نگاهی به هفدهمین جشنواره بین المللی فیلم‌های فانتزی نوشاتل

جشنواری نوشاتل حق نشر عکس NIFFF
Image caption تماشاگران سینمای تابستانی جشنواره

سینما در آغاز با به تصویرکشیدن خیال رخ نمود، از زمان ملی یس تاکنون، تخیل و فانتزی با سینما همراه بوده است، جشنواره بین المللی فیلم های فانتزی نوشاتل یکی از جشنواره هایی ست که به این وجه سینما می پردازد اما می کوشد تا به مفاهیم اجتماعی مستتر در آن اهمیت بیشتری دهد و از همین رو بعد از هفده سال هم اکنون به یکی از مهمترین جشنواره های نوع خود در جهان بدل شده است.

این جشنواره بسیاری از روزنامه نگاران سینمایی را از سراسر اروپا و حتی از آسیا و آمریکا به این شهر کوچک در غرب سوئیس می کشاند.

جشنواره فیلم های فانتزی نوشاتل (NIFFF) که بطور اختصاصی به سینمای تخیلی آسیا و خلاقیت های دیجیتال نیز می پردازد کم کم در حال بدل شدن به رخدادی قابل توجه در صنعت‪/‬ رسانه سینما از منظر مرور آخرین فن آوریهای سینما نیز هست.

در جشنواره امسال علاوه بر بخش مسابقه بین المللی، سینمای نوین آسیا و مسابقه فیلم کوتاه سوئیس، بخش های دیگری چون فیلم های نوع سوم (سینمای دلهره و تخیلی)، فیلم های ماورا (ساختارشکنانه ترین ها در ژانر)، سوئیس شگفت انگیز، تاریخ سینما، فیلم های کوتاه آسیا نیز در کنار دهها کارگاه، جلسه پرسش و پاسخ و سمینارهای مختلف در باره فن آوری سینما، نقش زنان در سینمای تخیلی و همچنین رویکردهای تازه در زمینه بازیهای دیجیتال و واقعیت مجازی وجود داشت.

جشنواره فیلم نوشاتل می کوشد تا با برنامه های مختلف مخاطبان بیشتری را جذب کند، از همین رو نمایش فیلم های مشهور تاریخ سینما در فضای باز در حوالی نیمه شب و درکنار دریاچه یکی از جذابیت های آن بوده اما امسال برگزارکنندگان جشنواره تصمیم گرفتند تا فیلم های تخیلی و ترسناک جدید و قدیمی را در فضای باز ولی محصور به نمایش بگذرانند زیرا اغلب این فیلم ها برای کودکان و نوجوانان چندان مناسب نبودند و در زمان هوای بسیار متغییر هم مزید برعلت بود.

در عوض بخش فیلم کودکان و «خانه ارواح» یکی از جذابیت های امسال جشنواره برای کودکان و نوجوانان بود که می توانستند واقعیت مجازی را در صحنه های مختلف تجربه کنند. برای بزرگسالان «حمله زامبی ها» در موزه تاریخ هنر یکی از جذابیت های امسال بود که در آن شرکت کنندگان در فضای تاریک موزه باید به تعقیب و گریز با زامبی های ترسناک می پرداختند که البته سرشار از هیجان بود از جمله نزدیک نیمه شب وقتی من به داخل موزه رفتم به جای مسئول این بخش که قرار بود در باره آن به من توضیح بدهد زامبی ها به استقبالم آمدند.

حق نشر عکس دوران بسیار تاریک
Image caption 'دوران بسیار تاریک'، برنده جایزه نارسیس جشنواره

موسیقی با دی جی های متنوع، بازارچه اغذیه های متنوع و بار که تا پس از نیمه شب تماشاگران جشنواره را همراهی می کند از جذابیت های جانبی این جشنواره فیلم تابستانی ست، با این همه خود تماشاگران جشنواره هم یکی از جذابیت های این جشنواره هستند که حتی برای من که در بسیاری از جشنواره های سینمایی شرکت داشته ام هم منحصر به فرد هستند و قبل و در هنگام پخش فیلم با مزه پرانی ها مختلف فضایی شاد و مفرح فراهم می آورند.

در بخش مسابقه امسال چند فیلم قابل توجه انتخاب شده بودند از جمله؛ «دشمنی» ساخته متئو توری که جایزه تماشاگران نوجوان را دریافت کرد. این فیلم در باره زنی بود که در آخرالزمان و در میان ناکجاآباد از میان اندک انسان های باقی مانده با موجوداتی شبیه زامبی ها رو در رو می شود. «بوش ویک» در باره کودتای ارتش و راست گرایان تگزاسی علیه اقلیت ها در بروکلین نیویورک ساخته گری مورنیون و جاناتان میلوت که تقریبا بصورت برداشت بلند و بدون قطع ساخته شده بود و با آنچه مخالفان ریاست جمهوری ترامپ در باره آنکه او زمینه یک جنگ داخلی تازه در آمریکا را فراهم می آورد نزدیکی دارد و «بی پایان» ساخته جاستین بنسون و آرون مورهد که با تشویق منتقدان و روزنامه نگاران سینمایی روبرو شد از فیلم های برجسته امسال جشنواره بودند.

«دوران بسیار تاریک» یکی دیگر از فیلم های بخش مسابقه این جشنواره بود و اولین فیلم بلند کوین فیلپس کارگردان جوان آمریکایی ست که پیش تر با فیلم کوتاه «بیش از حد باحال برای مدرسه» در بخش هفته منتقدان جشنواره کن شرکت داشت و از همان نماهای نخست تماشاگر را مجذوب خود می کند در باره تعارض های نوجوانی ست بین عشق و دوستی و قتل در دوران پیش از اینترنت و موبایل، بازی درخشان اوون کمپبل در این فیلم سیاه و سرد به باورپذیرتر کردن فضای آن کمک کرده است.

حق نشر عکس Omid Habibinia
Image caption آنائیس امری مدیرهنری جشنواره

داوران جشنواره سال پیش جایزه اصلی را به «زیر سایه» ساخته بابک انوری فیلمساز بریتانیایی ایرانی تبار ساکن لندن دادند، فیلمی خوش ساخت که به کنایه به نظام توتالیتر مذهبی در ایران با بهره گیری از ژانر وحشت اشاره دارد، اما امسال جز مریام ساسین تهیه کننده لبنانی که خودش می گفت جزء معدود زنان تهیه کننده و یکی از چند تهیه کننده فیلم در آن کشور است خبری از خاورمیانه که شاید یکی از سیاه ترین سالهای خود را در طول تاریخ معاصر سپری کرد در این جشنواره نبود.

از مریام ساسین پرسیدم تو از خاورمیانه ای می آیی که هر سال به نظر می رسد بحران و تنش در آن بدتر می شود و عضو هیئت داوران جشنواره فیلم های فانتزی شده ای این تضاد برای تو چه معنایی دارد؟

او پاسخ داد: اینکه از لبنان که سالها درگیر جنگ داخلی بوده و حالا هم درگیر بحران های خاورمیانه شده بیایی در شهری مثل نوشاتل در سوئیس که امن ترین و بی طرف ترین جای دنیاست خودش مثل یک فانتزی ست اما فکر میکنم مردم خاورمیانه حالا بیشتر از همیشه به رویای روزهای بهتر نیاز دارند.

با این همه فرهنگ همیشه در زمان جنگ آخرین اولویت دولت هاست، هرچند در لبنان ما هیچ وقت به بودجه دولتی وابسته نبودیم، اینکه در این برحه از تاریخ فیلم هایی بسازیم که واقعیت موجود را بدون جانبداری نشان دهد اهمیت بسیاری دارد زیرا جانبداری در جهان امروز بسیار خطرناک جلوه می کند.

از او پرسیدم آیا تصور میکند جنبش اعتراضی در ایران و بهار عربی تاثیر بسیاری در سینمای خاورمیانه گذاشته؟ تهیه کننده لبنانی پاسخ داد در ابتدا فیلم های بسیاری بودند که میخواستند به بازنمایی آنچه در این دوران انقلابی می گذرد بپردازند اما اکنون شاهد موجی هستیم که به تاثیرات آن توجه دارد که بیشتر قابل تامل است، همانطور که جنگ داخلی در سینمای لبنان تاثیر بسیاری گذارد و همیشه در چنین برحه های تاریخی ست که موج تازه ای در سینما رشد می یابد، شاید ما هم جریانی شبیه موج نو در سینمای فرانسه را در خاورمیانه شاهد باشیم.

حق نشر عکس Omid Habibinia
Image caption میریام ساسین، داور لبنانی جشنواره

داوران جشنواره امسال جایزه نارسیس خود را به فیلم «دوران بسیار تاریک» اعطاء کردند، جایزه ملی یس برای بهترین فیلم اروپایی به فیلم اسپانیایی «بار» ساخته الکس دلا ایگلسیا تعلق گرفت، جایزه منتقدان به «بی پایان» رسید و داوران تصویرسازی آینده برای بهترین طراحی تولید نیز به «بی پایان» را برگزیدند، این جشنواره همچنین جوایز دیگری هم توسط داوران مختلف به برگزیدگان اعطاء کرد از جمله جایزه بهترین فیلم کوتاه سوئیس که به فیلم انیمیشن «پلی روی رودخانه» تعلق گرفت.

هفدهمین جشنواره نوشاتل با استقبال بیشتری علیرغم هوای متغییر که از روزهایی گرم و آفتابی با دمای بالاتر از ۳۳ درجه تا روزهایی با دمای ۱۷ درجه و بارانی در نوسان بود روبرو شد و تقریبا به اندازه یک و نیم برابرجمعیت اصلی شهر سالن های سینما و محل های نمایش فیلم پر شدند و نزدیک به صد فیلم بلند و ۵۹ فیلم کوتاه از ۴۳ کشور مختلف جهان در آن به نمایش درآمد.

در پایان جشنواره از آنائیس امری، مدیر هنری جشنواره پرسیدم که جشنواره امسال را چگونه ارزیابی می کند و آیا در نظر دارد تا به فیلمسازان ایرانی و ایرانی تبار و خاورمیانه ای و همچنین زنان جای بیشتری در این جشنواره بدهد؟ او پاسخ داد:

جشنواره نسبت به سال گذشته پیشرفت زیادی داشته، ما از اینکه فیلمسازان ایرانی و خاورمیانه ای در جشنواره شرکت کننداستقبال می کنیم اما واقعیت این است که در عرصه فیلم های تخیلی مردان بیشتر در صحنه تولید نقش اصلی را دارند و ما می کوشیم تا زنان را تشویق کنیم که بیش از گذشته وارد صحنه شوند برای اینکه مخاطبان و سینما به داستان هایی نیاز دارند که بتوانند همه را جذب کنند.

پایان جشنواره نوشاتل که یکی از تیترهای مهم بسیاری از رسانه های سوئیس بود درحالی با جشن و پایکوبی برگزار می شد که سایر تیترهای این رسانه ها از اوضاع جهان چندان دلگرم کننده نبود، گویی تخیل، لذت ترس و سرگرمی رویایی بود که خیلی زود به پایان رسید؛ این یک جشنواره نیست!