BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 13:25 گرينويچ - پنج شنبه 09 سپتامبر 2004
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
پنجشير: سه سال پس از مسعود
 

 
 
آرامگاه فرمانده فقيد احمد شاه مسعود
آثار جنگ هنوز هم در دره پنجشير ديده می شود
سه سال از کشته شدن احمد شاه مسعود، فرمانده ارشد پيشين ائتلاف مجاهدين که بسياری از هوادارانش از او با نام "آمر صاحب" ياد می کنند، می گذرد.

دره پنجشير در شمال کابل، جايی که نه ارتش شوروی سابق و نه جنگجويان گروه طالبان که بر بيش از نود درصد خاک افغانستان حکومت می کردند، نتوانستند به آن دست يابند، با نام احمدشاه مسعود که در افغانستان "شير پنجشير" ناميده می شد پيوند خورده است.

اين فرمانده فقيد افغان، در نهم سپتامبر سال دو هزار يک ميلادی، با حمله انتحاری دو عرب تبار که خود را خبرنگار معرفی کرده بودند کشته شد. مقامات رسمی افغان خبر کشته شدن فرمانده مسعود را چند روز بعد منتشر کشدند.

اکنون با گذشت 3 سال از کشته شدن او و در حاليکه افغانستان بسوی انتخابات پيش می رود، فرمانده مسعود تا چه حد در ميان ساکنان زادگاهش ولايت پنجشير حضور دارد؟

مردم اين ولايت تازه تاسيس در باره او و همراهانش از جمله محمد يونس قانونی از نامزدهای رياست جمهوری و مارشال محمد قسيم فهيم وزير دفاع نيرومند افغانستان که اکنون گفته می شود در صحنه سياسی اين کشور نقش فعال و تعيين کننده ای را بازی می کنند، چگونه می انديشند؟

سفر به پنجشير

به منظور يافتن پاسخ برای اين پرسشها، سفری به پنجشير داشتم.

پس از چهار ساعت سفر از کابل، از طريق جاده ای خاکی و پر پيچ و خم که در امتداد رود پنجشير کشيده شده است، به تپه ای در قلب پنجشير موسوم به "تپه سالار شهيدان" می رسم که آرامگاه احمدشاه مسعود فرمانده ارشد مجاهدين در آن قرار دارد.

داود قاريزاده
داود قاريزاده در راه سفرش به پنجشير

اين تپه از دو طرف به دره پنجشير که در دوران جنگهای بيش از دو دهه، اهميت خاصی داشته احاطه دارد.

تپه سالار شهيدان با منزل مسکونی فرمانده مسعود و نيز محل فرماندهی او، فاصله کمی دارد.

با ورود به دره پنجشير، نشانه های زيادی از جنگ به چشم می خورد، تانکها و توپهای سوخته و خانه های ويران شده، همه از جنگ حکايت می کنند.

عکسهای کوچک و بزرگ فرمانده مسعود، تقريباً در همه جا به چشم می خورد.

ظاهرا پس از گذشت سه سال هنوز مردم پنجشير، پيروان و علاقمندان احمد شاه مسعود او را به عنوان رهبر می شناسند.

نظر مردم پنجشير در مورد مسعود

با شماری از مردم ولايت پنجشير در اين مورد گفتگو می کنم:

"تا زمانی که وطن باشد و جان باشد، خاطره مسعود فراموش نمی شود، چون که مسعود يک آدم وطن پرست و غريب دوست بود و در هر جا به مردم رسيدگی می کرد درهمان شرايط جنگ، از مردم خبر می گرفت."

"اگر چه اکنون، از نظر فيزيکی فرمانده مسعود زير خاک است، منتهی مردم به قوانينی که او داشت احترام می گذارند و از او اطاعت می کنند."

"احساس می کنيم که احمدشاه مسعود هنوز هم باقی و زنده است و راهش را ادامه می دهيم."

"مسعود يک شخص بسيار رسيده (فهميده) بود و به تمام جهانيان و مردم افغانستان، خدمت زياد کرده است، اکنون در کنار مردم افغانستان نيست، اما باز هم مردم خوبيهای او را به ياد دارند."

"قهرمان بود، آدمی بود که با مردم رويه (رفتار) بسيار خوب داشت، با هر (نوع) مردم سازش داشت، اينگونه نبود که بگويد اين يکی افغان (پشتون) است، آن يکی تاجيک است و ديگری ازبک؛ همه مردم را دوست داشت، يک طرفه برخورد نمی کرد."

بازماندگان مسعود

اما در ظرف سه سال گذشته و پس از سقوط طالبان در افغانستان، اين همرزمان فرمانده مسعود بودند که در کابل مقامهای عمده و کليدی را در دست گرفتند و نقش بسيار مهم و تعيين کننده را در سياست افغانستان بازی می کنند.

تصوری که طی اين مدت به وجود آمد اين است که حکومت افغانستان، حکومت پنجشيری ها و تمام قدرت در دست اين افراد است.

بسياری از پنجشيريها هنوز با سختی زندگی می کنند
مرد افغان در پنجشير
اما با وجود اين تصورها، در آستانه انتخابات رياست جمهوری افغانستان ظاهراً همرزمان فرمانده مسعود موضع يکسانی ندارند.

از همين جهت است که محمد يونس قانونی به حمايت مارشال محمد قسيم فهيم وزير دفاع افغانستان با هفده تن ديگر از نامزدان احراز پست رياست جمهوری از جمله حامد کرزی رييس دولت انتقالی افغانستان به رقابت می پردازد.

حفیظ منصور از ديگر نامزدان اين سمت نيز از همرزمان فرمانده مسعود و از ولايت پنجشير است.

اما احمد ضيا مسعود برادر فرمانده مسعود به عنوان معاون اول آقای کرزی در اين انتخابات تعيين شده است.

پوسترهای انتخاباتی آقای قانونی که به همراه عکسهای فرمانده مسعود چاپ شده در سراسر ولايت پنجشير به چشم می خورد.

اما مردم پنجشير حالا آهسته آهسته فرمانده مسعود را با همرزمانش که رهبران کنونی افغانستانند، مقايسه می کنند.

پنجشير بعد از مسعود

يکتن از ساکنان ولايت پنجشير می گويد: "ما حالا هيچ اثری از دوره مسعود مشاهد نمی کنيم، مسعود کسی بود که حداقل هر سه ماه يک بار می آمد و با مردم ملاقات می کرد، وضعيت مردم را می ديد که مردم چگونه زندگی می کنند. امروز، دو- سه سال می شود که مسعود نيست، يک روز مارشال صاحب فهيم يا ديگران نيامدند که از اين مردم پرسان (سوال) کنند که ای مردم، شما چه حال داريد؟ سير هستيد يا گرسنه ايد؟ تا هنوز کسی پرسان نکرده است. زندگی ما بسيار به حالت خراب است، آنها هر رقم که بگويی زندگی خود را درست کرده اند و متوجه مردم غريب (فقير) نيستند. آنها از همين ملت صاحب مقام شده اند، بايد غم اين ملت را بخورند (به فکر مردم باشند)، نه سرک (جاده) نه برق... امروز هيچ چيز (نداريم) کسی هيچ خدمتی به مردم نکرده است. هيچکس (خدمت) نکرده، نه مارشال صاحب فهيم کرده، نه قانونی صاحب، هيچکدامشان تا هنوز به اين ملت خدمت نکرده اند. (سازمان) ملل متحد و کرزی صاحب هم خدمت نکرده اند. می بينيد که حال ما خراب است، همان ويرانه ای که در زمان مسعود بود، حالا هم همان است."

مردم ولايت جنگ زده پنجشير مانند ساير مردم افغانستان مشغول دست و پنجه نرم کردن با مشکلات روزمره هستند و در صدد آنند تا آثار جنگ را از زندگی شان دور کنند.

