میر فاروق حسینی؛ از مخالفت با ایران تا انتقاد از طالبان

حق نشر عکس f
Image caption میر فاروق حسینی از روحانیان بانفوذ در غرب افغانستان بود

روز گذشته، میر فاروق حسینی، یکی از روحانیون سرشناس هرات، هدف تیراندازی افراد مسلح ناشناس قرار گرفت و در راه انتقال به بیمارستان جان باخت.

آقای حسینی، از روحانیانی بود که به صراحت لحن و انتقادهای تند شهرت داشت.

این روحانی اهل سنت در سال‌های اخیر سخنگوی نهادهای دینی اهل سنت در غرب افغانستان بود و در انتخابات اخیر ریاست جمهوری این کشور نیز در کنار عبدالرب رسول سیاف ایستاد و مسئولیت کمیسیون روحانیون ستاد او در غرب کشور را بر عهده داشت.

آقای حسینی همچنین به عنوان یکی از افراد نزدیک به محمد اسماعیل، وزیر پیشین انرژی و آب و معاون اول آقای سیاف در این انتخابات شناخته می‌شد.

روحانی جنجالی

بسیاری از مردم هرات، میر فاروق حسینی را با اظهارات و موضع‌گیری‌های جنجال برانگیزش می شناسند.

یکی از جنجالی‌ترین اقدامات او که سر و صدای بسیاری را نیز به دنبال داشت، زمانی بود که برای کشتن سازنده یک فیلم که گفته می‌شد در آن به پیامبر اسلام توهین شده است، جایزه تعیین کرد.

آقای حسینی در آن زمان گفته بود که حاضر است به کسی که 'نکولا بیسلی'، سازنده فیلم 'بی‌گناهی مسلمانان' را بکشد، ۳۰۰ هزار دلار پاداش بدهد.

او همچنین برای کشتن کاریکاتوریست دانمارکی که کاریکاتورهایی از پیامبر اسلام کشیده بود، ۱۰۰ هزار دلار جایزه تعیین کرد.

حق نشر عکس f
Image caption برخی آقای حسینی را به دامن زدن اختلافات مذهبی متهم می‌کردند (عکس از صفحه فیس بوک آقای حسینی)

پیش از آن نیز آقای حسینی، در واکنش به تصمیم تری جونز، یک کشیش آمریکایی برای آتش زدن نسخه‌ای از قرآن، گفته بود که "همه امامان مساجد در افغانستان" گفته‌اند در صورتی که دولت آمریکا جلوی این اقدام این کشیش را نگیرد، "ما هم برای دفاع از قرآن خود، جان سربازان آمریکایی را می‌گیریم."

یکی دیگر از موضع‌گیری‌های آقای حسینی که با واکنش فعالان رسانه‌ای در افغانستان مواجه شد، در رابطه با برخی از برنامه‌هایی بود که از رسانه‌های این کشور پخش می‌شود.

در آن زمان، این روحانی گفته بود که "برخی از نشرات رسانه‌های خصوصی، از حملات انتحاری خطرناک‌تر هستند."

او گفته بود که روحانیان و علمای دینی، تا هنگام توقف کامل پخش چنین برنامه‌هایی از رسانه‌های افغانستان، از محکوم کردن عملکرد و حملات مخالفان مسلح دولت خودداری خواهند کرد.

'کشور همسایه'

به طور معمول اصطلاح 'کشور همسایه' در ادبیات سیاسی افغانستان، در بسیاری از موارد، زمانی به کار می‌رود که مسئولان نخواسته باشند به صورت مشخص از پاکستان نام ببرند.

اما در سخنان آقای حسینی، این اصطلاح مرجع دیگری داشت؛ ایران، کشوری که با ولایت هرات مرز مشترک و طولانی دارد.

میر فاروق حسینی به داشتن مواضع ضد ایرانی، شهرت داشت و به عنوان روحانی منتقد سیاست‌های ایران شناخته می‌شد.

هرچند برخی از منتقدان آقای حسینی، ادعا می‌کردند که این روحانی، روابطی نیز با برخی نهادهای حکومتی در ایران دارد اما مواضع علنی او، چیزی خلاف این ادعای منتقدان بود.

او زمانی گفته بود که انتشار اخباری که حکایت از به آتش کشیدن قرآن توسط سربازان آمریکایی حاضر در افغانستان دارد، کار رسانه‌ها و حلقات وابسته به حکومت ایران است و این اخبار را دروغ خوانده بود.

آقای حسینی از مردم افغانستان خواسته بود تا ثابت نشدن این ادعا، آرامش خود را حفظ کنند و به گفته او "آب به آسیاب کشورهای همسایه" نریزند.

هرچند او تاکید کرده بود که اگر ثابت شود که سربازان آمریکایی به چنین اقدامی دست زده‌ و به قرآن اهانت کرده‌اند، جان شان در امان نخواهد بود.

حق نشر عکس F
Image caption در درگیری میان اهل سنت و اهل تشیع هرات در روز عاشورای سال ۸۴ تعدادی کشته و زخمی شدند(عکس از صفحه فیس بوک آقای حسینی)

از سوی دیگر تعدادی از منتقدان این روحانی سرشناس او را به دامن زدن به اختلاف‌های مذهبی در هرات متهم می‌کردند.

زمانی که در اواخر سال ۱۳۸۴، هرات شاهد درگیری‌های خونینی میان اهل سنت و اهل تشیع در روز عاشورا بود، نام آقای حسینی به عنوان یکی از چهره‌های کلیدی که گفته می‌شد در این درگیری‌ها نقش دارد بر سر زبان‌ها بود.

آقای حسینی، چند سال پیش نیز به دلیل آنچه که اظهارات تفرقه‌افکنانه مذهبی خوانده می‌شد مدتی را در بازداشت اداره امنیت ملی هرات به سر برد.

اما آقای حسینی، خودش همواره کشورهای همسایه را به ایجاد اختلاف میان شیعه و سنی در افغانستان و به خصوص هرات متهم می‌کرد.

چند سال پیش و به دنبال پخش سی‌دی‌هایی از سوی یک مدرسه خصوصی در هرات که گفته می‌شد حاوی مطالب توهین آمیز به اهل سنت و باورهای آنان بود، شماری از روحانیون در هرات و از جمله میر فاروق حسینی، "یکی از کشورهای همسایه" را عامل تهیه و توزیع این سی‌دی‌ها دانستند.

آقای حسینی در آن زمان مشخصا از ایران و پاکستان نام برد و گفت که این دو کشور "در برهم زدن نظم و ایجاد اختلاف میان شیعه و سنی"، نقش دارند.

در سال‌های اخیر میر فاروق حسینی، یکی از کسانی بود که برای جلوگیری از بروز تنش و درگیری در جریان مراسم مذهبی، توافقنامه‌‌ای را میان روحانیون شیعه و سنی به امضا رساند.

انتقاد از طالبان

منتقدان میر فاروق حسینی، او را یک روحانی تندرو می‌دانستند.

مخالفت‌های او برخی از برنامه‌های رسانه‌های داخلی و به خصوص زمانی که به صف مخالفان برگزاری کنسرت موسیقی در روز عید فطر دو سال قبل در شهر هرات پیوست، بیشتر از پیش آماج انتقاد مخالفان خود قرار گرفت.

با این وجود، آقای حسینی به ویژه در سال‌های اخیر، مواضع بسیار تندی در برابر مخالفان مسلح دولت افغانستان از جمله گروه طالبان داشته است.

