BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 12:31 گرينويچ - يکشنبه 20 مه 2007 - 30 اردیبهشت 1386
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
فراز و فرود تئاتر در افغانستان
 

 
 
جشنواره تیاتر در هرات
این جشنواره از سوی ریاست اطلاعات و فرهنگ و ریاست معارف هرات راه اندازی شد
هفته گذشته برای نخستین بار دختران دانش آموز در هرات در مقابل صدها بیننده مرد و زن به اجرای تئاتر پرداختند.

جشنواره تئاتر معارف که اخیرا در این شهر برگزار شد، نشان دهنده رویکرد نو نسل تازه افغانستان به هنرهای نمایشی است.

این جشنواره که از سوی ریاست اطلاعات و فرهنگ و ریاست معارف هرات راه اندازی شده بود، توانست حرکت جدیدی در تئاتر نه چندان زنده افغانستان ایجاد کند. این حرکت جهشی نگاه جدی تر مسئولین فرهنگی افغانستان برای تقویت و رشد این هنر از چشم افتاده را به میدان می طلبد.

با آنکه برخی گروه های تئاتر مدارس دخترانه نمایش آثارشان را به روزهای بعدی و برای تماشاگران زن موکول کردند، برخی از گروه های تئاتر مدارس دخترانه نیز اجرای تئاتر در حضور مردان و زنان و حتی در مقابل دوربین رسانه ها را پذیرفتند و این حرکت برای بار نخست تغییری را در فضای محدود اجتماعی حاکم بر هرات نشان می دهد و زمینه های اجتماعی برای به رسمیت پذیری این هنر به ویژه با اجرای دختران و زنان را آماده خواهد کرد.

سمفونی های بزرگان موسیقی

پیش بینی می شد بدلیل آنکه اکثر دانش آموزان نسبت به هنرهای نمایشی کمترین اطلاع را در دست داشتند این جشنواره نتواند بطور اصولی قابل قبول قرار گیرد ولی به عقیده یک تعداد از صاحب نظران که در این جشنواره در ترکیب هیات داوری قرار داشتند، بعضی از آثار بهتر از حد انتظار ارائه شدند؛ هر چند برخی از آثار از کیفیت نازلی برخوردار بودند و برخی از بازیگران بر روی صحنه نمایش با نقش خود چندان آشنا نبودند.

آنچه برای هیات داوری و کارشناسان هنرهای نمایشی جالب بود، حضور پر قوت گروهای مدارس دخترانه نسبت به پسران در این جشنواره بود که کار آنان بیشترین جوایز را نصیب شان کرد.

تئاتر مدرسه عالی دخترانه گوهر شاد، زبان نمایش را زبان ادبی کلاسیک و متمایل به شعر و نزدیک به نثر مسجع انتخاب کرده بود. استفاده از موسیقی های متناسب در پس زمینه اجرا، یکی دیگر از ویژگی های این جشنواره بود.

حشمت الله سروری
آقای سروری می گوید تئاتر در افغانستان به عنوان یک هنر برتر هیچگاه نتوانسته جایگاه قابل قبولی بیابد
بیشتر این موسیقی ها، سمفونی های بزرگان موسیقی جهان مانند موتسارت، بتهوون و باخ بود که نشان می داد یک تعداد از تهیه کنندگان این آثار با تناسب سمفونی های بزرگ با روح هنرهای نمایشی آگاه اند.

با این حال یک تعداد از نمایشات هیچ گونه صحنه آرایی نداشت و تعدادی از دانش آموزان نقش های خود را حتی حس نکرده بودند و اجرای شان بیشتر شبیه قرائت یک نامه بود تا اجرای زنده یک نمایش.

تئاتر افغانی

حشمت الله سروری، استاد سابق دانشکده هنرهای دانشگاه کابل و یکی از داوران این جشنواره عقیده دارد که خلاقیت برخی از دانش آموزان چه در روی صحنه و چه در پشت صحنه قابل تحسین بود.

آقای سروری می گوید تئاتر در افغانستان به عنوان یک هنر برتر هیچگاه نتوانسته جایگاه قابل قبولی بیابد.

غالبا اهل تئاتر از آثار دراماتیک غربی استفاده کرده اند و تعداد کمی از نمایشنامه نویسان افغان مانند استاد بیسید، حمید جلیا، عبدالرشید لطیفی و علی احمد کهزاد هم که آثاری نوشته اند آثارشان هم سنگ آثار بزرگان غرب نبوده است.

آقای سروری معتقد است که استفاده از نمادها، دیالوگ ها و حضور راوی در بخش هایی از نمایشات این جشنواره از وجوه تمایز بعضی از این نمایشات است.

معارف و تئاتر

تغییر
جشنواره تئاتر در هرات
 برخی از گروه های تئاتر مدارس دخترانه نیز اجرای تئاتر در حضور مردان و زنان و حتی در مقابل دوربین رسانه ها را پذیرفتند و این حرکت برای بار نخست تغییری را در فضای محدود اجتماعی حاکم بر هرات نشان می دهد و زمینه های اجتماعی برای به رسمیت پذیری این هنر به ویژه با اجرای دختران و زنان را آماده خواهد کرد
 
فریدون آژند
به استناد تاریخ نخستین نمایشنامه ها هم در کابل و هم در هرات از معارف آغاز شده است و بطور کل معارف بنیان گذار تئاتر معاصر افغانستان بوده است.

در سال 1301 هجری خورشیدی، صلاح الدین سلجوقی یکی از اندیشمندان مشهور افغانستان و رییس معارف وقت هرات برای تشویق مردم در فرستادن فرزندانشان به مدارس، نمایشاتی را نوشته و به اجرا گذاشت و تئاتر هرات بنیاد گذاشته شد.

پس از آن کسانی چون عبدالواحد بهره، غلام فاروق سرخوش، محمد علی ذره، نصرت هروی و فرحت هروی در این عرصه کار کردند و نمایشاتی را در یک بازار سرپوشیده بنام (تیمچه ارباب زاده) اجرا کردند.

در سال 1324 هجری خورشیدی اولین سالن تئاتر به نام (پوهنی ننداری) در هرات ایجاد شد و کار هنرمندان هراتی چنان رونق یافت که در سال 1328 یک تعداد از این هنرمندان به کابل رفتند و با اجرای تئاترهای ندامت، استقلال و قربانی ناموس، مورد استقبال قرار گرفتند.

هرچند بعدها به ویژه پس از کودتای ثور، ایدیولوژی زدگی صرف نظام دیگر مجال هیچ گونه فرصتی برای توسعه تئاتر در افغانستان نگذاشت و آنچه انجام یافت همه آثار نویسندگان سوسیالیست و مارکسیست با رویکردهای پرولتاریایی و نبرد طبقه کارگر در مقابل بورژوازی زمان بود که هیچ گونه درد تئاتر افغانستان را دوا نکرد.

جایگاه تئاتر در افغانستان

نقیب آروین
آروین می گوید مردم تئاتر را بیشتر در حوزه طنز و مضحکه نمایش های تلویزیونی می شناسند
با این تفاصیل بیشتر کارشناسان بر این باور اند که تئاتر در افغانستان و به ویژه در هرات هنوز هم در نقطه صفر قرار دارد و دولت در این زمینه فرهنگی کمتر توجهی نکرده است.

نقیب آروین، نویسنده و روزنامه نگار افغان معتقد است که کمترین زمینه و فرصت برای رشد تئاتر وجود ندارد و جوانان حالا بیشتر دوست دارند در عرصه سینما بخت خود را بیازمایند که هم سهل تر است و هم نام دارتر.

در حالی که تئاتر همیشه طلایه دار سینما است آقای آروین اعتقاد دارد که روان جمعی جامعه افغانی نیز کمتر تئاتر را پذیرفته است.

آروین می گوید مردم تئاتر را بیشتر در حوزه طنز و مضحکه نمایش های تلویزیونی می شناسند.

او عدم راهیابی زنان به صحنه را در طول تاریخ تئاتر در افغانستان یکی از همین چالش ها می داند و می گوید در طول فعالیت تئاتر در افغانستان این مردان بوده اند که بار عدم حضور یا حضور بسیار اندک زنان بر روی صحنه را بدوش کشیده اند و حتی به جای زنان با اجرای گریم و تغییر صدا، به جای زنان کار کرده اند.

هنر تئاتر در افغانستان اگر چه نه به نام تئاتر ولی با یک رویکرد محلی تر و بومی تر از گذشته دور وجود داشته و هنر مندان دوره گرد هنوز هم در گوشه و کنار کشور با اجرای نمایشات محلی میراث دار همان تاریخ کهن نمایش در افغانستان اند و تلفیق این هنر محلی با رویکردهای مدرن هنرهای دراماتیک می تواند ایجادگر یک حوزه هنر نمایش نسبتا بومی تر در افغانستان باشد.


 
 
جشنواره تئاتر معارف در هراتدختران در صحنه
جشنواره تئاتر معارف در هرات
 
 
ضیاگل سلطانی در صحنه ای از فیلم هیسسینمای نوپای افغانستان
نمایش فیلم افغانی 'هیس' در هرات و کابل
 
 
محمود طرزیصحنه
پیشینه پیدایش تئاتر در افغانستان
 
 
جشنواره تئاتر تابستانی کابلتماشاخانه
نمايش رومئو و ژوليت در تئاتر تابستانی کابل
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران