دستگیری تئاتری‌ها؛ کابوس یک شب تابستان در زندان

سعید اسدی مدیر تئاتر شهر و مریم کاظمی کارگردان تئاتر
Image caption سعید اسدی مدیر تئاتر شهر و مریم کاظمی کارگردان تئاتر، روز یکشنبه به دلیل "انتشار تیزر بدون مجوز در فضای مجازی" بازداشت شدند و دوشنبه شب با سپردن وثیقه آزاد شدند

بازداشت مریم کاظمی کارگردان تئاتر"رویای شب تابستان" و سعید اسدی مدیر تئاتر شهر تهران، محل نمایش این تئاتر، صدای اعتراض بسیاری از اهالی تئاتر را بلند کرد.

به گزارش خبرگزاری‌های ایران به دلیل انتشار تیزر تبلیغاتی این نمایش که با رقص مردان و زنان همراه بوده و مجوز نداشته، روز یکشنبه ۱۸ شهریور مریم کاظمی (کارگردان) و سعید اسدی (مدیر تئاتر شهر) به دادسرا احضار شدند که به دلیل طول کشیدن رسیدگی به این پرونده و پایان وقت اداری، هر دو هنرمند بازداشت شدند. آقای اسدی و خانم کاظمی دوشنبه شب با سپردن وثیقه آزاد شدند.

خانم کاظمی کارگردان "رویای شب تابستان" است که از ۱۱ شهریور در سالن اصلی تئاتر شهر به صحنه رفته بود. این نمایش روز یکشنبه ۱۸ شهریور هم‌زمان با بازداشت مریم کاظمی و سعید اسدی توقیف شد.

بازیگران نمایش "رویای شب تابستان" بر اساس نمایش‌‍نامه ویلیام شکسپیر، هنرجویان کارگاه آموزشی شهرستان‌های ورامین، پیشوا و قرچک بودند.

نمایش "رویای شب تابستان" تازه‌ترین نمایش گروه تئاتر مستقل به کارگردانی مریم کاظمی بود که پس از اتمام جشنواره آیینی سنتی در شهریورماه و در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر اجرایش را آغاز کرد.

'تیزر بی‌مجوز'؛ چه کسی پاسخگوست؟

شهرام کرمی، مدیرکل هنرهای نمایشی به ایسنا گفت: "دستگیری این افراد و توقیف نمایشنامه بابت تیزری است که در شبکه‌های مجازی از نمایش پخش شده و البته تیزر با تایید اداره کل هنرهای نمایشی نبوده است و ارتباطی هم با نمایش ندارد."

شهرام کرمی، مدیرکل هنرهای نمایشی گفت به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی در صورت احضار، به دادگاه می‌رود چون مسئولیت صدور مجوزها بر عهده اوست و بابت هر اتفاق تئاتری باید پاسخگو باشد.

روز دوشنبه ۱۹ شهریور شهرام گیل‌آبادی، مدیر عامل خانه تئاتر هم اعلام کرد این نهاد صنفی و هنری پیگیر آزادی سعید اسدیو مریم کاظمی است. خانه تئاتر بعد از تشکیل جلسه فوق‌العاده اعتراض خود را در قالب انتشار بیانیه اعلام کرد.

در این بیانیه آمده است: "چرا با وجود مرجع نظارت و ارزشیابی، هر نهادی این حق را برای خود بدیهی می‌شمارد که مستقلا در امور تخصصی حوزه نمایش دخالت کند؟ چرا و به چه جرمی مدیر مجموعه‌ی تئاتر شهر که بزرگ‌ترین ویترین نمایشی کشور است را همچون مجرمان به زندان می‌برند؟ چرا یکی از بانوان هنرمند و شریف تئاتر، با سابقه‌ روشن و قابل دفاعش چند شبانه روز باید در بازداشت به سر ببرد؟"

به گزارش ایسنا بعد از این سخنان و واکنش‌ها، خانم کاظمی و آقای اسدی با سپردن وثیقه، در پی یک روز بازداشت آزاد شدند.

مریم کاظمی، کارگردان، نویسنده و بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون فارغ التحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و آثار متعددی را در ژانر کودک و نوجوان تولید و اجرا کرده ‌است.

سعید اسدی اوایل تیرماه سال جاری یعنی حدود دو ماه پیش با حکم مدیرکل هنرهای نمایشی به مدیریت مجموعه تئاتر شهر منصوب شد.

درباره 'رویای شب نیمه تابستان' و شکسپیر

کارشناسان و دست‌اندرکاران تئاتر می‌گویند بر اساس یک اعتقاد خرافی در میان انگلیسی‌ها در قرون گذشته، در شب نیمه تابستان، پریان بیرون می آیند و مردم را گرفتار کارهای عجیب و غریب و دیوانه‌بازی می‌کنند نمایشنامه "شب نیمه تابستان" شکسپیر هم بر همین اساس نوشته شده است.

در این نمایشنامه تسیوس، حاکم آتن جشنی را به مناسب ازدواج با هپولیتا، ملکه آمازون که او را اسیر کرده اما بعدا عاشق هم شده‌اند، برگزار می کند. حاکم آتن به جوانان شهر دستور می‌دهد چهار شبانه‌روز به جشن و رقص و آواز بپردازند. دیگران هم از جمله چند صنعتگر کم عقل در نظر دارند یک نمایشنامه تراژدی را به مناسبت این جشن اجرا کنند.

از آنجا که این جشن مصادف با شب نیمه تابستان است، پریان و جادوگران به آن راه پیدا می‌کنند و از سر طنز و برای تفریح سر به سر شرکت‌کنندگان در جشن به خصوص صنعتگران می گذارند.

نمایشنامه از کمدی‌های منظوم شکسپیر است. در کمدی‌های شکسپیر معمولا بخشی به تصنیف و آواز اختصاص دارد اما در این نمایشنامه به خاطر مضمونش بخش‌های بیشتری به آواز و رقص اختصاص داده شده است. این رقص و آوازها گاه انفرادی و در بعضی موارد جمعی است.

حق نشر عکس Press Eye
Image caption در سال ۸۹ کارگردان و عوامل دیگر تئاتری با نام "هِدا گابلر" به دادسرا احضار شدند

در متن انگلیسی، اشعار ترانه‌ها را خود نویسنده نوشته و معمولا تهیه‌کنندگان دوره‌های مختلف، موسیقی مورد علاقه خودشان را روی این اشعار گذاشته‌اند.

آن طور که برخی دست‌اندرکاران هنرهای نمایشی می‌گویند، در متن‌های ترجمه‌شده به زبان‌های دیگر هم انتظار این است که مضمون ترانه‌ها، که برای کمک به پیشبرد مضمون نمایشنامه نوشته شده، به زبان خارجی ترجمه شود و بسته به نظر تهیه‌کننده، احتمالا موسیقی مناسب طبع شنونده خارجی روی آن گذاشته شود.

نمایشنامه‌های شکسپیر معیاری مشخص، جهانی و پذیرفته شده برای هنرهای نمایشی اعم از نوشتن، کارگردانی، صحنه آرایی و بازیگری هستند. با اینکه اجرای بی‌ کم و کاست اثر شکسپیر، نیازمند تخصص است اما شناخت نمایشنامه و تلاش برای اجرای آن بخشی از آموزش تئاتر است.

تکرار مکررات

این اولین بار نیست که عبور یک نمایشنامه از برخی خطوط قرمز تعریف شده و ناشده در ایران موجب توقف اجرای یک تئاتر می‌شود.

در سال ۸۹ کارگردان و عوامل دیگر تئاتری با نام "هِدا گابلر" به دادسرا احضار شدند. اجرای این نمایشنامه متوقف شد و برای عوامل آن پرونده قضایی تشکیل شد.

Image caption تانگوی تخم مرغ داغ، نوشته اکبر رادی، به کارگردانی هادی مرزبان

"تانگوی تخم مرغ داغ" نمایشنامه‌ای که اکبر رادی آن را نوشته و کارگردان آن هادی مرزبان بود هم در خرداد ۱۳۹۳ بعد از اینکه یک ماه و نیم روی صحنه بود توقیف شد. این در حالی است که این تئاتر قبل از اجرای عمومی توسط شورای نظارت و ارزشیابی مورد بازبینی قرار گرفته بود.

اجرای نمایش "شاخ نبات" به کارگردانی مهدی شمسایی که در تالار وحدت تهران روی صحنه بود هم چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۳، با دستور قوه قضاییه متوقف شد. "شاخ نبات" یک اپرا تئاترِ برگرفته از داستان "موش و گربه" عبید زاکانی بود.

مهدی شمسایی کارگردان این نمایشنامه در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر گفته بود: "از همان ابتدای اجرا، نکاتی از سوی اداره کل هنرهای نمایشی به ما گفته می‌شد که آنها را در طول اجرا اعمال می‌کردیم ولی با وجود اینکه هر آنچه آنها گفتند مدنظر قرار دادیم، در نهایت و پس از ۲۶ شب، نمایش را توقیف کردند."

حق نشر عکس MEHR
Image caption تئاتر شاخ نبات

هربار که صحبت از ایجاد محدودیت برای یک نمایشنامه یا توقیف آن و تشکیل پرونده قضایی برای عوامل آن می‌شود، بازار بحث و گفتگو درباره چگونگی بازبینی و صدور مجوز و نظارت بر اجرای آثار هنری داغ می‌شود.

این بار هم وقتی صحبت از انتشار بدون مجوز تیزر نمایشنامه "رویای شب تابستان" شد و دو تن از دست‌اندرکاران بازداشت موقت شدند، واکنش‌ها در مورد چگونگی ارایه مجوز و چگونگی حمایت از اعضای خانواده تئاتر بالا گرفت.

برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی با اشاره به وضعیت نابسامان اقتصادی نسبت به برخورد مقامات رسمی با اهالی تئاتر انتقاد کردند. برخی دیگر به مدیریت فرهنگی و هنری در ایران معترض بودند. بعضی هم دستگیری هنرمندان را محکوم کردند.

دو نمایشنامه روزهای بی‌باران و از خط زرد فاصله بگیرید به احترام و اعتراض به بازداشت مریم کاظمی و سعید اسدی روی صحنه نرفتند.

واکنش‌ها به همین‌جا محدود نماند، افرادی مانند صابر ابر، ستاره اسکندری، سجاد افشاریان، نگار عابدی، حبیب رضایی و بهنوش بختیاری در صفحات خود در شبکه‌های اجتماعی به توقیف تئاتر خانم کاظمی و دستگیری او و آقای اسدی به شدت انتقاد کردند.

موضوعات مرتبط