ولی آنان شاکيند که در ظرف سه سال گذشته هيچ کاری در اين ولايت انجام نشده است:

"از زمان جهاد تا حالا، که می گويند پنجشيری چنين و چنان کرده، ما تا حال کدام (هيچ) نفعی از اين مردم (مقامات) نديديم، غير از رنج و درد و زحمتشان را زياد کشيده ايم، هيچ نفعی به ما نرسيده، اين جاده ای است که به دست خود جور (درست) کرديم، مکتب (مدرسه) اگر هست به دست خود جور کرديم، کلينيکی هم اگر خارجی آمده و موادش را کمک کرده، خودمان به دست خود جور کرديم، اما مقامهايی که از پنجشير در دولت هستند، هيچ کمکی به ما نکرده اند و در آينده هم نمی دانيم که کمک می کنند يا نه."

"تا فعلاً که هيچ کاری (برای پنجشير) نکرده اند، منتها اگر کاری هم قرار هست بکنند، بايد در سطح افغانستان بکنند، ما انتظار نداريم که آنها (دولتمردان پنجشيری) فقط به ولايت پنجشير خدمت کنند، بايد به همه مردم خدمت کنند؛ ولی ما از دولت مرکزی انتظار داريم که اگر سرک جور نمی کنند، حداقل برق را که جور می کردند، (باخنده) برق اگر جور نمی شد، سرک که جور می شد. ولی در طول سه سال، شما شاهد هستيد که سرک هم نيست، حتی يک سيم برق هم نيامده."

"وضعيت ما هيچ تغيير نکرده، فقط ولسوالی ولايت شده، ولی هيچ دستاوردی نيست، نه ساختمانی درست شده، نه مدرسه ای، نه مشکلات مردم حل شده و حتی مرکزی هم درست نشده که مردم در آن کار کنند و زندگی خود را تامين کنند، پنجشير، همان چيزی که بود، همان است."

"هيچ توجهی نه به ما دارند نه به اولاد ما، نه به جادههای ما توجه دارند، نه شفاخانه (بيمارستان) درست کرده اند نه مکتب؛ ما همين گله ها را داريم، گله شخصی از آنها نداريم که بيايند و برای ما آپارتمان درست کنند يا کار ديگر بکنند، فقط همين را می خواهيم که مشکل همگانی مردم را حل کنند".

"رخه"

از آرامگاه مسعود به سوی منطقه رخه پنجشير آمدم.

با وجودی که پنجشير اکنون ولايت شده و در جريان بيش از دو دهه جنگ در افغانستان از اهميت و نقش ستراتیژيک برخوردار بوده، اما در سراسر اين دره طویل و کوهستانی آثار بازسازی بسيار کم به چشم می خورد.

در مسير راه، دانش آموزان مدرسه ای را ديدم که در زير چند خيمه در کنار رود خانه آموزش می ديدند.

در ميان خانه های گلی که همه از فقر، وضعيت نابسامان اقتصادی مردم پنجشير و جنگهای خونين گذشته حکايت می کند، يک و يا دو مرکز صحی (درمانی) ديده می شد که آن هم ظاهرا از سوی برخی از سازمان های امداد رسان خارجی ساخته شده است.

در مسير راه در محلی که چند دکان کوچک و خانه های گلی در امتداد جاده خاکی پنجشير موقعيت داشت، از موتر (اتومبيل) پياده شدم.

با تعدادی از مردم اين محل که صحبت کردم، آنها برخلاف بسياری از مردم که می گويند اين پنجشيريها هستند که قدرت را در افغانستان در دست دارند و اينکه توجه بيشتر به مردم اين منطقه صورت می گيرد، نظری ديگری داشتند.

" آوازه شان آوازه ناق است (سروصدای بی خود است)، تو که آمدی و ديدی، همان خانه کنداله (خرابه) که چهل يا پنجاه سال پيش ساختيم، همان است، هيچ تعمير (ساختمان) ديگری نساخته اند، همان خاکسار که بود، همان است."

