روابط افغانستان و پاکستان بهتر شده است؟

بعد از مراسم تحلیف محمد اشرف غنی در ۲۹ سپتامبر،تا همین هفته گذشته، میزان رضایت مردم از رئیس جمهور به شدت افت داشت؛ دلیل این افت هم انتخابات طولانی و نزاع بعد از آن بود.

نهادهای دولتی ماه ها بدون وزیر بوده اند.

حالا که موضوع کابینه روشن شده است، آقای غنی نیاز دارد برای متقاعد کردن مردم مبنی بر این که او یک دولت فعال را رهبری می‌کند، باید رویکردهای جدید و ابتکارهای خود را روشن کند.

همچنین آقای غنی و ارتش پاکستان که سیاست خارجی و همه امور مربوط به امنیت ملی را در کنترل دارد، هردو نیاز دارند به منظور آوردن گروه طالبان برسر میز مذاکره، تلاش بیشتری به خرج دهند.

ژنرال‌های پاکستان نگاه مثبتی نسبت به آقای غنی دارند. بخش بزرگ این خوشبینی بر می‌گردد به اینکه آقای غنی از اظهارات ضد پاکستانی اجتناب کرده و در دوره طولانی فعالیت او در ساختار دولت، مخالفت جدی با پاکستان نداشته است.

ترس از هند

این هم قابل توجه است که آقای غنی تا حال به هند، رقیب منطقوی پاکستان، سفر نکرده است. این در حالی است که سفرهایی به بقیه کشورهای همسایه افغانستان از جمله چین داشته است.

رئیس جمهور غنی حتی یک پروژه ۴۰۰ میلیون دلاری هندی‌ها را که قرار بود یک تعمیرگاه هواپیما و تانک‌ در افغانستان بسازند، به حالت تعلیق در آورده است و در عین حال با همکاری‌های بیشتری با پاکستان موافقت کرده از جمله با آموزش افسران افغان در پاکستان.

در گذشته، هراس بسیار زیادی از نفوذ هند بر کابل، ارتش و مقام‌های استخباراتی پاکستان را نسبت به رهبران افغان بدگمان کرده بود و این باعث شده بود تا پاکستان از گروه‌ طالبان حمایت کند.

ارتش پاکستان

افزون بر آن، افغانستان برای مهار نفوذ طالبان تلاش‌های زیادی کرده، نزدیک به ۱۵۰۰ تن از نیروهای امنیتی افغان، در ولایت شمال‌شرقی کنر، با طالبان پاکستانی در جنگ اند.

مقام‌های افغان گفته اند که در جریان یک ماه گذشته آنها ۱۸۳ شورشی را کشته و ۱۲۲ تن دیگر را زخمی کرده‌اند. جنگی که هنوز هم ادامه دارد.

این همان طالبان پاکستانی‌ هستند که در ولایت کنر مستقر اند و در دسامبر سال گذشته طی حمله‌ای به یک مدرسه نظامی پاکستان ۱۵۰ کودک را کشتند. این گروه مسئول حملات دیگری هم هست.

ارتش پاکستان تا حال مانع حملات گروه طالبان به کابل و بقیه شهر‌‌ها- که هنوز هم ادامه دارد- نشده است. افزون بر آن، قاچاقچیان اسلحه هنوز هم جنگ افزار مورد نیاز گروه طالبان را تهیه می‌کنند.

با این وجود اخیرا روابط میان دو کشور به طور چشمگیری بهبود یافته است. هر دوکشور مرز طولانی خود را زیر نظر دارند و راکت پراکنی‌های پاکستان به خاک افغانستان کاهش یافته است. در عین حال، ملاقات‌های متعددی میان مسئولان ارتش و استخبارات هر دو کشور به منظور هماهنگی بیشتر در حل مشکلات در مرز، جریان داشته است.

بی اعتمادی شدید

حق نشر عکس Arg

پاکستان گفته است که وقتی آقای غنی برنامه کاری خود را ارائه کرد، آنها چشم انداز ملاقات مقام‌های افغان با گروه طالبان را در نظر خواهند گرفت.

این را هم باید دید که آیا پاکستان توانایی لازم را برای کشاندن طالبان به میز مذاکره دارد یا خیر؟ بسیاری از طالبان بی‌اعتماد شدیدی نسبت به آی‌اس‌آی، نهاد استخباراتی ارتش پاکستان دارند.

آقای غنی به صراحت گفته است که می‌خواهد دسترسی به شوراهای کویته و پیشاور، دو حلقه رهبری طالبان افغان که در پاکستان هستند، داشته باشد.

سال گذشته همزمان با سفر آقای غنی به چین، یگانه پیشرفت در رابطه با صحبت با طالبان ابتکار چین بود که هیاتی از گروه طالبانرا به پکن دعوت کرد.

تا حال روشن نیست، آی‌اس‌آی در زمینه سازی سفر هیات طالبان به چین، چه نقشی داشته است، آنچه روشن است عدم رغبت هیات طالبان قطر، به رفتن به پاکستان است.

اکثر افغان‌ها به پاکستان بی‌اعتمادند و حتی از این کشور به دلیل حمایت از گروه طالبان متنفرند. ارتش پاکستان درک بسیار کمی از این موضوع دارد.

اعضای جبهه شمال که در سال ۱۹۹۶ به منظور مقاومت علیه سلطه طالبان ایجاد شده بود از مخالفین جدید طالبان هستد. در میان رهبری پشتون‌ها هم صداهای بلند مخالف وجود دارد که آقای غنی را برای نرمش زیادش به سوی پاکستان مورد سرزنش قرار می‌دهند. آنها باور دارند که آقای غنی بدون آنکه دستاورد چشمگیری داشته باشد، امتیاز زیادی به پاکستان داده است.

پاکستان باید وضعیت شکننده‌ای که آقای غنی در آن قرار دارد را درک کند. افغانستان، با یک دولت جدید، از وضعیت بد اقتصادی و شورشگری رنج می‌برد.

اگر پاکستان تلاش بیشتری برای انجام آنچه در توان دارد را برای دولت آقای غنی نکند، خودش را در وضعیت بد امنیتی خواهد یافت و تشنج در داخل این کشور افزایش خواهد یافت.

اگر افغانستان یک رئیس جمهور ناتوانی داشته باشد که نتواند به وعده‌هایش وفا کند، مطئنا به نفع پاکستان نخواهد بود.

آزمون بزرگ فرا راه این تعهد که مردم پاکستان از آن استقبال کرده اند، این خواهد بود که پاکستان به چه سرعتی زمینه ساز گفت‌و‌گو‌ها میان کابل و گروه طالبان افغانستان خواهد شد.

تاخیر و وقت تلفی که قبلا نشان اصلی سیاست پاکستان در قبال افغانستان بود، بعد از این امکان ندارد ادامه یابد.

بادر نظرداشت وضعیت شکننده امنیتی در افغانستان، تهدیدی که متوجه پاکستان بعد از حملات تروریستی پارییس است، و بی‌حوصلگی که در جامعه بین‌الملل نسبت به کشورهای حامی شورشگری وجود دارد، نیاز شدید به یک رویکرد تازه است.