طرح دولت وحدت ملی در افغانستان شکست خورده است؟

Image caption یکی از مواد اصلی این طرح، تقسیم ۵۰-۵۰ ادارات امنیتی، اقتصادی و نهادهای مستقل است

آخرین جمله‌ای که دیروز اشرف غنی احمدزی، نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان پیش از بیرون شدن از خانه رقیبش عبدالله عبدالله به زبان آورد، این بود: "بهتر است امروز دست شما به یقه من باشد تا فردا دست من به یقه شما".

گفت‌وگو بین دو رقیب برسر تقسیم قدرت برای تشکیل دولت وحدت ملی پس از آن بی‌نتیجه ماند که آقای عبدالله پیشنهاد تازه آقای احمدزی را نپذیرفت.

آقای احمدزی پس از سومین تماس تلفنی باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، با این پیشنهاد به خانه رقیبش رفته بود که گره کور گفت‌وگوهای سیاسی مشخصاً درباره چگونگی رهبری شورای وزیران دولت وحدت ملی باز شود.

یکی از اختلاف‌های اصلی همین است که رئیس‌جمهوری منتخب، شورای وزیران را ریاست کند یا رئیس اجرایی.

در بخشی از طرح آخر آقای احمدزی که بی‌بی‌سی از آن مطلع شده، آمده که رئیس ‌جمهوری براساس مفاد قانون اساسی رئیس کابینه خواهد بود، اما رئیس اجرایی تحقق امور اجرایی و فیصله‌های کابینه، اداره هفته‌ای یک‌بار کمیته‌های مجلس شورای وزرا و هماهنگی مجلس وزرا را مدیریت خواهد کرد.

حق نشر عکس AFP
Image caption طرح دولت وحدت ملی با پادرمیانی وزیر خارجه آمریکا دو ماه پیش حاصل شد

برای آقای عبدالله این پیشنهاد قناعت‌بخش نیست.

او معتقد است که رقیبش با "تقلب گسترده سازمان‌یافته" توانسته در دور دوم انتخابات با حدود یک میلیون رای جلو بزند و تنها یک راه تا رسیدن به مشروعیت پیش‌رو دارد؛ آنهم پذیرش نتیجه از سوی ستاد عبدالله عبدالله. آقای احمدزی هم بارها گفته که مشروعیت انتخابات از پذیرش نتیجه آن توسط بازنده انتخابات برمی‌آید.

مشروعیت کامل برای دولتی که با چالش‌های گوناگون رو‌به‌روست، آب حیات است. از خالی بودن خزانه دولت تا وخامت رابطه با جامعه جهانی، از شکاف عمیق اجتماعی بین گروه‌های قومی تا بالاگرفتن تهدیدهای بی‌پیشینه طالبان و پی‌آمدهای خروج هزاران سرباز حامی نیروهای مسلح افغانستان از مشکل‌های عمده سر راه دولت بعدی خواهد بود.

به‌نظر می‌رسد که بهترین ابزار تامین مشروعیت انتخابات، حصول یک توافق سیاسی است. آقای عبدالله نتیجه انتخابات را رد کرده‌ و پروسه بررسی آرا را ناسالم خوانده‌است. به همین دلیل نتایج بررسی ۸ میلیون رای دور دوم انتخابات ریاست جمهوری که زیر نظر سازمان ملل متحد جمعه پیش پایان یافت، هنوز اعلام نشده و منتظر توافق سیاسی است.

در چانه‌زنی‌های تقسیم قدرت، دو طرف تاکنون به حدی کوتاه نیآمده‌اند که توافق سیاسی رقم بخورد. آقای عبدالله طرف مقابل را به "انحصار قدرت" متهم می‌کند. یک منبع مطلع گفت که او بر موضع خود مبنی بر ریاست شورای اجرایی بر شورای وزیران، تقسیم مساوی قدرت و اعلام نتایج به گونه‌ای که تفاوت زیادی بین دو کاندیدا را نشان ندهد، پافشاری دارد. در عین حال آقای عبدالله خلاف انتظار بسیاری از حامیانش تا آنجا پیش نرفته‌است که پل‌های عقبی خود را از بین ببرد.

حق نشر عکس ARG
Image caption حامد کرزی تاکید دارد که دو نامزد هرچه زودتر به توافق برسند

دیروز انتظار می‌رفت او موضع نهایی خود در قبال انتخابات را اعلام کند. عده‌ای حتی انتظار داشتند طبق وعده دو ماه پیشش در خیمه لویه جرگه، دولت خود را اعلام کند. اما او چنین نکرد، آقای عبدالله بیشتر سعی کرد به هوادارانش گزارش دهد و برای آنها ثابت کند که در پی معامله شخصی نبوده است.

ژنرال عتیق‌الله بریالی که مسائل سیاسی را از نزدیک دنبال می‌کند می‌گوید: "فکر می‌کنم موضع دیروز دکتر عبدالله در نفس خود پتانسیل بیرون رفت از بحران کنونی را دارد."

آقای بریالی که پیشینه نبرد در یک جبهه مشترک با آقای عبدالله را دارد می‌گوید: "بن‌بست فعلی بدون شک راه حل سیاسی دارد. به‌نظر من وضعیت سیاسی جاری به‌رغم ظاهر پیچیده‌اش، به نقطه قابل تعریف رسیده و به انجامش نزدیک می‌شود. هدف اصلی ستاد اشرف غنی احمدزی جلب رضایت دکتر عبدالله در پذیرش نتیجه پروسه و طبعا اعلام سریع نتایج است. اما در عین حال، آنها باور دارند که نمی‌توانند این امر را به سادگی بدست بیآورند. "

ستاد اشرف غنی احمدزی می‌گوید که تا جایی‌که توانسته‌ انعطاف نشان داده‌ است.

عبدالعلی محمدی، عضو ستاد آقای احمدزی می‌گوید که این ستاد خود را همچنان به طرح دولت وحدت ملی که با پادرمیانی وزیر خارجه آمریکا دو ماه پیش حاصل شد، پایبند می‌داند. یکی از مواد اصلی این طرح، تقسیم ۵۰-۵۰ ادارات امنیتی، اقتصادی و نهادهای مستقل است.

اما او تاکید دارد: "برای ما خط قرمز قانون اساسی است که باید محترم شمرده شود. در قانون اساسی ریاست شورای وزرا از صلاحیت‌های رئیس‌جمهوری است."

حق نشر عکس
Image caption نتایج بررسی ۸ میلیون رای دور دوم انتخابات ریاست جمهوری کشور زیر نظر سازمان ملل متحد جمعه پیش پایان یافت

از طرف دیگر آقای عبدالله دیروز از به بن‌بست رسیدن پروسه سیاسی سخن گفت اما راه مذاکرات سیاسی را نبست و نگفت که حاضر نیست گفت‌وگوها ادامه پیدا کند. مسئولان ستاد غنی هم می‌گویند که آنها معتقدند مشکل باید از راه گفت‌وگو حل شود.

اما گفتگوها دو طرف در غیاب میانجی‌گران بلندپایه خارجی به نتیجه نرسیده و آن طوری‌که آقای اوباما در آخرین مکالمه تلفنی خود قول داد، انتظار می‌رود رئیس دفترش یا وزیر خارجه‌اش برای نهایی کردن توافقات بار دیگر به کابل سفر کند.

برخی از حامیان آقای عبدالله تهدید می‌کنند که اگر این توافق حاصل نشود، آنها به حرکت‌های "سبز و نارنجی" و نافرمانی مدنی روی خواهند آورد.

اما ژنرال بریالی باور دارد که سازش سیاسی سرانجام شکل خواهد گرفت: "من دکتر اشرف غنی احمدزی را در تعامل سیاسی انعطاف‌پذیر می‌بینم. او از خطرات پیشروی دولت بعدی آگاه‌است."

مطالب مرتبط