واکنش افغان‌ها به مرگ یک ژنرال بازنشسته

حق نشر عکس Getty
Image caption ژنرال حمید گل در گفت‌وگو با تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی طالبان را نماد مقاومت افغان‌ها خوانده بود

ژنرال حمید گل، از نظامیان برجسته پاکستانی و رئیس سابق سازمان اطلاعات مرکزی ارتش این کشور، شب گذشته در بیمارستانی در جنوب اسلام‌آباد درگذشت.

مرگ این ژنرال ۷۹ ساله پاکستانی، با واکنش گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی افغانستان و همین طور رسانه‌های این کشور مواجه شده ‌است.

بسیاری از کاربران افغان شبکه‌های اجتماعی از مرگ او ابراز شادمانی کرده‌اند و حتی به یکدیگر تبریک گفته‌اند. بعضی هم نوشته‌اند که امیدوار هستند مرگ ژنرال حمید گل، مقدمه‌ای باشد برای پایان چند دهه جنگ و ناآرامی در افغانستان.

واکنش به مرگ حمید گل منحصر به کاربران عادی شبکه‌های اجتماعی در افغانستان نمانده و شماری از چهره‌های شناخته‌شده سیاسی و خبرنگاران این کشور نیز در مورد او و مرگش صحبت کرده‌اند.

اما چه چیزی سبب شده است تا افغان‌ها به مرگ یک افسر بازنشسته ارتش پاکستان که زمانی آمریکا تلاش کرده بود نامش را وارد فهرست تروریستان بین‌المللی کند، واکنشی در این حد و اندازه نشان بدهند؟

'پدرخوانده طالبان'

ژنرال حمید گل را افغان‌ها بیش از همه با مواضعی که در یک دهه اخیر در مورد جنگ در افغانستان و حمایت از ستیزه‌جویان مخالف دولت این کشور گرفته بود، می‌شناسند.

آقای گل در سال ۲۰۱۰ در گفت‌وگو با تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی، طالبان را نماد مقاومت ملی افغان‌ها خوانده بود که به گفته او حکمتیار و مجاهدین زیادی در کنار آنها می‌جنگند.

او گفته بود که حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان، دست‌نشانده بیگانه‌ها است و طالبان هرگز حاضر نخواهند شد با حکومت او وارد مذاکره برای صلح شوند.

احمد سعیدی، تحلیل‌گر سیاسی افغان در صفحه فیسبوک خود مرگ ژنرال حمید گل را خبری خوش برای افغان‌ها دانسته و گفته که او در تشکیل گروه طالبان و دیگر گروه‌های تروریستی "نقش کلیدی" داشته است.

رابطه ژنرال حمید گل با افغانستان تنها به گروه طالبان و یک دو دهه اخیر خلاصه نمی‌شود.

گفته می‌شود او زمانی که در سال‌های پایانی دهه ۸۰ میلادی، رئیس سازمان استخبارات ارتش پاکستان، آی‌اس‌آی، بود، در حمایت و تجهیز برخی از گروه‌های مجاهدین که علیه حضور شوروی سابق در افغانستان می‌جنگیدند، نقش فعالی بازی کرده بود.

شاید از همین رو باشد که کاربران افغان از او به عنوان "پدر خوانده طالبان" و "پدر معنوی مجاهدین" نام برده‌اند و عکس‌هایی از او را در کنار چهره‌های سرشناس مجاهدین منتشر کرده‌اند.

خشم و نفرت

حق نشر عکس d
Image caption خبرگزاری پژواک افغانستان این عکس را از ولایت پکتیکا در جنوب این کشور نشر کرده و گفته که مردم به خاطر مرگ ژنرال حمید گل جشن گرفته‌اند

به دنبال حملات انتحاری خونین دو هفته پیش در کابل که مقام‌های امنیتی افغانستان گفتند کار نظامیان پاکستان بوده، موجی از خشم در برابر پاکستان در میان افغان‌ها به راه افتاده است.

در این حملات دستکم ۵۱ نفر کشته شدند.

بحث تحریم کالاها و تولیدات پاکستانی در افغانستان هم که موافقان و مخالفان بسیاری در بین افغان‌ها دارد، پس از همین حملات در شبکه‌های اجتماعی گرم شد.

در واکنش‌ها به مرگ ژنرال حمید گل هم می‌توان ردی از همین خشم را دید. پیام‌هایی که در عین ابراز شادمانی، واژه‌هایی تند و گاه توهین آمیز در خود دارند.

در این میان اما شماری از افغان‌ها موضعی متفاوت از دیگران گرفته‌اند.

امرالله صالح، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان گفته است که سیاست پاکستان در قبال افغانستان وابسته به شخصیت‌ها نیست بلکه این مجموعه‌های نظامی، اداری، سیاسی و اجتماعی هستند که این سیاست را پیش می‌برند.

آقای صالح نتیجه گرفته است که مرگ "حمید گل‌ها" در این میان اهمیتی ندارد.

پرتو نادری، شاعر و نویسنده افغان هم نوشته: "عجب هیاهویی است در مرگ حمید گل. همان مردی که گفته بود کابل باید بسوزد. بله او کابل را سوزاند اما با دستان خودمان. آنها به ما بمب دادند اما این ما بودیم که بمب‌ها را آوردیم به سرزمین خود و هرچه زندگی و آبادانی بود منفجر کردیم."

آقای نادری گفته: "بیایید به حمید گل‌های خود نفرین بفرستیم."

زمانی از آقای گل نقل شده بود که هم‌زمان با آغاز عملیات زمستانی گروه طالبان در افغانستان، خطاب به افراد وابسته به این گروه گفته بود: "کاری کنید که برف‌های کابل آب شود."

او بعدها گفت که چنین چیزی نگفته، افغان‌ها را دوست دارد و دلیلی ندارد که بخواهد کابل را به آتش بکشد.

'مسلمان وطن‌پرست'

حق نشر عکس Getty
Image caption آقای گل رابطه گرمی با گروه‌های اسلامگرا داشت

با این حال کم نیستند کسانی که آقای گل را به سبب اظهارت صریح و حمایت آشکارش از دیدگاه‌های اسلامی و مواضعش بویژه علیه هند و آمریکا ستایش می‌کنند.

در پاکستان بسیاری او را یک پاکستانی وطن‌پرست و مسلمان واقعی می‌دانستند.

در میان کاربران افغان شبکه‌های اجتماعی نیز این جنبه از شخصیت آقای گل دور از نظر نمانده است.

یکی از این کاربران نوشته: "او آدم صادقی برای وطنش بود. از او یاد بگیریم که صرف نظر از حکومتی که می‌آید، به کشور صادق باشیم."

با این حال همین کاربر در ادامه نوشته: "نفرین بر او که صداقت او به وطنش توام با شعله‌هایی بود که تار و پود این وطن (افغانستان) را خاکستر کرد."

به نظر می‌رسد که صحبت در مورد حمید گل و مرگ او در شبکه‌های اجتماعی افغانستان برای چند روز آینده همچنان گرم خواهد ماند.

ژنرال بازنشسته‌ای که صدیق صدیقی، سخنگوی وزارت داخله (کشور) افغانستان در توییترش نوشته "تا همین دیروز در پشت وحشتی بود که طالبان ایجاد کرده‌اند."

و ارشاد احمدی، معاون پیشین وزارت خارجه افغانستان در وصف او این گونه توییت کرده است: "بالاخره ملا عمر حقیقی مرد."