گاهشمار چهار دهه انتقال قدرت در افغانستان

حق نشر عکس Arg

افغانستان با ثبت ۱۰ مورد انتقال قدرت در چهار دهه گذشته، حالا در یازدهمین مورد قرار است نخستین انتقال مسالمت آمیز قدرت از یک رئیس جمهوری منتخب به یک رئیس جمهوری منتخب دیگر را تجربه کند. بیشتر این رویدادها با خونریزی یا خشونت همراه بوده است.

  • ۲۶ سرطان ۱۳۵۲: انتقال قدرت به وسیله کودتای سفید از محمد ظاهر پادشاه سابق به پسر عمویش سردار محمد داوود و تغییر نظام از سلطنتی به جمهوری.
  • ۷ ثور ۱۳۵۷: انتقال قدرت به وسیله کودتای سرخ با قتل محمد داوود و اعضای خانواده‌اش، از او به نورمحمد تره‌کی دبیر کل حزب دموکراتیک خلق و برقراری نخستین دولت حزبی با گرایش چپی.
  • ۲۵ سنبله سال ۱۳۵۸: انتقال قدرت از نورمحمد تره‌کی به حفیظ‌الله امین با قتل تره‌کی.
  • ۶ جدی ۱۳۵۸: انتقال قدرت از حفیظ‌الله امین به ببرک کارمل با قتل حفیظ‌الله امین در قصر تپه تاج بیگ در غرب کابل.
  • ۸ میزان – ۳ قوس ۱۳۶۵: انتقال قدرت از ببرک کارمل به نجیب‌الله. پس از آن که کارمل در ۱۳ ثور ۱۳۶۵ از دبیرکلی حزب دموکراتیک کنار رفت، نجیب‌الله فردای آن از سوی کمیته مرکزی حزب به جانشینی او برگزیده شد. به دنبال کنار رفتن کارمل از ریاست جمهوری، نجیب‌الله، محمد چمکنی از سران قبایل جنوبی را به سرپرستی دولت تعیین کرد و در ۳ قوس همین سال خود از سوی لویه جرگه به ریاست جمهوری برگزیده شد.
  • ۸ ثور ۱۳۷۱: انتقال قدرت از حزب دموکراتیک خلق به دولت مجاهدین. به دنبال قطع کمک‌های روسیه به دولت نجیب‌الله، نیروهای هوایی و زمینی دولت کابل، زمین گیر شد. او در ماه حمل این سال پذیرفت که قدرت را به مجاهدین واگذار کند، اما در ۲۵ حمل از سوی کمیته مرکزی حزب دموکراتیک خلق مجبور به کناری گیری شد و حزب عبدالرحیم هاتف را به سرپرستی دولت تعیین کرد. با ورود مجاهدین به کابل، در هشتم ثور قدرت از عبدالرحیم هاتف به صبغت‌الله مجددی رئیس دولت موقت مجاهدین انتقال داده شد.
  • ۷ سرطان ۱۳۷۱: انتقال قدرت از صبغت‌الله مجددی به برهان‌الدین ربانی. براساس توافقنامه گروه‌های هفتگانه مجاهدین مستقر در پیشاور، آقای مجددی قدرت به آقای ربانی واگذار کرد.
    Image caption مراسم انتقال قدرت از آقای ربانی به آقای کرزی
  • ۵ میزان ۱۳۷۵، انتقال قدرت از دولت مجاهدین به گروه طالبان. در پی سقوط دولت برهان‌الدین ربانی توسط نیروهای طالبان، مقامهای دولت مجاهدین به سوی شمال فرار کردند و طالبان قدرت را در کابل به دست گرفتند.
  • ۲۲ عقرب ۱۳۸۰ انتقال قدرت از طالبان به مجاهدین. به دنبال حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، حملات ائتلاف بین‌المللی به رهبر آمریکا در هفتم اکتبر این سال به کمک جبهه متحد شمال آغاز شد. در ۲۲ عقرب حاکمیت طالبان فروپاشید و دولت برهان‌الدین ربانی قدرت را به دست گرفت.
  • ۱ جدی ۱۳۸۰ انتقال قدرت از برهان‌الدین ربانی به حامد کرزی. چهار گروه سیاسی اصلی افغان در اجلاس کنفرانس بن زیر نظر سازمان ملل توافق کردند که دولت موقت به ریاست آقای کرزی قدرت به دست گیرد. آقای کرزی در اول جدی در مراسم رسمی قدرت را از آقای ربانی تحویل گرفت که از آن به عنوان نخستین انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در افغانستان یاد می‌شود.

با این راه دشواری که مردم افغانستان در این چهل سال گذشته پشت سر گذاشته، حالا با یازدهمین مورد از انتقال قدرت به صورت مسالمت آمیز، امیدواری‎ها در این کشور برای تحقق ثبات سیاسی و قطع سنت انتقال خشونت‌آمیز قدرت بیشتر شده است.