حق نشر عکس AFP
Image caption آقای حسینی به شدت از گروه‌های مسلح مخالف به خاطر کشتن غیرنظامیان انتقاد می‌کرد

او به عنوان خطیب مسجد جامع برامان، که یکی از مساجد بزرگ شهر هرات است، بارها به گروه طالبان می‌تاخت و به شدت از عملکرد آنها انتقاد می‌کرد.

آقای حسینی، یک روز پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی در افغانستان، در صفحه فیس بوک خود نوشته بود که شرکت در انتخابات یک "وجیبه اسلامی، ملی و انسانی" است.

او از مردم خواسته بود تا با شرکت در انتخابات، "مشت کوبنده‌ای بر دهان جنایت‌کاران و خیانت‌کارانی" بزنند که "می‌خواهند افغانستان را به میدان جنگ و ویرانه بدل کنند."

آقای حسینی همچنین گفته بود که اشتراک مردم در انتخابات، "دشمنان کشور و استخبارات منطقه" را ناامید خواهد کرد.

به نظر می‌رسد این مواضع آقای حسینی در واکنش به تهدید گروه طالبان برای برهم زدن روند انتخابات در افغانستان بوده است.

البته او بارها ادعا کرده بود که از سوی مخالفان مسلح، تهدید به مرگ شده است و در یک مورد هدف انفجاری که در منطقه برامان هرات رخ داده بود را خودروی حامل خود دانسته بود.

هرچند در آن زمان مقام‌های مسئول این ادعا را تایید نکردند.

اما عبدالرئوف احمدی، سخنگوی فرماندهی پلیس ولایت هرات، بعد از ترور آقای حسینی تایید کرد که به دلیل وجود برخی تهدیدها، مقام‌های پلیس این ولایت، یک سرباز محافظ را در اختیار او قرار داده بودند.

به گفته آقای احمدی، این سرباز محافظ در زمان حمله به آقای حسینی در مرخصی به سر می‌برده است.

بسیاری از کسانی که با نام و مواضع آقای حسینی آشنا هستند، او را از مدافعان حقوق زنان در افغانستان می‌دانند که با سنت‌هایی چون بد دادن دختران، ازدواج‌های اجباری و ازدواج‌های زیر سن مخالف بود.

حق نشر عکس
Image caption آقای حسینی از مخالفان تصویب قانون منع خشونت علیه زنان بود و موادی از آن را خلاف شریعت می‌دانست

او در واکنش به بریده شدن بینی و لب یک زن هراتی به نام ستاره توسط شوهرش، به نمایندگی از نهادهای دینی غرب افغانستان، در صفحه فیس بوک خود نوشته بود: "اینجانب از همین جا اعلام می‌دارم که که هر نوع خشونت و تندخویی در مقابل همسران و دختران که مادران فردا می‌باشند ناجایز بوده و کسانی که در مقابل زنان خشونت می‌کنند را افراد ناباب می‌دانیم و حادثه امروز را نیز به شدید ترین کلمات محکوم مینمایم."

سوال‌های بی‌جواب

اندکی پس از حمله به جان آقای حسینی و انتشار خبر مرگ او در شبکه‌های اجتماعی، گمانه‌زنی‌های متفاوتی در رابطه با عاملان این حادثه آغاز شد.

از گروه‌های مسلح مخالف دولت گرفته تا تیم‌های انتخاباتی رقیب، افراد و شبکه‌های نزدیک به حکومت ایران و در نهایت خصومت‌های شخصی، به عنوان عامل سوءقصد به میر فاروق حسینی معرفی شدند.

هنوز مشخص نیست که دقیقا چه فرد یا افرادی در پشت ماجرای قتل آقای حسینی قرار دارند، اما گروه طالبان با ارسال پیامکی به خبرنگاران در غرب افغانستان، مسئولیت این حادثه را پذیرفته است.

مقام‌های امنیتی و پلیس در هرات، هیچ کدام از این فرضیه‌ها و ادعاها را تایید نکرده‌ و گفته‌اند تحقیقات در این رابطه آغاز شده است.