جنجال آمریکا و افغانستان بر سر محاکمه یک عضو روس گروه طالبان

Image caption زندان بگرام در سالهای گذشته یکی از موارد اصلی تنش میان دولت سابق افغانستان و آمریکا بود

مقامات آمریکایی در نظر دارند تا یک شهروند روسی را که در افغانستان بازداشت شده و زندانی است، برای محاکمه به آمریکا منتقل کند.

این زندانی اریک حمیدلالن نام دارد. او سرباز پیشین ارتش سرخ بوده که با اشغال افغانستان توسط نیروهای شوروی سابق به افغانستان آمد اما در افغانستان ماند و به شوروی سابق بازنگشت.

این سرباز سابق ارتش روسیه در سال ۲۰۰۹ وقتی که با شماری از جنگجویان گروه طالبان به یک پاسگاه مشترک نیروهای افغان و آمریکا در ولایت شرقی خوست حمله کرده بود، بازداشت شد.

در اعلامیه که توسط شورای امنیت آمریکا روز گذشته منشر شده، آمده است که این شهروند روسیه در حال حاضر در زندان بگرام در شمال کابل زندانی است و قرار است که برای محاکمه به آمریکا منتقل شود.

مقامات آمریکایی اعلام کرده اند که این کار براساس موافقنامه امنیتی میان افغانستان و آمریکا انجام می‌شود.

بر اساس این موافقتنامه آمریکا پس از سال ۲۰۱۵ نمی تواند هیج بازداشگاهی در خاک افغانستان داشته باشد و بنا بر این زندانیان غیر افغان را به آمریکا منتقل خواهند کرد.

غلام فاروق بارکزی، رئیس بازداشتگاه بگرام به بی‌بی‌سی گفت که دولت افغانستان تنها مسئولیت زندانیان افغان را در این بازداشتگاه دارند و زندانیان خارجی در کنترل آمریکایی‌ها است.

او گفت:"ما از این زندانی آگاهی نداریم. کار خود آمریکایی‌ها است که با او چی می‌کنند."

اما عبدالشکور دادرس، عضو کمیته بررسی پرونده‌های زندانیان بگرام می‌گوید آمریکا حق ندارد کسانی را که در افغانستان مرتکب جرم شده اند، برای محاکمه به بیرون از این کشور منتقل کند.

او گفت:" هرکسی که در افغانستان مرتکب جرمی می‌شود تنها ادارات عدلی و قضایی افغانستان مسئولیت و صلاحیت رسیدگی به پرونده او را دارد."

ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان گفت که هنوز نمی‌تواند در این مورد ابراز نظر کند.

بر اساس توافقنامه امنیتی میان افغانستان و آمریکا که چند روز قبل امضا شد، نظامیان و غیر نظامیان آمریکا از مصئونیت قضایی در افغانستان برخوردار هستند.

در ماده سیزدهم این موافقت نامه درباره جایگاه حقوقی اعضا نظامی و غیر نظامی آمریکایی در افغانستان آمده است: "افغانستان، با حفظ حق حاکمیت خویش می‌پذیرد که کنترل انضباطی به شمول اتخاذ تدابیر جزائی و غیر جزائی از جانب مقامات نیروهای آمریکا بر اعضای نظامی و بخش ملکی(غیر نظامی) آن اهمیت به سزا دارد. بنابراین افغانستان توافق می‌کند که ایالات متحده تعمیل صلاحیت قضایی در رسیدگی به تخطی‌های جنایی و مدنی چنین افراد را در قلمرو افغانستان حق اختصاصی خود می‌داند. افغانستان به آمریکا اجازه می‌دهد تا محاکمات قضایی و سایر اقدامات مربوط به این قضایا را، عندالضرورت در قلمرو افغانستان انجام دهد."

حامدکرزی، رئیس جمهور سابق افغانستان بارها اعلام کرده بود که نیروهای خارجی دیگر نباید حق بازداشت و نگهداری افراد در زندان را در خاک این کشور داشته باشد.

در بهار سال ۱۳۹۲ مسئولیت زندان بگرام از نیروهای آمریکایی به افغانستان منتقل شد.

بعد از انتقال مسئولیت این زندان، آمریکا ۳۸ زندانی خارجی را به دولت افغانستان تحویل نداد.

رئیس جمهوری آمریکا، باراک اوباما قبلا در نامه‌ای به کنگره این کشور گفته بود که ۳۸ زندانی غیر افغان شامل پاکستانی‌ها، تونسی‌ها، روس‌ها و یمنی‌ها در زندان بگرام نگهداری می‌شوند.

چند ماه قبل مقامات آمریکایی اعلام کردند که ۱۲ زندانی خارجی را که در بازداشتگاه بگرام در شمال کابل، نگهداری می‌شدند، آزاد کردند.

گفته می‌شود که این افراد بدون اطلاع مقامات افغان به صورت مخفی توسط ارتش آمریکا در فرودگاه نظامی بگرام نگهداری می‌شدند و به کشورهای متبوع‌شان تحویل داده شدند.

یکی از این زندانیان فرانسوی، دیگری شهروند کویت و ده تن دیگر پاکستانی بودند.