BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 09:32 گرينويچ - سه شنبه 16 مه 2006 - 26 اردیبهشت 1385
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
سکوت در سالگرد خاموشی خليلی
 

 
 
خليل الله خليلی
خليلی شخصيتی چندجانبه داشت‌. شاعری توانا بود و پژوهشگری ژرف‌نگر; هم در نظم استاد بود و هم در نثر
چهارده ثور امسال‌، نوزدهمين سالگرد درگذشت استاد خليل‌الله خليلی شاعر نامدار افغانستان تقريباً در سکوت سپری شد. رسانه‌ها کمتر بدان پرداختند و شاعران کمتر يادی از آن کردند. بيم آن می‌رود که اهل ادب افغانستان‌، کم کم اين روز مهم تاريخی را از ياد ببرند.

گفتم روز مهم‌، و به راستی اگر در بين ایام سال در پی روزی ويژه برای بزرگداشت مقام شعر و ادب در افغانستان باشيم‌، از اين مناسب‌تر زمانی نخواهيم يافت‌.

خليل‌الله خليلی در ۱۲۸۶ خورشيدی در کابل به دنيا آمد. پدرش محمدحسين‌خان مستوفی‌الممالک از بزرگان منطقه کوهستان در شمال کابل و از رجال عهد امير حبيب‌الله خان بود که بعدا به فرمان امان‌الله خان به دار آويخته شد.

کودکی و نوجوانی خليلی در محنت از دست دادن پدر و مادر و آوارگی و تبعيد گذشت‌. ولی او به زودی توانست به مدد قريحه و استعداد خويش‌، مدارج کمال را بپيمايد.

خليل الله خليلی در دوران ميانسالی
استاد خليلی سالهای ميانی عمر خود را در اوج شهرت گذراند و در کنار خدمات اداری‌، از سرايش‌، پژوهش و شرکت در محافل و مجامع رسمی باز نماند
خليلی به مناصبی همچون معاونت دانشگاه کابل‌، سردبيری مجلس وزرا، رياست مستقل مطبوعات‌، مشاورت مطبوعاتی شاه‌، نمايندگی مجلس‌ و سفارت افغانستان در چند کشور خارجی رسيد، ولی مهم‌تر از اينها، موقعيتی بود که او در عالم ادب کسب کرد و به‌زودی نامدارترين شاعر افغانستان شد.

او سالهای ميانی عمر خود را در اوج شهرت گذراند و در کنار خدمات اداری‌، از سرايش‌، پژوهش و شرکت در محافل و مجامع رسمی باز نماند.

با برپايی حکومت کمونيستی و سپس تجاوز شوروی به افغانستان‌، خليلی به صف مقاومت پيوست و کوشيد با شعر خويش‌، "رشادتها و مظلوميتهای ملت افغانستان" را تصوير کند.

بدين‌گونه سالهای پايانی عمر او نيز با نيکنامی و افتخاری ويژه سپری شد و استاد بعد از هشتاد سال زندگی سودمند، در ۱۴ ثور ۱۳۶۶ در اسلام‌آباد پاکستان درگذشت‌.

خليلی شخصيتی چندجانبه داشت‌. شاعری توانا بود و پژوهشگری ژرف‌نگر; هم در نظم استاد بود و هم در نثر.

چنين بود که در کنار مجموعه شعرهای متعدد، آثار پژوهشی و داستانی بسياری نيز از او بر جای مانده است همچون آثار هرات‌ ،فيض قدس‌ ،احوال و آثار حکيم سنايی‌، از بلخ تا قونيه‌، يمگان‌، نی‌نامه‌، سلطنت غزنويان‌،عقاب زرين‌ و عياری از خراسان‌.

کهن سرا و نو انديش

آثار استاد
آثار هرات‌
فيض قدس‌
احوال و آثار حکيم سنايی‌
از بلخ تا قونيه‌
يمگان‌
نی‌نامه‌
سلطنت غزنويان‌
عقاب زرين‌
عياری از خراسان‌

تأليفات منتشرشده و منتشرنشده او، بيش از شصت عنوان است که بيشتر به فارسی است و بعضی نيز به عربی و پشتو.

استاد خليلی‌، شاعری بود کهن‌سرا، ولی نوانديش‌. او هرچند در طول دوران شاعری خود به قالبهای کهن فارسی وفادار ماند، در محتوا و طرز بيان تا حد زيادی مقتضيات روز را در نظر داشت و به همين لحاظ در تحوّل و تکامل شعر کلاسيک افغانستان مؤثر بود.

بيشترين توانايی او در قالبهای قصيده و غزل بود و البته در چهارپاره‌سرايی نيز مهارتی داشت‌.

ولی در هر حال نبايد منکر فراز و فرود شعرهای استاد خليلی شد. او شاعری بود پرکار، با طبعی جوشان و البته افت‌وخيزی که لازمه چنين طبعی است‌.

با اين هم در کارنامه شعری خليلی آن‌قدر آثار پخته و مؤثر هست که بتوان او را برجسته‌ترين شاعر افغانستان در عصر خود شمرد.

'شاعر ملی'

خليل الله خليلی - اثر ناصر طالب
در کارنامه شعری خليلی آن‌قدر آثار پخته و مؤثر هست که بتوان او را برجسته‌ترين شاعر افغانستان در عصر خود شمرد
خليلی را "شاعر ملی افغانستان" خوانده‌اند و اين سخن‌، خالی از حقيقتی نيست‌. او به واقع شاعری است که همه ملت افغانستان می‌تواند او را از خود بداند.

در شعر خليلی‌، بسياری از مفاهيم و مضامين روز حضور دارد همچون وطن‌دوستی‌، آزادی‌خواهی‌، طلب مساوات و عدالت و بالاخره احساسات عاشقانه‌.

از همين روی‌، برای غالب خواستها و نيازهای عام جامعه افغانستان‌، در ديوان خليلی می‌توان شعر يافت‌.

البته عبارت "شاعر ملی‌"، به معنای قوی‌ترين شاعر از همه جهات و با همه معيارها نيست‌، همچنان که سرود ملی کشورها نيز الزاماً قوی‌ترين سرود کشور نيست‌. آنچه در اينجا مهم است‌، جامعيت محتوايی و تناسب اين شعر، با مسايل ملی کشور است‌.

با اين وصف‌، به نظر می‌رسد که تجليل ساليانه اين شاعر برجسته زبان فارسی از سوی اهل قلم اين کشور ضروری است و نيز رسميت‌بخشيدن به روز درگذشت او با عنوانی خاص در سالنامه رسمی افغانستان کاری پسنديده و نيکو خواهد بود.

برخی از آثار چاپ شده استاد خليلی


 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران