیم. این‌بار اما کارمندان ما آموزش های کافی دیده اند و امکانات ما هم بیشتر از قبل است."

کمیسیون مستقل انتخابات مسئولیت اجرایی و نظارتی انتخابات را در بیش از ۶۵۰۰ مرکز رای دهی در ۳۴ ولایت افغانستان به عهده دارد.

در این انتخابات بیش از صد هزار کارمند این کمیسیون و بیش از ۲۶۵ هزار نفر از جمله نهادهای داخلی و بین المللی، رسانه‌ها و نمایندگان نامزدها بر روند انتخابات نظارت دارند. این آمار شامل ده هزارناظر از بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) هم هست.

موارد زیر، پنج شیوه احتمال تقلب در انتخابات است که مسئولان را از حالا نگران کرده است:

تهدید و زورگویی

حق نشر عکس AFP

طالبان تهدید کرده‌اند که روند انتخابات را برهم خواهند زد. در انتخابات قبلی هم تعدادی از مراکز رای دهی به دلیل نبود امنیت کافی مسدود شدند. تعدادی از مراکز رای دهی هم سخت زیر فشار و نفوذ افراد مسلح مربوط به یک نامزد خاص قرار داشت.

جان‌داد سپین‌غر، مسئول بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) به بی بی سی گفته است که در انتخابات پیش‌رو حد اقل ده درصد از مراکز رای دهی به دلیل نبود امنیت بسته خواهند ماند.

عبدالله سلیمی که در یکی از مراکز تلفنی اطلاعات انتخابات در کابل کار می‌کند، می‌گوید: "گزارش هایی دست ما رسیده که حاکی از فشار برخی قدرتمندان بالای مردم عادی است تا به نامزد دلخواه آنها رای بدهند. احتمال وقوع چنین رویدادهایی بیشتر در مناطق دور افتاده ای هست که امکان تامین امنیت مراکز رای دهی وجود ندارد."

نور محمد نور، سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات در این مورد می‌گوید: "ما فقط در جاهایی مرکز رای دهی باز کرده ایم که امنیت تامین شده است. ولی چون کارمندان ما آدم‌های معمولی هستند، اگر کسی به آنها فشار بیاورد، آنها چاره ای جز تسلیم شدن ندارند."

کسانی که بیش از یک بار رای می‌دهند

حق نشر عکس FEFA

گر چه آمارها متفاوت است، ولی حداقل ۲۰ میلیون کارت رای دهی برای ۱۲ میلیون واجد شرایط رای دهی توزیع شده است. نگرانی از فروش کارت و رای دادن متعدد برای یک نامزد هم وجود دارد.

رئیس فیفا می‌گوید دلایل زیادی در مورد توزیع چند کارت برای یک نفر وجود دارد.

او می‌گوید: "احتمال دارد شخصیت‌های بانفوذ محلی از حامیانش خواسته باشند تا کارت‌های متعدد بگیرند و به یک نامزد مشخص چند بار رای بدهند."

او همچنان می‌گوید احتمال دارد تعدادی هم با این ایده که در انتخابات قبلی تقلب شده، چند کارت گرفته باشند به این امید که چند بار رای بدهند.

با در نظر گرفتن این واقعیت که نه سیستم کامپیوتری وجود دارد و نه آمار دقیق از جمعیت افغانستان، آقای سپین‌غر امکانات پیگیری این موضوع را ناممکن می‌داند.

عبدالله سلیمی از مرکز تلفنی اطلاعات انتخابات هم می‌گوید شکایاتی زیادی در این مورد دریافت کرده است.

او می گوید:"در یک روستا در دایکندی، فقط ۴۰۰ واجد شرایط رای دهی وجود دارد، ولی ۱۷۰۰ کارت توزیع شده. من خودم آدم‌هایی را می شناسم که سه کارت گرفته اند."

برای اطمینان از این که هیچ کسی دو بار رای ندهد، در انتخابات پیش رو از دو نوع رنگ استفاده می شود. در انتخابات ۲۰۰۹ شکایات زیادی مبنی بر رفتن رنگ از انگشتان رای دهندگان وجود داشت. برای همین، مسئولان این بار مکانیزم جدیدی را انتخاب کرده اند.

نور محمد نور، سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید: "کیفیت مواد ما این بار خیلی بهتر است. این‌بار ما از دو نوع رنگ استفاده می کنیم. یکی از این رنگها به چشم دیده می شود و دیگر تنها با استفاده از چراغ های مخصوصی دیده می شود که در تمام مراکز راهی‌دهی وجود دارد."

ناظران اما بیشتر نگران مناطق دور افتاده هستند و می‌گویند مطمئن نیستند که همه چیز بر اساس دستور العمل اجرا شود.

سوء استفاده از کارت‌های رای‌دهی

حق نشر عکس FEFA

در این انتخابات نگرانی‌های زیادی مبنی بر اینکه مردان به جای زنان خانواده رای بدهند وجود دارد. همینطور نگرانی در مورد رای دهندگانی وجود دارد که هنوز به سن قانونی رای دادن نرسیده اند.

ذکیه معصومی، ناظر انتخابات در ولایت فاریاب می‌گوید: "خیلی از زنان به دلیل مشکلات امنیتی نمی‌توانند به مراکز رای دهی بروند. برای همین مردان کارت های رای دهی زنان خانواده را می‌گیرند و رای دهند."

بر اساس مقررات کمیسیون مستقل انتخابات، زنان می‌توانند کارت رای دهی بدون عکس دریافت کنند. این موضوع خیلی از ناظران را نگران کرده و می گویند این خود امکان تقلب و استفاده از کارت رای‌دهی توسط دیگران را بیشتر می‌کند.

عبدالله سلیمی، از مرکز تلفنی اطلاعات انتخابات می‌گوید تماس های زیادی دریافت کرده که حاکی از اخذ کارت رای دهی توسط افراد زیر سن ۱۸ سال است.

آقای سلیمی می‌گوید "زمانی که حتی افراد زیر سن قانونی، کارت رای دهی داشته باشند، امکان اینکه جلوی رای دادن آنها گرفته شود، خیلی سخت است."

هر مرکز رای دهی به چندین بخش زنانه و مردانه تقسیم شده است. بر اساس قوانین رای دهی هر رای دهنده به صورت محرمانه رای می دهد و هیچکس نمی تواند به نمایندگی از فرد دیگری رای بدهد.

مسئولیت تطبیق این قوانین با کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات است. در کابل بیش از یک هزار پلیس زن هم استخدام شده اند تا امنیت رای دهندگان زن را تامین کنند.

فساد

حق نشر عکس AP

در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۹ گزارشهای زیادی مبنی بر دست داشتن برخی مسئولان محلی و حتی کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات در باره تحت فشار قرار دادن برخی رای دهندگان وجود داشت. دلایلش می تواند موضوعات مالی و یا سیاسی باشد.

در انتخابات قبلی اسنادی هم در مورد فروش کارت های رای دهی وجود داشت.

فیفا در تازه ترین گزارش خود در مورد مبارزات انتخاباتی گفته است که آنها مواردی را مشاهده کرده اند که تقریبا در نیمی از ولایات افغانستان از امکانات دولتی به نفع نامزدها استفاده شده است.

در مواردی، حتی نگرانی‌هایی از بی‌طرفی کارمندان و مسئولان کمیسیون مستقل انتخابات هم مطرح شده است.

فهیم نعیمی، سخنگوی نهاد فیفا، می‌گوید یکی از نگرانی‌های آنها تحت فشار قرار گرفتن برخی کارمندان انتخاباتی است.

او به بی بی سی گفته است: "حتی نگرانی هایی از بی طرفی خود کارمندان مستقل انتخابات وجود دارد. از اینکه تمام کارهای انتخاباتی دست آنهاست، اگر بخواهند می توانند هر کاری بکنند."

سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید این بار نظارت بر انتخابات خیلی دقیق و جدی خواهد بود و برای همین تقلب سخت‌تر می‌شود.

او می‌گوید: "ما برای بیش از دوصد و پنجاه هزار نفر کارت برای نظارت بر انتخابات داده ایم. ۴۵ رسانه خارجی، ۷۱ رسانه داخلی این انتخابات را پوشش خواهند داد. مهمتر از همه، شبکه های اجتماعی در حال افزایش است و انتخابات پیش رو را با دقت پیگیری خواهند کرد."

آنها امیدوارند حضور این همه ناظر از تقلب جلوگیری کند.

پر کردن صندوق‌های رای

حق نشر عکس 1

برخی ادعا می کنند که در انتخابات ۲۰۰۹ صندوق های رای به صورت گسترده پر شدند و برای همین بعدا بیش از یک میلیون رای از آراء عمومی باطل شد.

در یک برنامه همه پرسی بی بی سی، امان الله عزیزی، یکی از ساکنان ولایت تخار گفته است: "در انتخابات قبلی در منطقه ما مسئولان محلی به نفع نامزد مشخص تقلب کردند. صندوقهایی که حاوی رای ما بود در دریای کوکچه ریخته شد. ما خودمان شاهد این بودیم. بقیه صندوقها پر و به مرکز فرستاده شد."

جان داد سپین غر، مسئول فیفا هم این را از نگرانی های عمده به ویژه در مناطق دور افتاده عنوان می کند.

او می‌گوید: "در مراکزی که تعداد رای دهندگان کم است و یا تعداد ناظران اندک است، و یا کارمندان مستقل انتخابات به نفع نامزد مشخص کار کنند، پر کردن صندوق خیلی راحت است."

راهکارهای مختلف برای جلوگیری از تقلب در این انتخابات مد نظر گرفته شده است. کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید شمارش آرا در مراکز صورت خواهد گرفت و نتایج توسط نمایندگان نامزدها امضا و نسخه‌های آن به بقیه مراکز رای دهی و در دسترس ناظران قرار خواهد گرفت.

نتایج بعدا در صندوق های مهر و موم شده گذاشته شده و به کابل فرستاده خواهند شد.