پشت پرده‌ها؛ تصویر اندرونی امروزی ایرانی

حق نشر عکس Hamed Farhangi
Image caption "می‌خواستم به غیر ایرانی ها نشان دهم که ایران فقط سیاست نیست، فقط آن چهره کلیشه ای تکراری که رسانه‌های غربی نشان می دهد نیست. در عین حال می‌خواستم به ایرانی‌ها هم این را نشان بدهم که چه قدر چیزهای بی نظیری دارند که می‌شود به آن افتخار کرد و ایران را با آن به دنیا شناساند."

روز چهارشنبه ۲۷ دی‌ماه، معرفی کتاب "پشت پرده‌های بسته"در زمینه‌ طراحی داخلی در ایران امروز در لندن به "میزبانی بنیاد میراث ایران" برگزار شد.

لنا اشپت، نویسنده‌ کتاب در این جلسه با مقدمه‌ای درباره سفرهای متعددش به ایران به بررسی طراحی داخلی در ایران پرداخت و نوید جریانی نوین را داد که به اعتقاد او در جاهای مختلف ایران رخ می دهد و او کوشیدهه است در کتابش آن را به تصویر بکشد. طراحی‌هایی که هم ایرانی‌ هستند و هم مدرن. یعنی هم به فرهنگ و سنت ایرانی وفدارند و هم خلاقانه به روز شده اند و کاملا با نیازهای به سبک زندگی امروزی منطبق اند.

کتاب شامل معرفی ۱۶ خانه، هتل و کافه است. در این معرفی ها از فضاهای مختلف داخل بنا تا نماهای بیرون و همچنین اشیایی که به دقت انتخاب شده و بخشی از طراحی داخلی این فضا هستند یا به سفارش طراح ساخته شده‌ند را می بینیم.

در کتاب چند بخش توضیحی درباره صنایع دستی یا اشیایی که روح ایرانی به فضا می‌دهند مثل فرش یا کاشی هم وجود دارد. در چند قسمت هم راهنمای تصویری ساخت چند مبلمان خانه‌ ساده که در فرهنگ ایرانی رایج است مثل تختی که به جای مبل به کار می‌رود آمده است. کتاب در کنار معرفی فضاهای خاص طراحی و ساخته شده، سعی دارد خواننده را تشویق کند تا خودش دست به کار شود و از فرهنگ ایرانی برای تزیین فضای داخلی الهام بگیرد.

حق نشر عکس Hamed Farhangi
Image caption مهم‌ترین مسئله این بود که این فضا ترکیب خلاقانه‌ عناصر سنتی و مدرن را داشته باشد

لنا اشمپت متولد شهر مونیخ آلمان است و بیش از ده سال است که مسافر همیشگی ایران است، تا جایی که ایران را وطن دوم خود می داند.

او در رشته‌ مطالعات خاورمیانه با آرزوی خبرنگار جنگی شدن تحصیل کرده ولی خیلی زود می‌فهمد که آنچه می‌خواهد را باید در جای دیگری جست‌وجو کند.

لنا اشپت که فارسی را به خوبی صحبت می‌کند درباره انگیزه نوشتن این کتاب می‌گوید: "می‌خواستم به غیر ایرانی ها نشان دهم که ایران فقط سیاست نیست، فقط آن چهره کلیشه ای تکراری که رسانه‌های غربی نشان می دهد نیست. در عین حال می‌خواستم به ایرانی‌ها هم این را نشان بدهم که چه قدر چیزهای بی نظیری دارند که می‌شود به آن افتخار کرد و ایران را با آن به دنیا شناساند."

خانم اشپت برای پرهیز از همین کلیشه‌ها سراغ ناشرهای شناخته شده در این زمینه نرفته و به جایش کتاب را با هزینه‌ شخصی‌ منتشرکرده‌است: "دلیل این‌که نمی‌خواستم با ناشر کار کنم این بود که می‌خواستم مسئولیت و آزادی کامل داشته باشم. ناشر غیرایرانی در روایت شخصی من دخالت می‌کرد و نمی‌توانستم آنچه می‌خواهم را بگویم."

بیشتر بخوانید:

خانه‌های کتاب در سراسر ایران پراکنده ند. از اصفهان و کاشان تا کلارآباد و فردوس.

"از رسانه‌های اجتماعی شروع کردم. تا عکسی می‌دیدم که فضای زیبایی داشت، کنجکاو می‌شدم و پی ا‌ش را می‌گرفتم. از فروشگاه‌های وسایل خانه می‌پرسیدم، کتاب‌های راهنمای گردشگری را ورق می‌زدم. کم‌کم آدم‌ها و خانه‌ها را پیدا می‌کردم و هر کسی، شخص دیگری را معرفی می‌کرد. حتی یک بار از روی اپلیکیشن تیندی با معمار یکی از این فضاها آشنا شدم. مهم‌ترین مسئله برایم این بود که این فضا ترکیب خلاقانه‌ عناصر سنتی و مدرن را داشته باشد. در نتیجه‌ جاهای خیلی زیبایی را که به همان شکل گذشته بودند و نوآوری مدرنی نداشتند حذف کردم.»

حق نشر عکس Hamed Farhangi
Image caption لنا اشمپت متولد شهر مونیخ آلمان است و بیش از ده سال است که مسافر همیشگی ایران است، تا جایی که ایران را وطن دوم خود می داند

در پاسخ به این پرسش که به نظرش آیا این تصادفی است که همه به جز یکی از صاحبان و طراحان این فضاها تجربه‌ زندگی بیرون از ایران را دارند؟ توضیح می دهد که "به نظرم وقتی کسی از ایران بیرون می‌رود، نسبت به همه چیز نگاه جدید و متفاوتی پیدا می‌کند و بیشتر این فرصت را دارد که با طراحی به معنی امروزی‌ اش آشنا شود. از بیرون می‌بیند که چه‌ چیزهایی در ایران ناب است و می‌شود آن ها را دوست داشت."

برای کسانی که در ایران سفر یا زندگی کرده اند، واضح است که این تصاویر نمی تواند نشاندهنده فضای زندگی اکثر ایرانی ها باشد و شاید حتی بخش های زیادی از جامعه آگاهی و دسترسی به فضاهای این چنینی ندارند.

اما می توان گفت که کتاب، مستندنگاری شیوه‌ زیست طبقه‌ خاصی از جامعه نیست و افراد و فضاها بر اساس کیفیت زیباشناسانه‌ای که نویسنده دنبالش بوده انتخاب شده ا‌ند. نکته‌ای که خود نویسنده هم به خوبی به آن واقف است، اما اعتقاد دارد که این نگاه که جهان ایرانی و مدرن را کنار هم می بیند و می چیند بیش از پیش در معماری ایرانی دیده می شود.

شاید تکرار گذشته خسته کننده باشد، به خصوص برای نسل جوانی که شیفته زندگی و سفر به جهان غرب و استفاده از پدیده های غربی است اما در همان جهان غرب هم مدرنیزم از دل سنت بیرون آمده و ادامه آن است نه ضد آن.

حق نشر عکس Hamed Farhangi