'نکورویان فرخار' در تهران؛ مکثی بر نیمرخ زیبای افغانستان

نمایشگاه تهران حق نشر عکس Shadi Rezaie/PHoto: Eric Lafforgue
Image caption عکس اریک لافورگ از یک زن واخانی در نمایشگاه "نکورویان فرخار"

زیبارویان فرخاری یا "بتان فرخاری" در ادبیات کهن فارسی به عنوان شهره‌ترین زیبارویان جهان توصیف شده‌اند. منظور شاعران از فرخار چه بتکده‌ای در تبت باشد، چه شهری در تاجیکستان و یا شهرستانی در شمال افغانستان، اشارتی به زیبایی‌ دارد. به همین دلیل است که نمایشگاه عکس "نکورویان فرخار" که در تهران برگزار شده است به نیمرخ زیبای افغانستان تمرکز دارد.

بازتاب چهره‌های متنوع مردم با پوشش‌های مختلف و جذاب و مناظر طبیعی رنگین و دل‌انگیز افغانستان در ۷۵ عکس از ۱۶عکاس در دیوارهای نگارستان مرکز فرهنگی اکو در تهران جا خوش کرده‌اند.

عکس‌ها در نمایشگاه "نکورویان فرخار" که روز جمعه (۲۴ نوامبر/۳ آذر) گشایش یافت و تا دوم دسامبر ادامه خواهد داشت، محدود به زاویه دید عکاسان افغان از کشورشان نیستند بلکه عکس‌هایی از سه عکاس ایرانی، یک فرانسوی، یک استرالیایی و یک آمریکایی هم در این نمایشگاه شرکت دارند.

Image caption در این نمایشگاه‌ چهره اقوام مختلف افغانستان هم نشان داده شده

فاطیما حسینی، مسئول برگزاری "نکورویان فرخار"، عکاس افغان ساکن ایران، می‌گوید تلاشش نشان دادن "چهره دیگر" افغانستان است. چهره‌ای که به گفته او کمتر روی آن تمرکز شده است.

او در گفت‌وگویی با من گفت: "این نمایشگاه برای بازتاب زیبایی‌ها و عظمت آریانای باستان برگزار شده است."

فاطیما می‌گوید به دلیلی تصمیم گرفت که عکس‌های غیر از جنگ از افغانستان گردهم بیاورد که توصیف افغانستان به عنوان کشوری جنگ‌زده، ویران و پر از خشونت اذیتش می‌کرده است.

این نمایشگاه دومین برنامه هنری-فرهنگی نسبتا بزرگ در چند هفته گذشته است که با موضوع افغانستان در تهران برگزار می‌شود. چند هفته پیش بزرگترین نمایشگاه هنرهای تجمسی افغانستان در فرهنگسرای نیاوران در این شهر برگزار شد که با استقبال زیادی از سوی فرهنگیان هر دو کشور رو‌به‌رو شد.

در همین حال روز چهارشنبه (۲۹ نوامبر/۸ آذر) دومین دور گفت‌وگوهای فرهنگی افغانستان و ایران با محوریت مهاجرت در کابل برگزار شد. این نشان می‌دهد که داد و ستد و همکاری‌های مشترک فرهنگی میان این دو کشور بیشتر و بهتر از گذشته می‌شود. با آنکه از گذشته‌های دور روابط فرهنگی ایران و افغانستان باثبات‌تر از روابط سیاسی آنها بوده است.

Image caption این نمایشگاه با همکاری سفارت افغانستان در تهران، نهاد فرهنگی و بين‌المللی اكو برگزار شده است و الهام زارع‌نژاد يكی از هنرمندان ايرانی چيدمان عکس‌های این نمايشگاه را بر عهده داشتند

عبور از انتحاری به ساختمان‌های مدرن

چند عکس از مسعود حسینی نخستین عکاس افغان برنده جایزه معتبر پولیتزر هم در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شده‌اند. او به خاطر یک عکس بسیار اندوهناک از لحظاتی پس از یک بمبگذاری انتحاری در کابل و کودکی در حال فریاد زدن، پولیتزر گرفت اما عکس‌هایش در این نمایشگاه حکایت امیدوارکننده‌‎ای از افغانستان ارایه می‌کند.

پنج عکس او در نمایشگاه "نکورویان فرخار" مراحل ساخت آپارتمان‌های مدرن در کابل را نشان می‌دهد. این عکس‌ها را او از پنجره اتاق خانه‌اش از زاویه واحدی گرفته است.

او می‌گوید:"شاید بیننده‌های ایرانی تصور هم نکنند که چنین جایی در افغانستان وجود دارد."

به باور آقای حسینی عکاسی خبری در افغانستان رشد زیادی داشته است و افغانستان با عکس‌های خبری‌اش بیشتر شناخته شده است. او اما می‌گوید عکس هنری در افغانستان در حال پیشرفت است و امیدوار است که جهشی در این زمینه هم در افغانستان به وجود بیاید.

حق نشر عکس Massoud hossaini
Image caption عکس مسعود حسینی که از پنجره اتاقش در کابل گرفته و آبادانی در افغانستان را نشان می‌دهد

چهره‌‌های اقوام مختلف افغانستان

در کنار عکس‌هایی که بلنداهای پامیر تا کاخ دارالامان کابل تا مناظر بامیان را به تصویر کشیده، تلاش برگزارکنندگان این نیز بوده است که چهره‌های متنوع اقوام مختلف افغانستان را به ساکنان پایتخت ایران و دیگر مخاطبان در آنجا معرفی کنند.

فاطیما می‌گوید: "در ایران از این که بیشتر قشر هزاره (افغانستان) مهاجر شده‌‎اند همه فکر می‌کنند افغان‌ها فقط چشم‌بادامی‌هایی هستند که اینها می‌بینند و چهره‌های متفاوت برای اینها بسیار جذاب بود. مثلا چهره‌ پشتون‌ها را خیلی‌ از ایرانی‌ها به عنوان افغان نمی‌شناختند. برای‌شان جذاب بود که چهره آریایی، چهره خراسانی، ترکمن و دیگر چهره‌ها را ببینند."

به نظر می‌رسد این نمایشگاه به بخشی از هدفی که داشته، رسیده است.

شادی رضایی، دانشجوی رشته عکاسی و از ساکنان تهران می‌‎گوید دیدگاهش نسبت به افغانستان و افغان‌ها پس از دیدار از این نمایشگاه عوض شده است.

Image caption فاطیما حسینی، مسئول برگزاری این نمایشگاه می‌گوید هدفش بازتاب چهره مثبت افغانستان بوده است

او می‌گوید: "من به عنوان یک دختر ایرانی به دلایلی ترس زیادی از سفر به افغانستان داشتم. با دیدن این عکس‌ها علاقه‌مند شده‌ام و ترس من کاهش پیدا کرده... دیدگاهی که از افغانستان داشتم جایی شبیه به ایرانی بود که ویران شده. حالا دیدگاه من تغییر کرده و فکر می‌کنم افغانستان جایی است که باید دید."

به نظر او این چهره واقعی افغانستان است که با تمام دردها و رنج‌هایی که داشته رو به پیشرفت است و سیمای شاد و شادابی هم دارد.

شادی گفت مطمئن است ایرانی‌های جوان دیگری مثل او هم با دیدن این عکس‌ها دیدگاه‌شان نسبت به افغانستان عوض خواهد شد.

فاطیما حسینی می‌گوید تم نمایشگاهش روسری و دستمال با پارچه و طرح "گل سیب" (ترمه) بوده است. پارچه‌های گل سیب به گفته او در عکس‌های مختلف از گروه‌های مختلف قومی در افغانستان دیده می‌شود که این می‌تواند طرحی مشترک نه تنها برای همه افغانستان بلکه همه مردم جغرافیای فرهنگی مشترک منطقه باشد.

او می‌خواهد "نکورویان فرخار" را به هرات افغانستان و جاهای دیگر با عکاسان و عکس‌های بیشتر ببرد.

با آن که تلاش شده چهره‌ای متفاوت و زیبایی از افغانستان و مردم این سرزمین در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شود، با آن هم در برخی عکس‌ها می‌توان جای زخم چند دهه جنگ را دید.

در بیشتر عکس‌های این نمایشگاه هم پشت چشم‌های افراد به ظاهر شاد، غمی عمیق و پنهان را می‌توان دید و این نشان می‌دهد که به تصویر کشیدن چهره‌ای خوشحال و آباد از افغانستان به دلیل اوضاع سیاسی و اجتماعی بی‌ثباتی که دارد، چقدر می‌تواند دشوار باشد.

Image caption عکس‌های بریالی خوشحال، بصیر سیرت، عارف کریمی، فرشاد عصیان، لطیف عظیمی، محمدعلی شیدا، مرتضی هراتی، مسعود حسینی، نجیب‌الله مسافر و نجیبه نور از افغانستان، اریک لافورگ از فرانسه، متیو کارستن از آمریکا، گرنت سومرز از استرالیا و بهار محمدیان، تهمینه منزوی و حسین حسینی از ایران در این جا به نمایش گذاشته شده