عبدالرشید دوستم معاون اول اشرف غنی احمدزی

حق نشر عکس non
Image caption ژنرال دوستم رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان است

ژنرال عبدالرشید دوستم، بنیانگذار جنبش ملی اسلامی افغانستان، از چهره های فعال و بحث برانگیز در معاملات سیاسی سه دهه اخیر این کشور بوده است.

او از زمان حضور شوروی سابق در افغانستان حضور پیدا و پنهان در عرصه سیاسی و نظامی داشته و آنگونه که تحلیل گران می گویند، عمدتا در حمایت و یا مخالفت از گروه ها و جناح های مختلف، عمل کرده است.

نیروهای به رهبری ژنرال دوستم که در اواسط ۱۹۹۰ میلادی در کابل حضور داشتند – و یکی از طرف های اصلی درگیری در نبرد های میان گروهی به شمار می آمدند.

ژنرال دوستم بنیانگذار و رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان است. که درمیان ازبک ها نهاد سیاسی بی رقیبی به حساب می آید.

ژنرال دوستم در سال ۱۹۵۲ میلادی، در منطقه خواجه دوکوه ولایت جوزجان در شمال افغانستان بدنیا آمد.

او در سالهای تهاجم شوروی به افغانستان، از رهبر یک اتحادیه کارگری در معدن گاز در شمال افغانستان، به فرمانده گروه شبه نظامی ازبک تبار تبدیل شد که در حمایت از دولت کمونیستی تحت حمایت شوروی سابق می جنگید.

تا اواسط ۱۹۸۰ ، او یک فرمانده نظامی بود که نیروی شبه نظامی بیست هزار نفری را رهبری می کرد و کنترل ولایات شمالی افغانستان را بدست گرفت.

ژنرال دوستم برای خدمات خود در همکاری با دولتی به رهبری دکتر نجیب الله، چندین مدال دولتی نیز به دست آورد.

اما در سالهای پایانی حکومت دکتر نجیب الله در اوایل ۱۹۹۲، دوستم تغییر جهت داد و به همکاری با مجاهدین آغاز کرد.

او پیش از سقوط دولت مجاهدین، برای مدت کوتاهی با این دولت که رهبری آن را برهان الدین ربانی به عهده داشت، یکجا شد.

پس مدتی اختلاف ژنرال دوستم با دولت آقای ربانی اوج گرفت و ژنرال دوستم با پیوستن به عبدالعلی مزاری و گلبدین حکمتیار، که علیه دولت آقای ربانی می جنگیدند، شورای هماهنگی را تشکیل داد.

ژنرال دوستم پس از آن به پایگاه اصلی خود در شمال افغانستان بازگشت و شش ولایت را که جمعیت حدود پنج میلیون نفر در خود جا داده بود، تحت کنترل گرفت.

او در اوج قدرت خود در ۱۹۹۷ ، از شمال افغانستان قسما یک دولت جداگانه ساخته بود و تمامی امور این مناطق را کنترل می کرد.

در این سالها بود که هوادارانش، او را "دوستم پادشاه" خطاب می کردند.

اما "پادشاهی" دوستم در سالهای ۱۹۹۸ ، زمانی که طالبان از قدرت بیشتری برای تصرف شهرهای بیشتر افغانستان برخوردار شدند، پایان یافت. ژنرال دوستم با تصرف شهر مزار شریف، مرکز ولایت بلخ از سوی طالبان، مجبور شد به ترکیه برود.

دوستم اما بعدتر دوباره به افغانستان بازگشت و با هدف مبارزه مشترک با طالبان، با احمد شاه مسعود، فرمانده مقتدر ضد طالبان دیدار کرد.

Image caption آقای دوستم در فروپاشی رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ با نیروهای آمریکایی همکاری کرد

او به یکی از فرماندهان مطرح ضد طالبان تبدیل شد و ائتلاف ضد طالبان، توانست شهر مزار شریف را دوباره از کنترل طالبان بیرون کند.

آقای دوستم در فروپاشی رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ با نیروهای آمریکایی همکاری کرد.

پس از فروپاشی طالبان در افغانستان و ایجاد دولت جدید با حمایت آمریکا در این کشور، ژنرال دوستم، رئیس شورای عالی نظامی و نماینده حامد کرزی در شمال افغانستان شد – بعدتر او به سمت معاون وزارت دفاع افغانستان تقرر یافت.

او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۴ شرکت کرد ولی برنده نشد.

با این حال، در دولت جدید حامد کرزی پس از انتخابات، ژنرال دوستم به عنوان رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح افغانستان معرفی شد.

او در اکتبر سال ۲۰۱۳ با انتشار بیانیه‌ای از کسانی که در جریان جنگ‌های داخلی دو دهه گذشته افغانستان آسیب دیده‌اند عذرخواهی کرد و از سایر رهبران و چهره‌های دخیل در این جنگ‌ها دعوت کرد که برای بازگشایی "صفحه جدیدی در تاریخ سیاسی افغانستان" از کسانی که در دو دهه گذشته از سیاست‌هایی که منجر به تنش‌ها و جنگ‌ها در این کشور شد، متاثر شده‌اند، معذرت بخواهند.