نفتی که زیر خاک خفته زندگی افغان‌ها را تغییر خواهد داد؟

افغانستان امیدوار است، در کنفرانس لندن، بتواند دولت‌ها و نهادهای بزرگ مالی را به سرمایه گذاری در عرصه های مختلف تشویق کند، یکی از این عرصه‌ها که دولت افغانستان خیلی در صدد تلاش جذب سرمایه‌گذاران است، معادن افغانستان از جمله نفت است. هارون نجفی‌زاده در مطلب نگاهی کرده به وضعیت کنونی معادن نفتی افغانستان.

در کنار سایر منابع نفت در افغانستان، استخراج نفت در قشقری از بزرگترین منابع نفتی، در ولایت شمالی سرپل زیر نظر صدها محافظ مسلح ادامه دارد.

شرکت ملی پترولیم چین برای تفحص و استخراج نفت حوزه آمو دریا سرمایه گذاری بزرگی کرده و کار استخراج هم به دست شرکتی به نام "وطن گروپ" است.

کار استخراج عملا در سه بلاک نفتی قشقری که انتظار می‌رود ۸۰ میلیون بشکه نفت داشته باشد جریان دارد و استخراج این چاه نفت زمینه کار را برای ده‌ها مهندس و کارگر فراهم کرده است.

تنها در یکی از ذخیره‌گاه‌‌های قشقری که من از آن دیدن کردم، یک میلیون لیتر نفت استخراج و نگهداری می‌شود.

از منبع نفتی قشقری بسیار کمتر از نفتی که قرار بود تولید شود، استخراج می‌شود. از این منبع انتظار می‌رفت که ۱۵۰ هزار بشکه نفت در سال بیرون شود اما سال گذشته ۲۹ هزار بشکه استخراج شده است که یک پنجم اندازه‌ای است که انتظارش می‌رفت.

چالش‌ها

Image caption در راه برگشت، در صد متری یک پاسگاه پلیس مهاجمان به این تانکر حمله و آن را منهدم کرده بودند

در نزدیکی محل چاه‌های استخراج نفت قشقری، هیچ زیربنا و پالایشگاهی وجود ندارد. تانکرها، نفت خام را به شهر مرزی حیرتان در ولایت بلخ انتقال می‌دهند که مسیر چهار ساعته روی خیابان اسفالت نشده است.

اما چالش بزرگتر و خطر اصلی، شورشیانی است که هر از گاهی به تانکرها حمله می‌کنند.

لعل محمد راننده تانکر سرپل-حیرتان می‌گوید گزینه دیگری ندارد جز این که در بدل ۲۰۰ دلار آمریکایی که بیش از ده هزار افغانی می‌شود، در راه سرپل حیرتان کار کند.

او گفت: "ما تانکرهای مربوط ناتو را انتقال نمی‌دهیم ولی آنها باز هم حمل می‌کنند. خطر حمله را به خاطر ۲۰۰ دلار مزد قبول می‌کنیم، اگر زخمی شویم پنجاه دلار اضافه می‌دهند."

ما از ترس این که در حمله مهاجمان گیر نیافتم مجبور شدیم به سرعت ۱۲۰ مایل در ساعت برانیم. در راه تانکری را دیدم که ساعاتی پیش در جاده اصلی یک روستا، حدود ۱۰۰ متر دورتر از پاسگاه پلیس منهدم شده بود.

مهاجمان با پلیس نیم ساعت درگیر شدند و بعد شورشیان ناپدید شدند که این خبر به رسانه‌های افغانستان نرسید.

Image caption راننده ها در این مسیر در برابر دوصد دلار در ماه کار می‌کنند

در یک سال گذشته در شهر حیرتان که با ازبکستان هم مرز است، چهار پالایشگاه نفتی ایجاد شده است. هرچند رقابت بین شرکت‌های استخراج شدید است اما کمبود نفت خام، سبب شده که بیشتر پالایشگاه‌ها از کار بیافتد.

آتیلا کامگار مسئول شرکت استخراج نفت آمو حیرتان، می‌گوید که منابع نفتی افغانستان، بهترین نفت را دارد که در ترکیب آن ۵۷ درصد مایع سفید است مثل پترول و دیزل (بنزین و گازوئیل)

آقای کامگار می‌گوید که ۴۲ درصد آن نفت سیاه ارزان است که برای کوره‌ها استفاده می‌شود و تنها ۱ درصد نفتی که استخراج می‌شود جز ضایعات است.

امیدها

Image caption روزانه چهارده تانکر از منبع نفت قشقری استخراج می‌شود که در مقایسه با مقداری که برآورد شده، خیلی کم است

ولایت سرپل افغانستان یکی دیگر از مناطقی است که ذخایر نفتی دارد. این ولایت از مناطق فقرزده افغانستان است. پروژه استخراج نفت که در سال ۲۰۱۱ در این ولایت شروع شد، تا کنون نتوانسته کوچکترین تغییری بیاورد.

رفیع صدیقی سخنگوی وزارت معدن افغانستان می‌گوید برنامه‌ای که دولت روی دست دارد این است که شرکت‌های قراردادی استخراج نفت را وادار کنند تا در محلات استخراج، پالایشگاه‌ بسازند.

او می‌گوید که برنامه بعدی، فرستادن کادرهای افغان به خارج برای آموزش در زمینه استخراج معیاری و کار روی زیربنا ها است که با کمک مالی جامعه جهانی انجام خواهد شد.

با این حال مردم افغانستان امیدوارند که نفتی که زیر خاک خفته، زندگی شان را تغییر دهد. منابعی که به اساس برآورد‌ها بیش از ۱ تریلیون دلار ارزش دارد. گنجی که راه رسیدن به آن طولانی و پر مخاطره است.

Image caption ولایت سرپل از مناطقی است که دخایر نفتی در آن کشف شده است
Image caption کار استخراج نفت سرپل سه سال پیش شروع شده اما مردم می‌گویند بر زندگی شان تاثیری نکرده