BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 10:21 گرينويچ - شنبه 08 مارس 2008 - 18 اسفند 1386
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
نیمه پنهان: روایت نخستین حضور اجتماعی زنان‎ افغان
 

 
 
شماری از زنان جوان افغان از مکتب ملالی در کابل

هشتم مارچ (مارس) روز جهانی زن است و از حدود صد سال پیش، همه ساله این روز در سراسر جهان تجلیل می شود.

سرنوشت زنان افغانستان نیز در صد سال اخیر، فراز و فرودهای فراوانی داشته که حرکت های اصلاح طلبانه امان الله خان برای حضور زنان در اجتماع سرآغاز این تحولات است.

امان الله خان در سال ۱۲۹۸ خورشیدی در افغانستان به پادشاهی رسید. با روی کار آمدن وی، حضور زنان در صحنه های سیاسی و اجتماعی آغاز شد.

وی در اولین قانون اساسی افغانستان که در سال ۱۳۰۳ خورشیدی در جرگه بزرگ (لویه جرگه) پغمان تصویب شد، مواردی را به آزادی های اجتماعی زنان اختصاص داد.

در اصلاحات امان الله خان، قوانینی برای ممنوع کردن ازدواج دختران نابالغ، ممنوع کردن چند همسری، ترویج آموزش زبانهای خارجی به تصویب رسید.

اولین مکتب زنان

ساختمان قدیمی لیسه ملالی
مکتب عصمت که بعدها به لیسه ملالی تغییر نام یافت، اولین مکتب دختران در کابل بود
در ماده ۶۸ اولین قانون اساسی افغانستان، تحصیلات ابتدایی برای زنان اجباری شد و برای اولین بار، در سال ۱۳۰۰ خورشیدی مکتب (مدرسه) "عصمت" که بعد به "ملالی" تغییر نام داد در شهر کابل برای دختران افتتاح شد.

دخترانی که قبلا در مکتب خانه های قدیمی (اکابر) درس خوانده بودند، به صنف(کلاس)های بالاتر و کسانی که تازه می خواستند درس بخوانند در صنف اول مشغول به تحصیل شدند.

نخستین گروه از دانش آموزان نیز در سال ۱۳۰۶ خورشیدی برای تحصیلات بیشتر به کشور ترکیه اعزام شدند.

بسیاری از زنان برجسته افغانستان که بعدها عضو کابینه دولت، عضو شورای ملی و سنای افغانستان شدند از دانش آموختگان لیسه (دبیرستان) ملالی بودند.

کبری نورزایی وزیر صحت عامه (بهداشت ) در دوران ظاهر شاه، جزو اولین کسانی بود که از این لیسه فارغ التحصیل شد و بعدها به عنوان معلم و مدیر لیسه ملالی سالها در این مکتب خدمت کرد.

اولین نشریه

اسما طرزی
نشریه ارشاد النسوان، به مدیریت اسما، همسر محمود طرزی منتشر می شد
"ارشاد النسوان" نخستین نشریه مخصوص زنان بود که در دوران اصلاحات امانی در اول حمل سال ۱۳۰۰ خورشیدی به مدیریت اسما رسمیه، همسر محمود طرزی در کابل منتشرشد.

سردبیر این نشریه، روح افزا، دختر محمد زمان خان خازن الکتب و خواهر حبیب الله خان طرزی بود.

این نشریه روی کاغذ نازک پسته ای رنگ در "سرای ده افغانان" کابل به چاپ سنگی می رسید.

بیشتر مطالب ارشاد النسوان که زیر نظر مسقیم ملکه ثریا همسر امان الله خان منتشر می شد، مطالب آموزشی برای زنان و دختران بود.

اخبار زنان، آداب معاشرت زنان، آشپزی، خیاطی، تربیت کودک و خانه داری، مهم ترین مطالب این نشریه را تشکیل می داد.

نزاع سنت و تجدد

تحصیل اجباری دختران در مکتب های مدرن و دیگر قوانین اصلاحی امان الله خان، از جمله ممنوعیت چندهمسری، برای روحانیون و جامعه سنتی افغانستان تحمل ناپذیر شد.

در اثر این فشارها، امان الله خان مجبور به تعدیل اصلاحات در باره زنان شد و در جرگه پغمان، حرکت مترقی خواهانه امان الله خان متوقف شد.

