وزارت ارشاد و مخالفان دولت در اجرای زنان نوازنده

سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره تدوین آیین نامه ای برای چگونگی بر صحنه حاضر شدن زنان نوازنده، بحث درباره این گروه از نوازندگان را به مجادله ای تازه در ایران تبدیل کرده است.

فعالیتهای شاغلان بخش موسیقی، به خصوص زنان در ایران همه گاه با چالش و مسئله روبرو بوده است و فشار گروههایی با گرایشهای تند مذهبی و برخی نهادهای حاکمیتی بانفوذ( همانند امامان جمعه شهرها، بسیج و قوه قضاییه) کار را بر مسئولان فرهنگی کشور سخت کرده است.

ماجرا در چند سال اخیر به قدری بالا گرفت که شخص رئیس جمهور نیز وارد چنین کارزاری شد و گفته میشود یکی از دلایل کنار گذاشتن وزیر ارشاد قبلی، انفعال او در مقابل مخالفان برگزاری کنسرتهای موسیقی بوده است که در نهایت به اصلاح دستورالعمل اجرایی سال ۱۳۶۳ درباره اداره اماکن و نیروی انتظامی انجامید که آنها را از هر گونه دخالت در محتوای برنامه های موسیقایی منع کرده و هیات وزیران در تیرماه ۱۳۹۵ آن را تصویب و ابلاغ کرده تا شانیت قانونی پیدا کند.

با توجه به چنین ابلاغیه ای که پشتوانه محکمی چون تصویب نامه هیات وزیران را دارد، به نظر میرسد از منظر قانونی مشکلی برای حضور نوازندگان زن در صحنه های کنسرت وجود نداشته باشد، اما نبود یک وحدت رویه برای اجرای زنان نوازنده و نحوه پوشش و قرار گرفتن آنها روی صحنه موسیقی و اعتراضات منتقدان و مخالفان، فضا را به سمتی سوق داده است که وزیر ارشاد خود راسا پیشنهاد آییننامهآی برای آن را اعلام کند.

محدودیت اجرای بانوان در ۱۳ استان کشور

برابر گزارشی که روزنامه شرق در سال ۱۱ شهریور سال ۱۳۹۳ منتشر کرد، ۱۳ استان کشور برای اجرای صحنه ای موسیقی بانوان محدودیت ایجاد می کنند، اما به نظر میرسد این محدودیت ها رو به افزایش باشد.

در گزارش این روزنامه آمده است که "حضور بانوان نوازنده بر صحنه بعضی شهرها از جمله اصفهان، تبریز، ارومیه، زنجان، گرگان، تمامی شهرهای استان خراسان، برخی از شهرهای خوزستان و… ممنوع است و گروههای موسیقی اجازه استفاده از هیچ نوازنده زن یا همخوان زنی را در گروه ندارند."

بیشتر بخوانید:

نبود یک نهاد صنفی قوی و منسجم همانند خانه سینما در عرصه موسیقی و اختلافاتی که بین اهالی موسیقی وجود دارد، تقریبا وزارت ارشاد را در حوزه های صنفی واجتماعی در برابر گروههای منتقدی که قدرت بسیج کنندگی بالایی دارند، تنها گذاشته است.

برای نمونه و به رغم گذشت چند روز از اتفاقات مرتبط با حذف بانوان نوازنده از چند صحنه موسیقی کشور، هنوز خانه موسیقی واکنشی به آن نشان نداده است، این در حالی است که فعالیتهای موسیقایی زنان در سطح کشور به شکلی گسترده بروز و ظهور دارد.

گذشته از هنرستان موسیقی دختران که به شکل رسمی و زیر نظر آموزش و پرورش فعالیت میکند، در سطح تهران نزدیک به ۱۰۰۰ آموزشگاه موسیقی وجود دارد که حداقل نیمی از هنرجویان و حتی مدرسان آن را زنان نوازنده و خواننده شکل میدهند.

هم اکنون حتی در دورترین روستاهای کشور نیز زنان به نوازندگی خنیاگری سرگرمند و بازار آموزش سازهای محلی همانند تنبور و دوتار در نواحی مختلف ایران بسیار پررونق است.

حق نشر عکس iSna

راه پیش روی دولت چیست؟

صنعت-هنر موسیقی به رغم تمامی تنگناهایی که برای آن به وجود آمده و میآید، بازار تقاضای بالایی دارد و از معدود فضاهایی است که در صورت اتخاذ تصمیماتی منطقی میتواند به افزایش شغل در این عرصه بینجامد که بار تامین مالی آن تماما بر عهده فعالان این بخش است و نه دولت. به همین دلیل منطقی کردن و نظم بخشیدن به فعالیت های این گروه از فعالان هنری با توجه به معضل روبه افزایش بیکاری در ایران و به خصوص شورشها و اعتراضات اخیر میتواند یکی از دلایل اتخاذ چنین تصمیمی باشد.

اما به نظر می رسد تدوین آیین نامه ای که بتواند تمامی گروههای فشار و منتقدان ذینفوذ را راضی نگهدارد، کاری دشوار برای وزارت ارشادی باشد که چند سال گذشته و در بخش موسیقی منتقدان بسیاری داشته است.

به قطع و یقین دولت باید آماری در دست داشته باشد که نشان دهد گروههای معترض و یا فشار و مخالفان برگزاری کنسرت موسیقی و حضور بانوان بر صحنه، از چه طیفهایی هستند و چه تعداد از آنها مردم مخالف این فعالیتها هستند و چه تعدادی گروههایی که از نهادهای منتقد دولت دستور میگیرند.

به نظر میرسد دولت اگر بخواهد بتواند با پشتوانه نارضایتی هایی که در سطح جامعه نسبت به آزادیهای اجتماعی(از جمله فعالیتها آزادتر زنان مانند حضور در ورزشگاهها) وجود دارد و از آن مهمتر غولی به نام بیکاری، هسته سخت منتقدان حرفهای خود را با دستوری از بالا قانع سازد که بیش از این چنین استخوانی را لای زخم مردم و علاقه مندان هنر و موسیقی نگذارند.

اگر این گروه از منتقدان عقب نشینی کنند، قانع ساختن منتقدان دیگر و نیز تدوین آیین نامه و ضوابطی که استانداردهای حداقلی برای پوشش زنان نوازنده در صحنه را گوشزد کند، میتواند به حل چنین چالش و معضلی بینجامد.