اهمیت نخستین حضور افغانستان در جام جهانی کریکت

Image caption بر اساس تخمین شورای بین‎المللی کریکت، در ۱۸۲ کشور جهان بیشتر از یک میلیارد تماشاچی خواهد داشت

قرار است به تاریخ ۱۸ فوریه سال روان میلادی، مطابق ۲۸ دلو ۱۳۹۳ تیم ملی کریکت افغانستان در میدان "مانوکا اوول" شهر کانبرا- پایتخت استرالیا، در اولین دیدارش در جام جهانی کریکت (استرالیا و نیوزیلاند) به مصاف حریف نیرومند خویش از جنوب آسیا، تیم ملی بنگله‏ دیش، خواهد شتافت.

تیم بنگله‏‎دیش از سال ۱۹۹۹ به این‎سو به طور متداوم به جام جهانی کریکت راه یافته و اکثراً از مراحل نخست موفقانه صعود کرده است؛ اما تیم ملی کریکت افغانستان برای اولین بار است که افتخار حضور در جام جهانی را دریافته‎است. افغانستان پسِ از سال‌ها جنگ و بحران وارد این معرکه می‏‌شود. تاریخ معاصر کشورهای پس از بحران نشان می‏‌دهد که ورزش ظرفیت بسیج همگانی، هم‏دیگرپذیری و ارتقای روحیۀ اجتماعی- ملی را دارد. برجسته ‏ترین و مکررترین مثال آن، حمایت گستردۀ مردم و رهبری سیاسی کشور آفریقای جنوبی مخصوصاً رهبر فقید آن کشور نلسون ماندیلا از ورزش است که با وجود تمام مشکلات ملت آفریقای جنوبی، اکثر سیاه‏پوستان خود را در عقب تیم ملی راگبی که همه سفید پوست ها بودند، بسیج ساختند.

ماندیلا آن‏را ملت «کمان رستم» خواند و تا مرحلۀ پیروزی تاریخی در جام جهانی سال ۱۹۹۵ شخصاً تیم ملی راگبی کشورش را همراهی کرد. بدین‎سان، ورزش نه تنها سبب هم‏بستگی ملی شد بلکه برای شناخت مثبتِ کشورها در عرصۀ بین ‏المللی از اهمیت شایانی برخوردار است. لذا اهمیت تاریخی حضور تیم کریکت افغانستان، بیشتر از دو زاویه قابل تمرکز است:.

اول- نفس حضور یک ورزش تیمی افغانستان در سطح رقابت‎های جام جهانی، نقطۀ عطفی در تاریخ ورزش کشور و گام بلند و پر افتخاری برای خانوادۀ ورزشی افغانستان محسوب می‎شود. این امر سبب تشویق، ترغیب و رقابت سالم در سطح ورزش کشور شده و زمینۀ رشد ورزش و ورزش‎کاران را در سراسر افغانستان فراهم می‎سازد.

دوم- جام جهانی ۲۰۱۵ استرالیا و نیوزیلاند، بر اساس تخمین شورای بین‎المللی کریکت، در ۱۸۲ کشور جهان بیشتر از یک میلیارد تماشاچی (مستقیم و از طریق رسانه ها) خواهد داشت. بنابراین حضور افغانستان در این مسابقات، فرصت بسیار مهم و ارزنده‎ای برای به نمایش‎گذاشتن یک تصویر تازه از افغانستان نوین است.

جولان یک افغانستانِ متفاوت پس از تحجر طالبانی و امیدوار به آینده برای یک پنجم جمعیت جهان، فرصت خوبی برای استفادۀ ابزاری از دیپلماسی عامه برای ارائه این پیام به جهانیان است که افغان‎ها با حد اقل امکانات، ظرفیت و توانایی نمایش استعداد و خلاقیت لازم را برای نیل به مدارج عالی پیروزی در عرصۀ رقابت‏‌های مختلف بین‏ المللی دارند. چنانچه تیم ملی فوتبال افغانستان این پیام را قبلاً با احراز جام قهرمانی در مسابقات جنوب آسیا در سطح شبه‎قاره ارائه کرد.

شاید برای بسیاری از کشورها شرکت در مسابقات جهانی کریکت (۲۰۱۵) بر اساس انگیزۀ احراز جام یا نیل به منافع مالی- اقتصادی یا ایجاد سرگرمی باشد؛ اما برای افغانستان، در کنار این انگیزه‎ها، یکی از اهداف مهم، ارائۀ یک تصویر جدید از افغانستان است. از این‏‌رو نفس راه‎یابی افغانستان به این مسابقات و وجود رقابت‎های سخت و حریفان قدرت‏مند، با درنظرداشت شرایط دشوار و چالش‎های امنیتی، برای مردم دنیا خیره‎کننده خواهد بود.

خروج نیروهای بین‎المللی از افغانستان آغازی برای کاهش توجه جامعۀ جهانی در قبال افغانستان است، طوریکه این کشور شاید منبعد موضوع مهمی برای اجنداهای عمدۀ بین‎‏المللی نباشد. عدم موفقیت شایان روند دولت‎سازی و برنامه‎های توسعه‌ای و توقع غیرواقع‏بینانه در غرب، آهسته آهسته افغانستان را به حاشیۀ مسایل بین‏‌المللی می‏‌برد.

هرچند افغانستان به حیث یک دولت، یک مردم، و یک مجموعه تاریخی، مفهوم مغلقی است، ولی در طی چند دهۀ اخیر تصویر اجتماعی که از افغانستان در اذهان عامۀ جهانی تداعی شده‎است، القاکنندۀ جنگ، افراط‎گرایی، آمادگی برای جنگ، خشونت و ضدیت با مدرنیته بوده است. وقتی حضور جامعۀ بین‎المللی از افغانستان کاهش می‏‌یابد، همین تصاویر کلیشه‎یی و نادرست اند که بدون توجه به اصل مشکلات و بدون در نظرداشت پیشرفت‎های ۱۳ سال گذشته، به چارچوب ذهنی مسلط تبدیل شده و منبعی برای تصمیم‎گیری‎های سطحی در قبال افغانستان خواهند شد. بنابراین، در میان‎مدت خطر مهم انزوای افغانستان در اذهان بین‌‏المللی و شکل‎گیری دوبارۀ یک تصویر سطحی و نادرست از افغانستان است.

از همین رو، با استفاده از فرصتِ حضور در مناسبت‎های مختلف بین‎المللی باید از تداعی همچو ذهنیت‎ها جلوگیری به عمل آید تا تصویر جدیدی از افغانستان در سطح بین‎المللی ارائه شود. حضور تیم ملی کریکت افغانستان در مسابقات ۲۰۱۵ استرالیا و نیوزیلاند یک فرصت طلایی ‎است که باید به آن از بُعد کلان و استراتژیک دیده شود. اخیراً در فضای رسانه‎ها، منازعه و معاوضه پرچم‌های سفید و پرچم‎های سیاه در گوشه و کنار افغانستان دیده می‎شود؛ اما حضور تیم ورزشی ما در جام جهانی، فرصت بی‏ن‌ظیری است برای هم‏بستگی مردمی و اهتزاز درفش سه‎رنگ افغانستان.

Image caption این نخستین باری است که افغانستان در جام جهانی کریکت شرکت می‌کند

مسؤلیت استفاده از این فرصت اما در دو سطح متوجه همه شهروندان افغانستان است:

سطح اول- مسئولیت نخست متوجه عامۀ شهروندان کشور، چه در داخل و چه در خارج می‎باشد که با شور و هیجان و با حضور شان در میدان‎های مسابقات و شبکه‎های اجتماعی تیم ملی کشورشان را تشویق و حمایت کرده و پرچم سه ‏رنگ را به اهتزاز درآورند.

سطح دوم- مسؤولیت ارگان های دولتی، اعم از دوایر ورزشی و فرهنگی، بورد کریکت، و رسانه‌‏های جمعی است تا اشتراک تیم ملی کشور در این مسابقات را به گونۀ عالی تشویق و حمایت کنند. سفارت افغانستان در استرالیا و نیوزیلاند در تفاهم با ریاست امور فرهنگی وزارت امور خارجه نیز قسمتی از این مسؤلیت را به دوش دارد.

فعالیت‏‌های سفارت از مدت یک سال بدین‏سو تحت یک برنامۀ منظم در هماهنگی با مقامات استرالیا و نیوزیلاند، بورد کریکت دو کشور، شورای جهانی کریکت و اجتماعات افغان‏های مقیم آسترالیا، به پیش برده می‌‏شود. به گونۀ مثال، در ماه سپتامبر ۲۰۱۴، سفر تمریناتی و آموزشی تیم ملی جهت آشنایی با میدان‏های کریکت، اقلیم و نحوۀ بازی در کشورهای استرالیا و نیوزیلاند توسط سفارت افغانستان موفقانه زمینه سازی شد.

سفارت افغانستان در همآهنگی با حکومت محلی کانبرا برنامه‌‏های فرهنگی را برای تیم ملی به تاریخ ۱۴ فوریه سال روان میلادی در نظر گرفته است که طی آن، بر علاوۀ پوشش گستردۀ رسانه‌ای، از سران و اعضای جوامع افغان‎های مقیم استرالیا و دیپلمات‌ها دعوت شده است تا با تیم افغانستان دیدار و گفت‌وگو کنند،این برنامه شامل نمایش فرهنگی افغانستان نیز خواهد بود. به دنبال آن، به تاریخ ۱۸ فوریه، در روز مسابقه نیز سفارت ترتیبات برنامه های فرهنگی را روی دست دارد. قرار اطلاعات، هزاران تن از افغان‏های مقیم آسترالیا برای شرکت در مسابقات تیم ملی افغانستان آمادگی دارند.

پیروزی در این مسابقات، به مدیریت مدبرانۀ هیأت رهبری ادارۀ کریکت کشور گره خورده است. نباید فراموش کرد که بازی کریکت در سطح افغانستان هم از لحاظ سنتی و هم از لحاظ تاریخی، یک بازی جدید است و تا هنوز در اکثریت نقاط کشور مردم با آن آشنایی ندارند. آنان باید تمامی تلاش‏های خویش را به خرج دهند که این بازی را از سیاسی شدن، منطقه‌ای شدن، تجملی و اشرافی‏ شدن به‏ دور نگه دارند.

از این‏رو مسئولیت و مدیریت این فرصت بزرگ و استفادۀ موثر از آن باید جدی تلقی شود تا از یک‏سو ورزش کشور تشویق شده و از سوی دیگر اهمیت بین‏ المللی آن به صورت اساسی مورد ملاحظه قرار گیرد.