" می بينيد که سروصدا زياد است که پنجشيريها پادشاه هستند و در پنجشير تعميرهای بلند منزل (آسمانخراش) درست کرده اند، ولی شما زندگی مردم را می بينيد. من خودم يک دگروال متقاعد (سرهنگ بازنشسته) هستم، خداوراستی (خدا شاهد است) اگر يک خانه داشته باشم، نه در کابل دارم نه در اينجا، خانه ام را به اين برادران (اشاره به اطرافيانش) نشان دادم که يک کوت (تلی از) خاک است. برای ما هيچ سهولت (رفاه) پيدا نشده است، آنها (دولتمردان پنجشيری) فقط (به خاطر)همان دستاوردی که خودشان در جهاد و مقاومت داشته اند، به وزارت دفاع يا وزارت معارف دست يافته اند. آنها هم چيز نوی برای ما درست نکرده اند و از کسانی که راه آمر صاحب (مسعود) را تعقيب می کنند، ما عملاً چيزی نديده ايم. آنها می گويند که راه آمرصاحب را تعقيب می کنند، اما تعقيب راه آمرصاحب اين است که خط و مشی او را عملاً به پيش ببرند. توافقات بن شد، رفتند امضا کردند و آمدند و حالا (صاحب مقام شدند)، اما به کسانی که در طول بيست و پنج سال کشته داد، خانه اش ويران شد و زندگيش از بين رفت، کسی چيزی نداده است."

مردم پنجشير و انتخابات

اما برای رای دهندگان پنجشيری که امروز از وضعيت زنده گی خود شاکی اند، چه مساله ای در انتخابات مطرح است؟

"رييس جمهور يک چوب (آدمک چوبی) هم که باشد، مسلمان باشد و برای ما و شما (مردم) خدمت کند. هيچ خدمتی به کسی نشده است."

"برای ما، آقای منصور و کرزی و قانونی با ديگران (فرقی نمی کند) که رييس جمهور شود، بايد به فکر مردم باشد و به مردم خدمت کند. اين برای ما مهم نيست که قانونی يا منصور از منطقه ما هستند، نماينده ما کسی است که رنج و زحمت مردم را در نظر داشته باشد."

انتظارات از دولت

با تعدادی از ساکنان پنجشير که در اطراف آرامگاه مسعود در تپه ای موسوم به تپه سالار شهيدان و همچنين در مسير راه گفتگو کردم، انتظارات خود را از دولت آينده افغانستان چنين ابراز داشتند:

"ما از دولت آينده انتظار داريم که برای ما برق بياورد، راههای ما را درست کند، برای ما مکتب و شفاخانه درست کند و به اين مردم که جنگديده هستند کمک کند."

"توقع ما اين است که به مشکلات همه مردم رسيدگی کنند، راه، پل، مکتب درست کنند و به فکر بيوه و يتيم باشند."

چيزی ديگری که در مسير برگشت از آرامگاه مسعود توجه ام را جلب کرد، حضور کوچيها (عشاير) پشتون بود که در کنار رود خانه پنجشير خيمه زده بودند و اين به گفته پنجشيريها که همه به يک زبان حرف می زنند، نمادی از وحدت ملی است.

پس از چند ساعت گشت و گذار و صحبت با مردم پنجشير، در حالی که اين ولايت را ترک می کردم، عکسهای فرمانده مسعود و شعار های زيادی از جمله "مسعود شهيد؛ سوداگران آرمانت سياه روی باد"، در همه جا ديده می شد.

می توان گفت که نام مسعود هنوز در پنجشير مطرح است و جز افتخارات اين منطقه است.

پنجشير، همانند ديگر نقاط افغانستان

اما در عين حال برخلاف آنچه ديگران تصور می کنند، پنجشيريها سرنوشت خود را يکسان با سرنوشت ساير مردم افغانستان می دانند.

مردم پنجشير نيز مانند ساير مردم افغانستان فقيرند و دره پنجشير مانند ساير نقاط افغانستان خاکی و بازسازی نشده است.

 
 
پنجشيرتصاويری از پنجشير:
به مناسبت سومين سالگرد کشته شدن احمد شاه مسعود
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران