شش هفته دشوار افغانستان تا اجلاس سران ناتو

حق نشر عکس AFP
Image caption توافق اخیر آقایان عبدالله و غنی با میانجیگری جان کری میسر شد

در حالی‌که جامعه جهانی انتظار دارد رئیس جمهوری منتخب افغانستان، آماده امضای موافقت‌نامه امنیتی با آمریکا شود و در اجلاس ماه سپتامبر سران ناتو در ولز بریتانیا شرکت کند، این کشور همچنان در خم و پیچ فرایند انتخابات گیرمانده است.

در نشست شش هفته آینده رهبران کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی ناتو دورنمای همکاری جامعه جهانی با افغانستان پس از خروج نیروهای رزمی آنها از افغانستان ترسیم خواهد شد.

شش هفته برای افغانستانی که ماه ها است نتوانسته از زیر سایه جنجال‌های انتخابات برای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت از یک رئیس جمهوری منتخب به فرد منتخب دیگری بیرون شود، فرصت زیادی نیست.

دیپلمات‌های خارجی می‌گویند هر دو نامزد می‌خواهند رئیس جمهوری شوند، اما این را هم می‌دانند که ممکن است رقیبش به این مقام برسد.

روند بررسی هشت میلیون و صدهزار رایی که در حدود ۲۳ هزار صندوق ریخته شده به دلیل اختلاف نظر ستادهای انتخاباتی برسر میعار ابطال آراء برای بار سوم تا بعد از عید فطر، متوقف شد. در این مدت تنها ۱۵۰۰ صندوق زیر نظر ناظران سازمان ملل و اتحادیه اروپا بازبینی و بازشماری شده‌است.

یکی از عمده‌ترین چالشها، اختلاف نظر درباره چگونگی ابطال آرای تقلبی است. صندوق هایی که تاکنون بررسی شده نیز آرای مشکوک فقط کنار گذاشته شده اند چون هنوز معیاری که بر اساس آن رای باطل اعلام شود، و مورد توافق هردو نامزد باشد، وجود ندارد. ناظران خارجی می‌گویند هواداران هر دو نامزد دست به تقلب زده‌اند و انتظار می‌رود آرای هر دو جانب باطل شود.

تقسیم 'مساویانه' قدرت؟

حق نشر عکس NATO
Image caption اخیرا باراک اوباما هم درباره مسایل انتخاباتی افغانستان با هر دو نامزد صحبت تلفنی کرده است

صرف نظر از چالش‌های فنی، دو نامزد رقیب که با پا در میانی وزیر خارجه آمریکا یکدیگر را به آغوش کشیدند و به "چهارچوب موافقت‌نامه سیاسی" برای ایجاد حکومت وحدت ملی تن دادند، در این راستا گام بلندی برنداشته‌اند. این خود می‌تواند بر سرعت کار در محل بازبینی آرا در کمیسیون انتخابات بی‌تاثیر نباشد.

عبدالله عبدالله و اشرف غنی احمدزی توافق کردند که نتیجه انتخابات را هر چه باشد، بپذیرند.

برنده بیشترین رای، رئیس جمهوری شود و نامزدی که رای کمتر گرفته، ریاست اجرایی را که ظرف دو سال آینده با تعدیل قانون اساسی به نخست‌وزیری تغییر خواهد کرد، در اختیار داشته باشد و قدرت را "مساویانه" بین هم تقسیم کنند. ولی چانه‌زنی بر سر چگونگی تقسیم مساویانه وزارت‌خانه‌ها، ولایت‌ها و سفارت‌خانه‌ها کار زمان‌بر و پردردسر خواهد بود.

برنامه تعدیل قانون اساسی بر سر نظام سیاسی افغانستان تاثیر کلی نخواهد داشت و افغانستان با سیستم ریاستی شبیه فرانسه یا روسیه اداره خواهد شد. منتها پست جدید نخست‌وزیری که به رئیس جمهور گزارش‌ده خواهد بود، ایجاد می‌شود.

در این موافقت‌نامه یک صفحه‌ای بر اصول مانند ایجاد حکومت موثر، اصلاح کمیسیون‌های انتخابات ظرف یک سال، تعدیل قانون اساسی و انتصاب کادرهای متخصص غیروابسته در مقام‌های مهم اجرایی نیز توافق شده و پذیرفته شده که وزیران امنیتی کشور برای ۹۰ روز در مقام‌های شان حفظ شوند.

هرچند هیچ یک از کاندیدا پای این موافقت‌نامه دست‌خط نکرده‌اند، اما دو طرف در حضور جان کری و بعد از ۴۸ ساعت گفتگوهای فشرده سرانجام تمام مواد آنرا پذیرفته اند.

کری باز می‌آید؟

حق نشر عکس AFP
Image caption انتخابات زمانی به جنجال کشیده شد که تیم آقای عبدالله ادعای تقلب گسترده در آن را مطرح کرد و دست به اعتراضهای خیابانی زد

جیمز کاننگ‌هام سفیر آمریکا در کابل به بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید: "مرحله رقابت سیاسی دیگر تمام شده. ما هر دو نامزد را تشویق می‌کنیم که با یک دیگر حرف بزنند (سر جزئیات حکومت وحدت ملی). باید همکاری سیاسی وجود داشته باشد."

دو طرف که در جریان پیکارهای شدید انتخاباتی از تاختن به یکدیگر صرفه نکردند و گروه‌های خرد و بزرگ سیاسی رقیب و حتا متخاصم را در دو قطب گرد آوردند، تاکنون نتوانسته‌اند متن موافقت‌نامه سیاسی را افشا کنند.

به گونه مثال ضیاء مسعود، از رهبران تیم تحول و تداوم که اشرف غنی پست ریاست اجرایی را برای او در نظر گرفته بود، طرح حکومت وحدت ملی را از بنیاد رد کرد؛ در حالی‌که باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا برای دومین بار در دو هفته با نامزدها تلفنی صحبت کرد و از دو طرف خواست که تعهدهای خود را علنی کنند.

اکنون بیش از ۷۰ درصد صندوق‌ها از ولایت‌های مختلف به کمک ناتو به کابل رسیده‌ و کار فشرده بررسی آراء بعد از عید قرار است شروع شود و هدف جامعه جهانی هم این است که تا سه هفته دیگر آنرا به انجام برساند تا افغانستان آماده اجلاس ولز شود.

جان کری که معمار موافقت‌نامه دولت وحدت ملی است، برای به کرسی نشاندن طرحش بار دیگر به زودی وارد کابل خواهد شد.

مطالب مرتبط