جشنواره فیلم دوبی؛ دختر موتورسوار، افسونگر ایرانی و "هنرمند فاجعه"

حق نشر عکس .
Image caption نیکی کریمی در فیلم آذر

از آب و هوا گرفته تا تالار مجللی در میانه هتل های معروف جمیرا، همه چیز را مهیا می کند تا پرزرق و برق ترین جشنواره جهانی فیلم خاورمیانه، هر سال در ماه دسامبر در دوبی چشم نوازی کند.

دوبی شهر غریبی است در کشوری جوان که سعی دارد هفتاد و دو ملت را در خود جای دهد؛ جایی که برای برخی می تواند بسیار گرم و دلنشین به نظر برسد و برای برخی دیگر بدون عمق و در سطح. جشنواره جهانی فیلم دوبی هم - خوب یا بد- مصداق کاملی است از این شهر، با همان حس و حال و روحی که مثلاً در میان برج های سر به فلک کشیده اش می توان حس کرد؛ فرش های قرمز، ستاره سازی و ستاره پروری، هتل های مجلل و همه چیز به شدت "لوکس"، حتی طراحی کارت های دعوت برای مهمانی ها و مراسم رسمی.

در کنارش اما فرصت مغتنمی برای تماشای مهمترین فیلم های عربی سال و البته نمایش ۱۴۰ فیلم از پنجاه و یک کشور جهان که می تواند ساکنان این کلانشهر را به تماشای فیلم هایی دعوت کند که غالباً از بین جشنواره های شناخته شده جهان انتخاب شده اند و حالا برای اولین بار در این منطقه از جهان نمایش داده می شوند.

فیلم افتتاحیه

چهاردهمین جشنواره دوبی امسال با فیلم "کینه توزی ها" ساخته اسکات کوپر آغاز شد؛ فیلمی وسترن با خشونت بسیار زیاد که در سال ۱۸۹۲ در آمریکا می گذرد و داستان کینه توزی و شناعت سفید پوستان و سرخ پوستان را در قبال هم به نمایش می گذارد. فیلم چرخه باطل نفرت را به زیر سوال می کشد و سعی دارد پلی برای دوستی بین اقوام و ملت ها باشد (آن طور که فیلمساز خود می گوید "چیزی که حالا بیش از هر زمان دیگری به آن احتیاج داریم")، اما در روایت خطی اش گاه دچار کسالت می شود و در چند صحنه مختلف ناگهان به شعار دادن متوسل می شود و از پرداخت هنری فاصله می گیرد.

سینمای عرب

بازار بزرگ جشنواره دوبی بهترین امکان را برای خرید و فروش فیلم های عربی کشورهای مختلف منطقه را فراهم می کند و سمینارهای گوناگون درباره وضعیت سینمای عرب، همچنین فراهم کردن امکان برای فیلمسازان مختلف عرب برای یافتن تهیه کننده و سرمایه گذار، جشنواره دوبی را از حیث تاثیرگذاری بر سینمای منطقه، مهم و حیاتی جلوه می دهد.

"واجب" ساخته آنماری جاکیر، فیلمساز زن فلسطینی که جایزه بهترین فیلم جشنواره دوبی را از آن خود کرد، فیلم گرم و گیرایی است که داستان ساده اش را به تقابل دو نسل و تفاوت نگاه و دیدگاه های آنها پیوند می زند. پسری که از اروپا برگشته، با پدرش در حال پخش کارت عروسی خواهرش است و در رویایی با هر یک از افراد فامیل، مساله سنت ها و نقش آنها در زندگی پررنگ می شود؛ از جمله مساله اسرائیل و یهودی ها که در آن نگاه آرمانگرایانه پسردر تقابل با نگاه واقعگرایانه پدر( به عنوان شخصی که در سرزمین های فلسطینی در حال زندگی است) قرار می گیرد.

سینمای ایران

اوضاع و تنش های سیاسی بین جمهوری اسلامی و کشورهای عرب منطقه، فضای نه چندان خوشایندی را برای ایرانیان در دوبی به وجود آورده، اما سینمای ایران خارج از مرزها و جغرافیای سیاسی، کماکان به راهش ادامه می دهد. جشنواره دوبی امسال در چهاردهمین دوره اش هم میزبان چند فیلم از سینماگران ایرانی بود. برگزار کنندگان این جشنواره با احترام از سینمای ایران یاد می کنند: «سینمایی که باید از آن آموخت.»

"آذر" اولین ساخته محمد حمزه ای با حضور تهیه کننده و بازیگر فیلم نیکی کریمی و همراهی دیگر بازیگر آن، هومن سیدی به نمایش درآمد؛ فیلمی که می خواهد الگوهای تماشاگرپسند- از جمله نمایش یک ستاره سینما در حال موتورسواری- را با واقعیت های یک جامعه به شدت سنتی (مخالفت بیمارگونه عمو با کار کردن آذر) ترکیب کند و ماجرای خانوادگی پیچیده ای را با بعد زنانه به چالش بکشد، اما فیلمساز در خلق صحنه ها و روایت پیچیدگی های جامعه، چندان موفق نیست و در سطح می ماند.

حق نشر عکس .
Image caption "واجب" ساخته آنماری جاکیر، فیلمساز فلسطینی

"لرد" فیلم تحسین شده محمد رسول اف، در سفرهای جشنواره ای اش حالا به دوبی رسید، اما تنها با حضور تهیه کننده فیلم، کاوه فرنام و غیبت رسول اف که این روزها در ایران - به دلایل ناگفته ای احتمالاً مربوط به سوژه انتقادی همین فیلم- ممنوع الخروج است.

اما مجید مجیدی با فیلمش "آن سوی ابرها" که اولین بار در جشنواره لندن حاضر شده بود، در جشنواره دوبی شرکت کرد؛ فیلمی که در هند ساخته شده و طبق معمول آثار مجیدی سعی دارد تماشاگر را درگیر یک ملودرام غلیظ کند - و در صحنه هایی البته موفق است، اما گاه به شدت اغراق آمیز می شود به ویژه با استفاده مداوم و بسیار زیاد از موسیقی.

"بدون تاریخ بدون امضاء" ساخته وحید جلیلوند هم که سفرهای جشنواره ای اش را از ونیز آغاز کرده، در دوبی هم با استقبال تماشاگران روبرو شد؛ یک فیلم خوش ساخت درباره اختلاف طبقاتی و مضمون وجدان که البته خیلی ها را به یاد سینمای اصغر فرهادی می اندازد.

تنها سینماگر ایرانی خارج از کشور که در دوبی حاضر بود، فیلمساز جوانی است به نام میلاد عالمی که از کودکی در سوئد زندگی کرده و حالا با فیلمی محصول دانمارک به نام "افسونگر"، داستان مرد جوان ایرانی پناهجویی را روایت می کند که در کپنهاگ سعی دارد از طریق ارتباط با زن ها، مشکل اقامت خود را حل کند و در این کشور بماند؛ فیلمی که پس از یک وقفه طولانی، سوسن تسلیمی را در نقشی فارسی زبان به نمایش می گذارد، اما پایان فیلم به شدت واپسگرا و سطحی به نظر می رسد و به فیلم لطمه جدی می زند.

"هنرمند فاجعه"

یکی از دیدنی ترین فیلم های جشنواره امسال، "هنرمند فاجعه" ساخته جیمز فرانکو بود که داستان واقعی مردی به نام تامی ویسو را روایت می کند که با سرمایه گذاری شش میلیون دلاری ، فیلمی با نام "اتاق" را در سال ۲۰۰۳ ساخت؛ فیلمی نوشته و کارگردانی و تهیه شده توسط خودش که ستاره فیلم هم خود او بود. این فیلم که مضحک از آب درآمد، در اکرانش تنها هزار و نهصد دلار فروخت، اما بعدتر به عنوان یک فیلم کالت مورد توجه قرار گرفت و حتی این روزها در یکی از سینماهای لندن در حال نمایش است.

حالا جیمز فرانکو که کارنامه پرافت و خیزی دارد، در یکی از نقاط اوج کارش، یک کمدی مفرح خلق کرده که در آن شخصیت اصلی با رفتار و گفتار خود تماشاگر را به شدت به خود جذب می کند و لحظاتی فراموش نشدنی را شکل می دهد که درباره سینما و عشق به سینماست.