http://www.bbcpersian.com

16:02 گرينويچ - دوشنبه 24 دسامبر 2007 - 03 دی 1386

حمزه واعظی
نویسنده و پژوهشگر افغان

هندوها و سیک ها: 'باشندگان دیرینه' افغانستان

هندوها وسیک ها از اقلیت های دیرینه سال افغانستان هستند که علیرغم بد کرداری ها و تبعیض هایی که برآنها روا داشته شده و موجب گوشه گزینی اجتماعی آنها شده است، همچنان نقش موثری در فعالیت های اقتصادی و تجاری افغانستان دارند.

جنگ های سه دهه گذشته بزرگترین صدمه را به شبکه زندگی اجتماعی و بنیادهای اقتصادی این اقلیت وارد آورده و به همین دلیل اغلب این شهروندان، بویژه پس در زمان حکومت های مجاهدین و طالبان، مجبور به ترک افغانستان شدند.

"ایشیر داس"، یکی از هندوهای دانش آموخته و اهل قلم افغانستان که فعلا مقیم کشور آلمان و سرگرم فعالیت های فرهنگی است، اخیراً چکیده ای از سرگذشت تاریخی، زندگی اجتماعی و فعالیت های دینی هندوها و سیک ها را درکتابی گرد آورده است.

این کتاب با عنوان "ما باشندگان دیرینه این سرزمین"، در چهار بخش و ۱۸۲ صفحه، در کشور آلمان چاپ و منتشر شده است.

جدید؟

نویسنده در بخش اول کتاب، به طور مختصر با استناد به حضور دیرینه آیین هندویسم در افغانستان، می کوشد گمانه "جدید بودن" ورود هندوها و سیک ها از سرزمین هند به افغانستان را باطل دانسته و دیرینگی تاریخی این اقلیت را به عنوان باشندگان اصلی این کشور به اثبات برساند.

وی همچنین در این بخش، به طور گذرا، به سیر حوادث سیاسی و اجتماعی زندگی سیک ها و هندوها در جامعه افغانستان و ستم و تبعیض های سیاسی، محدودیت های اجتماعی و سختگیری های مذهبی و فرهنگی که از سوی زمامداران و نظام های حاکم بر پیروان این دو آیین روا داشته شده و نیز بی مهری ها و بد باوری هایی که از سوی جامعه مذهبی افغانستان نسبت به این اقلیت صورت گرفته، می پردازد.

بخش دوم کتاب به معرفی اماکن مقدس و نیایشگاه های جامعه هندو و سیک افغانستان می پردازد.

با وصف اینکه به عقیده نویسنده، صدها معبد و درمسال در مناطق مختلف افغانستان مانند کابل، لوگر، قندهار، زابل، ننگرهار، پکتیا، پروان، غزنی، بامیان، لغمان و قندوز وجود داشته است، بدلیل عدم دسترسی به منابع لازم پژوهشی، تنها به فهرست و یادکرد معابد، درمسال ها و درگاه های چند ولایت مهم یعنی کابل، قندهار، ننگرهار، غزنی و بامیان بسنده می کند.

وی بصورت کوتاه علاوه بر فهرست معابد و درمسال های مهم در این شهرها، به شرح تاریخی، خصوصیات مذهبی، امور معنوی و خیریه ای و فعالیت های آموزشی و فرهنگی برخی از این مراکز نیز می پردازد.

بر اساس آماری که نویسنده کتاب "ما باشندگان دیرینه این سرزمین" از مراکز مقدس هندوها و سیکها گرد آورده، در کابل ۱۵ معبد و درمسال، در قندهار ۱۸ واحد، در ننگرهار، لوگر و لغمان ۱۰ واحد، در جلال آباد ۱ واحد، در غزنی ۴ واحد وجود دارد. او در بامیان نیز از بوداهای این شهر به عنوان مرجع عبادت یاد می کند.

نویسنده در قسمت چهارم و پایانی کتاب که حجم کمی را به خود اختصاص داده، دو ضمیمه پیوست کرده است. ضمیمه اول ذکر نام و چاپ تصاویر ۲۸ تن از زمامداران سیاسی افغانستان از احمدشاه ابدالی ( ۱۷۷۳ـ ۱۷۴۷) تا حامد کرزی ( ۲۰۰۷ـ ۲۰۰۱) است و ضمیمه دوم، فهرست ولایات کشور و نقشه افغانستان است.

آخرین صفحه این مجموعه، کتابنامه و مآخذ مورد استفاده در تألیف این کتاب است.

کتاب "ما باشندگان دیرینه این سرزمین"، می تواند در آمدی بر یک موضوع مهم، یعنی زندگی اجتماعی، مذهبی و تاریخی اقلیت تقریبا فراموش شده هندو و سیک افغانستان باشد که در جامعه شهری افغانستان حضور موثر اقتصادی داشته اند.

بنظر می رسد نویسنده، زمان مناسب یا منابع کافی برای تحقیق دقیق تر در دسترس نداشته است، اگرچنین می بود، مطمئنا این کتاب می توانست به عنوان منبع جامع و قابل استناد پژوهشی در مورد اقلیت سیک و هندوی افغانستان مطرح شود.

تفصیل بیشتر در مورد پیشینه و منشأ تاریخی، پرداخت بیشتر در مورد نقش فرهنگی و اقتصادی این اقلیت در فرایند تحولات معاصر افغانستان، می توانست کتاب را جامع تر و مفیدتر کند.

دو ضمیمه آخر نیز، ضروری به نظر نمی رسد و نوعی رعایت تکرار مکررات رایج میان مولفین افغانستانی بحساب می آید.

اضافه براین، در صفحه آرایی و امور فنی کتاب نیز چندان دقت و توجه کافی بخرج داده نشده است.

شناسنامه کتاب

نام کتاب: ما باشندگان دیرینه این سرزمین
نویسنده : ایشیر داس
ناشر: شورای فرهنگی افغانستان
محل انتشار: استکلهم، سوئد
شمارگان: ۱۰۰۰ نسخه