باغ، خانه و مقبره کمال خجندی در خجند

باغ کمال خجندی که سال ۱۹۲۴ بنیاد و سه سال پیش بازسازی شد، در کنار چپ رودخانه سیحون یا سیردریا، در پیرامون دژ کهن خجند واقع است و از اماکان عمده گردشگری در این شهر محسوب می‌شود. مقامات محلی در استان سغد تاجیکستان دروازه باغ، آرامگاه، پیکره و منزل کمال خجندی را در نوروز ۱۳۹۴ افتتاح کردند.

البته مقبره واقعی خواجه کمال‌الدین مسعود خجندی در شهر تبریز ایران واقع است. در پاییز سال ۱۳۹۳ هیاتی از مقامات و فرهنگیان سغدی در جریان سفری به ایران پاره‌ای از تربت (خاک آرامگاه) کمال خجندی را از شهر تبریز به خجند، زادگاه این شاعر غزل‌سرای قرن ۱۳ میلادی، انتقال دادند و مقبره او را در خجند ساخته شد.

خانه کمال به سبک خانه‌های قدیمی رایج در شمال تاجیکستان ساخته شده و در داخل یکی از اطاق‌های آن دستگاه اطلس بافی نیز وجود دارد که دختران خجندی شیوه بافت این نوع پارچه را در آن جا یاد می‌گیرند.

در پشت خانه کمال چارباغی از درختان زردآلو، بادام، انار و انگور با یک طاق و چاه آبی که به رسم کهن از آن با رسن آب می‌کشند، بنیاد شده است. در بیرون خانه حوزی است و در پیرامون آن درختان بید سر کشیده‌اند.

پیکره کمال خجندی را با ارتفاع هفت متر که در کنار مقبره واقع است، پیکره ساز دوران رحمتف ساخته است. در نزدیکی مقبره آبشار و ایوان‌هایی چوبی به سبک سنتی از سوی معماران محلی ساخته شده‌اند.

کمال‌الدین مسعود خجندی، معروف به شیخ کمال، از شعرای معروف قرن هشتم خرشیدی است که در غزل سرایی مهارت تمام داشت و دیوانی مشتمل بر حدود هشت هزار بیت از او باقی مانده است. وی از همزمانان حافظ بود که اوایل قرن هشتم هجری در خجند متولد شد و حوالی سال ۷۸۰ در تبریز درگذشت.