پیشنهاد تعدیل اصلاحات در ۱۹ ماده بدون مقاومت جدی از طرف امان الله خان پذیرفته شد.

این موارد، از جمله قوانینی بود که در جرگه پغمان، به تصویب رسید:" نکاح صغیر جایز است. زن باید در خانه تحصیل کند. ملا و قاضی در محاکم شامل اعضای محکمه باشند. در مکاتب، قبل از تحصیل السنه (زبانهای) خارجی، شرح عقاید و دینیات خوانده شود. محتسب به احتساب بپردازد. امور ملا و موذن و مساجد تنظیم شود. آزادی فردی عبارت از آزادی در امور شخصی است نه در سیاست و مذهب و دیانت. ازدواج یک مرد با چهار زن درست است"

شتاب اصلاحات

ملکه ثریا، همسر امان الله خان
شاه تجدد طلب افغانستان، رفع حجاب را از همسر خود، ملکه ثریا شروع کرد
هر چند که امان الله خان این قوانین را پذیرفت ولی مدتی بعد از بازگشت از اروپا دوباره برنامه های اصلاحی خود را با شتاب بسیار بیشتری آغاز کرد.

او ازدواج دختران نابالغ را دوباره ممنوع کرد و سن ازدواج را برای دختران ۱۸ و برای پسران ۲۲ سال اعلام کرد.

امان الله خان همچنین اقدام به رفع حجاب زنان کرد و از همسر خود ملکه ثریا خواست تا بدون حجاب در اجتماع ظاهر شود.

در خیابان های مهم کابل، بر روی تابلو ها نوشتند "هیچ زنی با برقع از اینجا عبور کرده نمی تواند".

تمام مردان کابل نیز مجبور به پوشیدن دریشی (کت و شلوار) و کلاه شاپو شدند و سلام دادن با دست ممنوع شد و هر کسی با ید در وقت سلام کلاه از سر بر می داشت.

هر کس که از این فرمان ها سر پیچی می کرد، توسط پلیس جریمه نقدی می شد.

امان الله خان می خواست برنامه های خود را بر گرفته شده از دین اسلام به مردم معرفی کند و حتی در یکی از سخنرانی های خود گفت: " ازدرگاه خداوند توانا نیاز دارم تا توانم بخشد تا مصدره خدمتی به مردم خود و اسلام گردم ، حاضرم در راه اسلام حیاتم را قربان نماییم، آرزوی من این است تا تعصبات مذهبی را که سبب عقبمانی جهان اسلام گردیده از بین ببرم".

امان الله خان
امان الله خان، در اثر فشارهای داخلی، مجبور به تعدیل اصلاحات شد
ولی از آنجایی که اصلاحات او و همسرش، نسبتاً شتابزده بود، نتوانست میان نوآوری های خود و جامعه سنتی افغانستان آشتی ایجاد کند.

بدین ترتیب، بار دیگر مخالفت با اصلاحات امانی آغاز شد و شاه متهم به کفر و بی دینی شد و برنامه های او مخالف عزت افغانی و ارزش های اسلامی شناخته شد.

سرانجام بر اثر اعتراض و شورش هایی که از طرف روحانیون دینی رهبری می شد، از قدرت کنار رفت.

غلام محمد غبار تاریخ نویس افغانستان که از شاهدان عینی دوره اصلاحات بوده است، حرکت های امان الله خان را شتابزده و کاریکاتوری دانسته و معتقد بوده که این حرکت ها، افغانستان را مستعد یک انقلاب منفی کرد.

 
 
یک نقاش زن در کابل زنان نگارگر
نمایشگاه نقاشی های مدرن زنان افغان
 
 
زن افغان (عکس از آرشیو) زنی که طلاق می‌خواست
خودسوزی یک زن افغان، در داخل دادگاه
 
 
زن افغان دعا برای صلح
زنان افغان برای پایان جنگ دعا می کنند
 
 
زنان افغان زنان افغان
خشونت پشت درهای بسته
 
 
یک قربانی خودسوزی در بیمارستان هرات خاکستر زندگی
برقعی از آتش: ۴۶ خودسوزی در شش ماه
 
 
دختران فوتبالیست افغان بدون برقع
نخستین حضور بین المللی زنان فوتبالیست افغان
 
 
زنان کشاورز در بلخ زنان کشاورز
دشواری های زندگی زنان افغان
 
 
مطالب مرتبط
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران