شب‌های روشن سینمای ایران در 'شب‌های تاریک' تالین

حق نشر عکس Getty Images
Image caption تالین پایتخت و بزرگترین شهر استونی است

نام تالین، شهر کوچک و اما زیبا در کشور سردسیری چون استونی با یک جشنواره سینمایی پرآوازه تر شده است.

این جشنواره نزدیک به هزار نفر از اهالی سینما از کشورهای مختلف جهان را به یک ضیافت دو هفته ای و با نمایش بیش از دویست فیلم دعوت می کند.

حضور رسمی رئیس جمهور استونی در مراسم اختتامیه بر اهمیت سیاسی و اجتماعی آن برای این کشور تاکید می‌کند.

جشنواره جهانی فیلم "شب های تاریک" تالین که امسال بیستمین دوره خود را برگزار کرد، از سال پیش به عنوان جشنواره گروه الف شناخته شده و برای بخش مسابقه خود تنها فیلم هایی را انتخاب می کند که در هیچ جشنواره دیگری نمایش نداشته باشند.

سینمای ایران امسال با هفت فیلم در بخش های مختلف این جشنواره حضور داشت و سه جایزه مهم جشنواره هم نصیب دو فیلمی از ایران شد که در بخش مسابقه اصلی و مسابقه فیلم های اول حضور داشتند. از این رو شب های تاریک تالین به شب های روشنی برای سینمای ایران بدل شد و حاضران، شب اهدای جوایز را "شب سینمای ایران" خواندند.

از اسرائیل تا ایران

Image caption یک قلب آرام برنده جایزه بهترین فیلم شد

امسال در بخش مسابقه این جشنواره دوازده فیلم به رقابت پرداختند و هیئت داوران جشنواره شامل اومبرتو پازولینی (تهیه کننده و فیلمساز)، ویلیام گلدستاین (آهنگساز)، فردریک تور(تهیه کننده و کارگردان)، لورا برن(بازیگر)، استین بیل(فیلمنامه نویس) و کانگ سو- یون(بازیگر و مدیر جشنواره سینمایی)، جایزه بزرگ این جشنواره را به فیلمی از اسرائیل اهدا کردند: "یک قلب آرام" ساخته ایتان آنر.

یک قلب آرامفیلم خوش ساختی است که یک دختر جوان را در محله به شدت سنت‌گرای یهودی در بیت المقدس تصویر می کند؛ جایی که شباهت نداشتن این زن به عناصر مذهبی اطرافش، دردسرهای زیادی ایجاد می کند.

فیلم به زیبایی به مفهوم تندروی می پردازد و با ظرافت موقعیت ناگزیر و شکننده ای را تصویر می کند که در آن قهرمان آسیب پذیرش می تواند متفاوت بودن خودش را با کمک همسایه اش- مادر چند فرزند که در ابتدا بسیار محافظه کار به نظر می رسد- تثبیت کند.

بعید به نظر می رسد که تندروهای اسرائیلی از مفهوم این فیلم و به ویژه بخش مربوط به مسیحیت آن دل خوشی داشته باشند، همان طور که بعید است فیلم تازه نرگس آبیار، "نفس"، که این روزها در سینماهای ایران هم به روی پرده است و جایزه بهترین کارگردانی جشنواره تالین را از آن خود کرد، برخلاف فیلم قبلی این فیلمساز- "شیار ۱۴۳"- چندان مقبول تندروهای داخل ایران باشد.

"نفس" سه سال از زندگی یک دختر خردسال را در یک مقطع حساس تصویر می کند: زمان شاه، وقوع انقلاب و آغاز جنگ.

فیلمساز به شدت از موضع گیری سیاسی در این فیلم پرهیز دارد و بیشتر سعی می کند تصویر وقایع پیرامونی را در دنیایی کودکانه به تصویر بکشد. با این حال اما تعلق فیلم به دنیای ادبیات و رمانی که فیلم از روی آن ساخته شده، بسیار بیش از سینماست و حضور راوی و تکیه بر حرف های او( بجای تصویر)، مهمترین مشکل فیلمنامه را رقم می زند.

درخشش یک فیلمساز جوان

Image caption هدیه تهرانی در نمایی از فیلم دوئت

اما در بخش مسابقه فیلم های اول که در جهت کشف استعدادها و میدان دادن به جوانان بنا شده و اهمیت یافته و امسال رضا میرکریمی از ایران ریاست هیئت داوران آن را به عهده داشت، جایزه بهترین فیلم به نوید دانش رسید برای فیلم "دوئت"، فیلمی که جایزه داوران "نتپک" را هم از آن خود کرد.

دوئت با بازی سه ستاره سینمای ایران، هدیه تهرانی، علی مصفا و نگار جواهریان، در واقع توسعه یافته فیلم کوتاهی است به همین نام از همین فیلمساز که در سال ۲۰۱۳ در بخش سینه فونداسیون- فیلم های دانشجویی- جشنواره کن به نمایش درآمده بود.

دانش که هم در کلاس های عباس کیارستمی و هم اصغر فرهادی حاضر بوده، شاید ناخودآگاه سعی دارد به ترکیبی از این دو برسد: نماهای طولانی و سکانس های آرام که در عین حال داستانی شهری و ملودام را روایت می کنند.

مفهوم گذشته به بحث و محور اصلی فیلم بدل می شود و فیلمساز سعی دارد روایات و برخوردهای چهار شخصیت مختلف در روبرو شدن با گذشته را در کنار هم قرار دهد، اما فیلمنامه به اندازه کافی در جزئیات و ترتیب و روند ارائه آنها دقیق نیست، در نتیجه تماشاگر در یک ساعت اول انگیزه ها و رفتار شخصیت ها را چندان باور نمی کند و با آنها همراه نمی شود.

ضیافت سینمای ایران

Image caption نرگس آبیار برای فیلم نفس جایزه بهترین کارگردانی جشنواره تالین را از آن خود کرد

اما پنج فیلم ایرانی دیگر هم در بخش های مختلف این جشنواره حضور داشتند: آخرین ساخته عباس کیارستمی با نام "من را به خانه ببر" یک فیلم کوتاه پانزده دقیقه ای است - که بهتر است ویدئو آرت خوانده شود تا فیلم- برای ادای احترام به این فیلمساز تازه درگذشته سینمای ایران، در کنار مستند "هفتاد و شش دقیقه و پانزده ثانیه با عباس کیارستمی" ساخته سیف الله صمدیان به نمایش درآمد تا تجلیلی باشد از فیلسازی که هر دو برنده ایرانی جشنواره- نرگس آبیار و نوید دانش- در شب اختتامیه جوایز خود را به او اهدا کردند.

"دختر" ساخته رضا میرکریمی (روایت دیدنی ای از تقابل سنت و مدرنیته)، "من" ساخته سهیل بیرقی ( فیلم پلیسی غریبی در فضای ایران که جذابیت های مختلفی دارد اما با پایانی به شدت کلیشه ای و غیرقابل باور لطمه می بیند) و "رفتن" به کارگردانی نوید محمودی (محصول مشترک ایران و افغانستان که تصویری از وضعیت مهاجران افغانی ارائه می کند و به عنوان نماینده افغانستان به اسکار هم ارسال شده)، حلقه ضیافت فیلم های ایرانی جشنواره تالین را تکمیل کردند.

موضوعات مرتبط