گره‌های کور بازرسی نتایج انتخابات افغانستان

حق نشر عکس Reuters

تفتیش و بررسی آرای دور دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان که تا به حال سه بار متوقف شده، سرانجام پس از تایید معیار های پیشنهادی سازمان ملل متحد برای بازشماری و ابطال آرا از سوی کمیسیون مستقل انتخابات، روز شنبه از سرگرفته می شود.

سازمان ملل متحد از این اقدام کمیسیون استقبال کرده و از هر دو ستاد انتخاباتی خواسته که در جریان بررسی آرا به جای بحث و جدل بر سر هر رای، توجه شان به رسیدگی به تخلفات گسترده باشد.

هنوز هر دو ستاد معیارهای پیشنهادی ملل متحد را نپذیرفته اند.

این بررسی که شامل صد در صد آرای ریخته شده در صندوق ها می شود، به همان اندازه برگزاری انتخابات، کار پیچیده و سختی است.

توافق بر سر بررسی صد در صد آرا میان هر دو نامزد دور دوم انتخابات، عبدالله عبدالله و اشرف غنی احمدزی، با میانجیگری جان کری وزیر خارجه آمریکا صورت گرفت. توافقی که افغانستان را از لبه پرتگاه و یک بحران عمیق نجات داد و از شکست روند کنونی جلوگیری کرد.

آنچه برای بسیاری ها مایه نگرانی بود، مشروعیت جانشین حامد کرزی رئیس جمهوری کنونی افغانستان از یکسو و اعتبار نهاد های برگزار کننده انتخابات از سوی دیگر بود.

روند تفتیش با کندی شروع شد و در دو هفته اول فقط چیزی حدود یک هزار صندوق بررسی شد. در حالیکه قرار بود این تعداد صندوق در یک روز بررسی شود. حالا اگر این روند تسریع نشود، ممکن است بازبینی آرا ماه ها طول بکشد.

پس از اینکه صندوق ها به کابل رسید، زیر نظر گسترده ناظران بین المللی و چشمان تیزبین شان تفتیش (بررسی) می شود.

قرار است ۲۰۰ گروه از سوی کمیسیون انتخابات در دو شیفت و در حضور مشاوران سازمان ملل متحد، ناظران اتحادیه اروپا و نمایندگان هر دو نامزد، آرا را بررسی کنند. انتظار می رود برای تسریع این روند، افراد بیشتری به کار گماشته شوند.

گروه ارزیابی انتخابات اتحادیه اروپا با بیش از ۲۴۰ کارمند، ناظر اصلی این روند است. بیش از نیمی ازاین افراد که آموزش دیده اند شامل دیپلمات های آمریکایی و کشور های عضو اتحادیه اروپا می شود که در کابل سفارت دارند. افراد بیشتری سرگرم آموزش هستند و قرار است ده ها ناظر دیگر هم در اروپا استخدام شوند و برای نظارت از روند وارد کابل شوند.

تایس بیرمن مسوول ناظران اتحادیه اروپا می گوید که کمک این اتحادیه به روند تفتیش آرا در افغانستان در تاریح ماموریت های نظارتی اتحادیه اروپا در جهان بی نظیر بوده است.

بعد از پایان روند بازبینی، کمیسیون انتخابات نتیجه نهایی دور دوم انتخابات ریاست جمهوری را اعلام خواهد کرد و هر دو نامزد توافق کرده اند که این نتیجه را بپذیرند.

گروه های بررسی آرا دنبال شواهدی برای تقلب هستند که هر دو نامزد ادعا می کنند، در دور دوم انتخابات صورت گرفته. عبدالله عبدالله که در جایگاه دوم قرار گرفته، می گوید این تقلب گسترده و سازمانیافته بوده است.

افزایش میزان مشارکت واجدین شرایط رای دهی در بعضی مناطق در دور دوم انتخابات، زنگ خطر را به صدا در آورد.

افزایش مشارکت تا سه برابر؟

آنچه بیش از هر چیز دیگر شک آقای عبدالله را برانگیخت این بود که شمار آرای رقیبش اشرف غنی احمدزی در بسیاری از ولایات دو برابر شد و در بعضی ولایات هم سه برابر.

ولایت خوست در شرق افغانستان یکی از این مناطق است که به گفته ستاد انتخاباتی آقای عبدالله تقلب گسترده صورت گرفته. شمار رای دهنده ها در دور دوم انتخابات در این ولایت سه برابر شده و ۹۷ در صد آرا هم به نفع آقای احمدزی در صندوق ها ریخته شده.

کمیسیون مستقل انتخابات می گوید بیش از چهارصد هزار نفر در خوست پای صندوی های رای رفتند. جمعیت خوست براساس آمار ارائه شده از سوی کمیسیون بیش از ۵۵۶ هزار نفر است. به نظر این تفاوت عجیب می آید. اما اگر کمی بیشتر در این باره تامل کنیم، درمی یابیم که مسئله حتی پیچیده تر هم است.

در انتخابات ریاست جمهوری مردم می توانند رای خود را در هر کجای کشور به صندوق بریزند. بنابرین شمار آرای که در یک ولایت در صندوق ها ریخته شده لزوما ربطی به شمار جمعیت آن ولایت ندارد.

خبرنگاران بی بی سی در شرق افغانستان می گویند که افزایش در میزان مشارکت در دور دوم انتخابات در ولایات مثل خوست و پکتیکا مشهود بود. اما آنها نشانه ای از شمار قابل ملاحظه ای رای دهنده ها که از دیگر ولایات به خوست و یا پکتیکا آمده باشند، ندیده اند، افزون بر این اگر رای دهندگان از ولایات همجوار به خوسته رفته بودند، باید شمار رای دهندگان ولایات همجورا کاهش می یافت. درحالی که در ولایات همجوار خوست نیز افزایش رای دیده می شود نه کاهش رای.

نبود آمار دقیق جمعیت؟

به گفته خبرنگاران ما، شک جدی در مورد آمار ارئه شده از جمعیت این ولایات وجود دارد که کمیسیون انتخابات به این آماراستناد کرده است. این آمار براساس تخمین های اداره مرکزی احصائیه افغانستان است چون در چند دهه گذشته اصلا سرشماری انجام نشده.

به عنوان مثال در خوست ، آمار وزارت معارف نشان می دهد که بیش از ۲۸۰ هزار دانشجو در مدارس هستند. در صورتی که تنها شمار دانشجویان در این حد بالا باشد، مجموع جمعیت ولایت خوست می تواند بیشتر از ۵۵۶ هزار نفر آمار ارایه شده باشد. مقام های محلی در شرق افغانستان به خبرنگاران ما گفته اند که جمعیت واقعی خوست به بیش از یک میلیون نفر می رسد.

اگر این آمار ها درست باشد، می تواند نظرات در باره اعتبار میزان مشارکت را تا حدی تغییر بدهد.

تیم آقای عبدالله مدعی است که نا امنی بسته بودن و به شدت سنتی بودن جامعه در مناطق شرقی که مانع از حضور زنان در عرصه های اجتماعی می شود، از دیگر مواردی است که میزان بالای مشارکت بویژه میزان بالای مشارکت زنان در این مناطق را با سوالات جدی مواجه می کند.

اما گزارشهایی نیز وجود دارد که قومی شدن انتخابات و گزارش های مبنی بر تبلیغات منفی علیه آقای عبدالله در شرق افغانستان، میزان بالای مشارکت در این منطقه را بالا برده است. خبرنگاران بی بی سی در این منطقه عمدتا پشتون نشین می گویند که رهبران قومی پیش از انتخابات از مردم خواستند تا در انتخابات به طور گسترده شرکت کنند.

آنها همچنین از مردم خواستند به آقای احمدزی که پشتون است رای بدهند تا از پیروزی آقای عبدالله که آنها او را به عنوان تاجیک می شناسند، جلوگیری کرده باشند.

اشرف غنی احمدزی هم معتقد است که حامیان عبدالله عبدالله در انتخابات تقلب کرده اند. ستاد آقای غنی یک هزار و هشتصد شکایت علیه ستاد آقای عبدالله درج کرده. هرچند ستاد آقای غنی از ولایت خاصی نام نبرده اند ولی آنها به بی بی سی گفته اند که یکی از نگرانی های اصلی شان این است که یک نفر ممکن است چند بار به آقای عبدالله رای داده باشد.

نتایج ابتدایی که از سوی کمیسیون انتخابات منتشر شده نشان می دهد که میزان آرای آقای عبدالله در دور دوم انتخابات در اکثر ولایات افغانستان مثل دور اول انتخابات است.

تنها ولایتی که شاهد افزایش قابل ملاحظه آرای آقای عبدالله است، نورستان در شرق افغانستان است، جایی که آرای آقای عبدالله دو برابر شده. ولی این افزایش هم می تواند دلیل موجه داشته باشد. والی نورستان از نزدیکان عبدالرب رسول سیاف از نامزدان دور اول انتخابات است. بسیاری از اعضای ستاد آقای سیاف هم در دور دوم از عبدالله عبدالله حمایت کردند.

تصمیم گیری دشوار

نتیجه گیری نهایی در باره اعداد و ارقام و نتایج انتخابات کار آسانی نیست. بخصوص در شرایطی که آمار قابل اعتماد در باره جمعیت هر ولایت وجود ندارد و شمار دقیقی از کارت های رای دهی هم که در این ولایات توزیع شده در دسترس نیست. در چنین وضعی، کار تفتیش آرا و رسیدگی به ادعا های تقلب گسترده هم بسیار پیچیده و پر از چالش خواهد بود.

برای افغان ها و شرکای بین المللی شان روند کنونی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در بیشتر از یک دهه گذشته برای ساختن نهاد های جدید از جمله کمیسیون انتخابات، تلاش های بسیاری صورت گرفته اگر نتیجه این انتخابات به انتقال مسالمت آمیز قدرت از یک رئیس جمهور منتخب به رئیس جمهور منتخب دیگر منجر شود، در آن صورت افغانستان یک گام حیاتی به جلو برداشته. اما به نظر می رسد گشودن گره های کور این انتخابات ساده نیست.

مطالب مرتبط