جشنواره آوینیون؛ از ایرانیان مهاجر تا ژولیت بینوش

آوینیون حق نشر عکس Empics
Image caption هفتاد و یک سال برگزاری جشنواره آوینیون و ابعاد حیرت انگیزش- که در ماه ژوئیه، صدها هزار نفر را به این شهر تاریخی زیبا در جنوب فرانسه می کشاند؛ با ده ها هزار نوبت اجرای تئاتر، رقص، پانتومیم، سیرک و کمدی تک نفره طی حدود یک ماه از بام تا شام- آن را در کنار ادینبورگ به بزرگ ترین جشنواره هنرهای نمایشی جهان بدل می کند

هفتاد و یک سال برگزاری جشنواره آوینیون و ابعاد حیرت انگیزش- که در ماه ژوئیه، صدها هزار نفر را به این شهر تاریخی زیبا در جنوب فرانسه می کشاند؛ با ده ها هزار نوبت اجرای تئاتر، رقص، پانتومیم، سیرک و کمدی تک نفره طی حدود یک ماه از بام تا شام- آن را در کنار ادینبورگ به بزرگ ترین جشنواره هنرهای نمایشی جهان بدل می کند.

جشنواره آوینیون که آخرین روزهای خود را سپری می کند، امسال میزبان پنجاه اثر در بخش اصلی و ۱۴۸۰ اثر در بخش Off است. آثار شرکت کننده در بخش اصلی از کشورهای مختلف دنیا به این جشنواره دعوت می شوند، اما در بخش Off که در واقع بخش جنبی محسوب می شود، جدای از مراکز تئاتری شناخته شده، هر گروهی می تواند با کرایه یک تالار- که گاه حتی می تواند یک کافه یا کلیسا هم باشد- به اجرای اثر خود بپردازد.

نکته جالب اینکه وجود تعدد آثار، غالب اجراها با تماشاگرانی مشتاق روبرو می شوند که گاه حتی ساعت ها در صف می ایستند و گاه در تالارهای بسیار کوچک با درجه حرارت زیاد به تماشای نمایشی می نشینند که بلیت آن را با قیمتی نه چندان ارزان خریده اند.

ایرانی های جشنواره

سال گذشته برای اولین بار تئاتری از ایران به بخش اصلی جشنواره دعوت شده بود ("شنیدن" اثر امیر رضا کوهستانی)، اما امسال این بخت از هنرهای نمایشی ایران دریغ شده است.

در بخش Off ، از ایران گروه تئاتر سایه با نمایشی به نام "دروازه" نوشته و کارگردانی مهدی مشهور شرکت داشت؛ نمایشی که به مدت پنج روز اجرا شد و روایت دو زن اهل خاورمیانه بود که تجربه مهاجرت خود را به زبان می آورند.

در همین تالار کوچک نمایش دیگری به نام "برخورد" اثری از سحر شاهگلدی و مانلی وفاداری دو بار اجرا شد؛ اثری باز با مضمون مهاجرت که این بار درباره کودکی است که حین مهاجرت جانش را از دست می دهد.

بیشتر بخوانید:

جشنواره آوینیون؛ حضور تئاتر ایران پس از هفتاد سال

جشنواره آوینیون؛ از جدال تئاتر کهنه و نو تا قاصدکی از ایران

اجرای هجده ساعته 'هنری پنجم'؛ سایه سیاست بر جشنواره آوینیون

آیدا اصغرزاده، بازیگر و نمایشنامه نویس ایرانی الاصل متولد پاریس، با دو نمایش در جشنواره امسال حضور داشت: "دست های لیلا" که اصغرزاده و کامل ایگر نویسنده های آن هستند و خود اصغرزاده در آن بازی می کند، داستانی را در دهه هشتاد در الجزایر دنبال می کند. نمایش دیگری که اصغرزاده نوشته، "آخرین سرو لبنان" نام دارد که باز داستان زنانه ای را روایت می کند.

سارا دورقی، کمدین ایرانی که از ده سالگی در فرانسه زندگی می کند با آخرین اثر خود به نام "صف عوض می کنم" مشتاقان کمدی های تک نفره را به خود جلب کرد؛ با اثری درباره مهاجرت و تفاوت های فرهنگی ایرانیان و فرانسویان.

در یک بعدازظهر گرم هم دو هنرمند ایرانی به نام های آیدا و بابک، در یک کنسرت که در برنامه ای به نام "موسیقی دیگران" اجرا می شد، فلامنکو و جاز را با موسیقی سنتی ایرانی آمیختند.

حق نشر عکس حق نشر عکسAVIGNION
Image caption ژولیت بینوش که شش سال پیش به همراه اکرم خان در جشنواره آوینیون اجرا داشت، بار دیگر با اثری به نام باربارا به این جشنواره بازگشته است؛ با همراهی الکساندر تارو به عنوان نوازنده پیانو و تلاشی برای روایت زندگی و اندوه زنی خواننده به نام باربارا

بخش اصلی

در هفتاد و یکمین دوره جشنواره آوینیون، به گفته اولیویه پی، دبیر جشنواره، سعی شده به هنر آفریقا توجه نشان داده شود؛ در نتیجه تعداد قابل توجهی از اجراها به نمایش ها و کنسرت های آفریقایی اختصاص داشت.

اولیویه پی می گوید غالب آثار را بدون دیدن و تنها با اتکا به سابقه کارگردان دعوت می کند. شاید از این همین روست که به نظر می رسد برخی از اجراها فاقد ارزش های اولیه برای شرکت در جشنواره ای به ابعاد آوینیون هستند؛ به همین جهت آثار شرکت کننده در بخش اصلی ملغمه ای هستند از آثار دیدنی و آثار گاه بسیار ضعیف.

مهمترین مشکل آوینیون از اینجا شکل می گیرد که در آن هنوز توجه به مضمون بیش از اجراست؛ در نتیجه آثاری که موضوعاتی "مهم" داشته باشند- از مساله مهاجرت و جنگ تا حقوق زنان و حقوق همجنس گراها- خودبخود اجراهای زیادی را به خود اختصاص می دهند بی آن که ارزش های هنری لازم را داشته باشند.

"خاطرات سارایوو" به کارگردانی ژولی برتن و جید هربولوت از پاریس، نمونه مشخصی است از این نوع نگاه: سران کشورهای مختلف اروپا دور هم جمع شده اند و در اثری شعاری درباره جنگ بوسنی در دهه نود و ارتباط آن با امروز حرف می زنند بی آن که خلاقیتی در اجرا دیده شود.

دبیر جشنواره باز امسال هم اثر دیگری از خودش را در جشنواره اجرا می کند: " پاریسی ها" که بر اساس رمانی از خود اولیویه پی - منتشر شده در سپتامبر سال گذشته- اجرا شد، داستان رابطه یک زوج همجنس گرا در مهمانی ها و فضای پاریس را به تصویر می کشد. این اثر پرخرج که طراحی صحنه هوشمندانه ای دارد، در نهایت با تکیه بسیار بر دیالوگ و تلاش برای دادن "پیام"، آسیب جدی می بیند.

"سوت" اثر تیاگو رودریگوئز از پرتغال، اثر مدرن تری است که سعی دارد مفهوم کلاسیک روایت را به چالش بکشد. داستان انتخاب بازیگر و برخوردهای کارگردان با بازیگران، بر روی صحنه با حضور کارگردانی که حرکات و دیالوگ های بعدی بازیگران را به آنها گوشزد می کند، شکل پیچیده ای از اجرا ارائه می کند که اما در نهایت به کمال نمی رسد.

ژولیت بینوش که شش سال پیش به همراه اکرم خان در جشنواره آوینیون اجرا داشت، بار دیگر با اثری به نام باربارا به این جشنواره بازگشته است؛ با همراهی الکساندر تارو به عنوان نوازنده پیانو و تلاشی برای روایت زندگی و اندوه زنی خواننده به نام باربارا.

اما ایزرائیل گالوان، یکی از دیدنی ترین اجراهای جشنواره را در حیاط رویایی "پله دپاپ"(قصر پاپ ها) رقم زد؛ رقصنده ای که بارها در دهه های گذشته جوایز رقص فلامنکو را از آن خود کرده، حالا از همه قواعد سنتی فلامنکو گریزان است و راه های تازه ای را تجربه می کند: این بار با تکیه مطلق بر صدا- حتی صداهای ناهنجار- و نهراسیدن از تکرار و سکوت؛ چیزهایی که تماشاگر معتاد به فلامنکوی کلاسیک را می تواند علیه او بشوراند.

موضوعات مرتبط